𝐌𝐈𝐍𝐈𝐒𝐓É𝐑𝐈𝐔 𝐄𝐃𝐔𝐊𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐑𝐄𝐀𝐅𝐈𝐑𝐌𝐀 𝐊𝐎𝐌𝐏𝐑𝐎𝐌𝐈𝐒𝐔 𝐁𝐀 𝐏𝐑𝐎𝐓𝐄𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐋𝐀𝐁𝐀𝐑𝐈𝐊 𝐍𝐎 𝐏𝐑𝐄𝐕𝐄𝐍𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐕𝐈𝐎𝐋É𝐍𝐒𝐈𝐀 𝐁𝐀𝐙𝐄𝐈𝐀 𝐁𝐀 𝐉É𝐍𝐄𝐑𝐔 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐒𝐊𝐎𝐋𝐀
Asuntu
𝐌𝐈𝐍𝐈𝐒𝐓É𝐑𝐈𝐔 𝐄𝐃𝐔𝐊𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐑𝐄𝐀𝐅𝐈𝐑𝐌𝐀 𝐊𝐎𝐌𝐏𝐑𝐎𝐌𝐈𝐒𝐔 𝐁𝐀 𝐏𝐑𝐎𝐓𝐄𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐋𝐀𝐁𝐀𝐑𝐈𝐊 𝐍𝐎 𝐏𝐑𝐄𝐕𝐄𝐍𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐕𝐈𝐎𝐋É𝐍𝐒𝐈𝐀 𝐁𝐀𝐙𝐄𝐈𝐀 𝐁𝐀 𝐉É𝐍𝐄𝐑𝐔 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐒𝐊𝐎𝐋𝐀
Data Publica
03 Dec 2025
Descrisaun
𝐄𝐫𝐦𝐞𝐫𝐚, 𝟎𝟏 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟓 – Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, akompaña husi Xefe Gabinete Ministra Edukasaun, Sra. Paula Corte Real Araújo, halo abertura ba formasaun kona-ba Prevensaun, Protesaun ba Labarik no Kombate Violénsia Bazeia ba Jéneru iha Eskola. Atividade ne’e realiza iha Eskola ESTV, Ernesto Fernandes “DUDU”, Gleno.
Iha diskursu, Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hateten, Ministériu Edukasaun, iha kompromisu ho protesaun labarik inklui prevensaun violénsia bazeia ba jéneru iha ambiente eskolár. Nune’e, bele iha relasaun entre mestre no alunu hanesan "relasaun lulik" no tenke bazeia ba integridade no respeitu, tanba ne'e mak dezde 2017 Ministériu Edukasaun hahú ona aprova regulamentu no lei oinoin ne'ebé integra perspetiva protesaun labarik iha eskola, inklui protesaun hosi kastigu fíziku, kastigu psikolójiku no asaun natureza seksuál.
“Hanorin ho di'ak mak hanorin ho integridade no liuhosi asaun ne'ebé mós konsidera labarik nia direitu sira. Tuir regulamentu aprova hosi Ministériu Edukasaun liuhosi Diploma Ministerial n.º 4/2018, de 7 de março (Aprova as Normas Interpretativas para a Determinação das Faltas Cometidas por Pessoal Docente e Não Docente do Estabelecimento Escolar e Sua Gravidade Categorias e sub-categorias) dosente sira labele:
o Labele uza kastigu fíziku atu halo dixiplina ba alunu sira
o Labele halo kualkér asaun natureza seksuál ba alunu sira
o Asaun ne'ebé halo hosi pesoál iha eskola ne'ebé viola labarik nia direitu ba integridade fízika no psikolójiku sempre nu'udar infrasaun grave”.
Governante ne’e hatutan, Tuir Lei, eskola mós tenke haforsa ninia kapasidade atu simu informasaun kona-ba asaun hosi dosente ne'ebé viola labarik nia direitu no mós atu halo relasaun metin no koordenasaun ho estrutura protesaun labarik iha nível munisipál. Tanba ne’e, hatene katak la to'o atu halo regulamentu no lei de'it, maibé tenke foti asaun hodi implementa! Ida ne'e mak lori Ministériu Edukasaun atu aprova “Estratejia Reforsa ba Kapasidade Sistema Edukativu kona-ba Protesaun Labarik, Joven no mós Prevensaun no Kombate Violénsia Bazeia ba Jéneru”.
“Estraéjia ne'e la perfeitu, maibé koko kria planu ida ba tinan 1 nia laran hodi haforsa kapasidade hosi eskola besik 2000, superintendente no inspetór besik 200, mentór liu 150 no sei espera atinje dosente besik 14000. Tempu to'o ona atu Ministériu hahú ezije asaun ho integridade hosi dosente sira, tanba Eskola tenke sai fatin seguru liu ba ema hotu, liuliu labarik estudante sira”, dehan S. E. Ministra Edukasaun.
Governante ne’e hatutan, Diretor, Adjuntu, Superintendente no Inspetór husi Munisúpiu Ermera, hahú formasaun loron 2 kona-ba protesaun ba labarik no prevensaun violénsia bazeia ba jéneru. Ohin hakat ida iha dalan ida ne'ebé sei naruk, maibé hakat ida besik liu ba eskola ida seguru ba ema hotu.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus