SEKRETARIA ESTADU BA IGUALDADE REALIZA ENKONTRU GRUPU TRABALLU JÉNERU INTERMINISTERIÁL DA RUAK NIAN, KONA-BA IMPLEMENTASAUN POLÍTIKA IGUALDADE JÉNERU DURANTE IHA TINAN 2025

10 Dec 2025
Press Release Image
Asuntu

SEKRETARIA ESTADU BA IGUALDADE REALIZA ENKONTRU GRUPU TRABALLU JÉNERU INTERMINISTERIÁL DA RUAK NIAN, KONA-BA IMPLEMENTASAUN POLÍTIKA IGUALDADE JÉNERU DURANTE IHA TINAN 2025

Data Publica

10 Dec 2025

Descrisaun

Dili: Sua Exelénsia Sekretária Estadu ba Igualdade SEI, Elvina Sousa Carvalho, iha loron 9 fulan dezembru tinan 2025, akompaña husi diretár Jerál-SEI, Senor Armando da Costa, Diretór Nasionál Politika Igualdade Jéneru, Abilio Barreto no Xefe Departamentu Abordagen Integradu Jéneru-SEI, Senor Luis Atirao,realiza enkontru da rua hamutuk ho Grupu traballu Jéneru Interministerial kompostu husi Presidente Grupu Trabllu Jéneru Nasional No Munisipal iha Salaun Maria Goreti, Caicoli Dili.

Objetivu husi enkontru ne’e mak hodi atuáliza Progresu no Dezafiu sira ba implementassun Politika Abordajen Integradu Jéneru iha Timor-Leste liu husi implementasaun Rezolusaun Governu nù 35/2017.

Iha enkontru Sua Exelénsia Sekretária Estadu ba Igualdade-SEI, Elvina Sousa Carvalho hateten objetivu husi enkontru membru Grupu Traballu Jéneru sira hotu mak atu bele atualiza informasaun kona-ba saida mak halo ona hodi alkansa igualdade jéneru iha intituisaun ne’ebe haknaar an ba bazeia ba responsabilidade ne’ebe mak iha.

Enkontru ne’e mós laos deit haree ba servisu ne’ebé durante halo iha tinan 2025 maibe mós nu’udar parte ida hodi partilla dezafiu sira ne’ebé mak membru Grupu Traballu Jéneru infrenta durante ne’e bele hamutuk buka solusaun ne’ebe mak inovativu hodi responde no utra pasa dezafiu ne’ebe iha.

Tuir Sekretaria Estadu katak atu alkansa Igualdade jéneru iha Timor-leste tuir tarjetu presisa esforsu hamutuk hanesan Governu nomos Sosiedade hotu, hahu husi nasional to’o iha Munisipiu 12 inklui mos RAEOA.

“ Iha tinan sira ba kotuk ita hare no rekuñese katak iha liña ministéiru, instituisaun no munisípiu barak mak implementa ona polítika abordajen integrada jéneru no iha ona planu no orsamentu ba implementa polítika igualdade jéneru nian hanesan PAN-VBJ, PAN 1325: Feto Paz no Seguransa, Deklarasaun Maubisse, Rekomendasaun Jeral Komité CEDAW nian, PAN-EHD no seluk tan”, hateten sua Exelensia Sekretaria Estadu.

Tan ne’e atu asegura implementasuan hosi planu no orsamentu sira ne’ebé aloka ona nee rekere dedikasaun no kompromisu hotu-hotu nian maibé sei iha bareira siginifikante mak: Abordajen integrada jéneru no Orsamentu sensivel jéneru seidauk konsistente iha liña ministerial hotu: (Ezemplu balun iha tinan kotuk iha planu no aloka osan iha tinan ne’e naibé ba tinan oin laiha), Munisipiu sira sei hasoru dezafiu signikante iha implementa polítika abordajen integrada jéneru – iha munisipiu 8 inklui RAEOA mak aloka orsamentu maibé montante ne’ebé kiik. RAEOA nian diak liu ita hein implementasaun mós susesu, Kolesaun dadus dezagregadu jéneru sei limita tebes, Violénsia hasoru feto no labarik feto sei nafatin afeta feto no labarik feto nomos Norma sosial ne’ebé limita feto sira nia oportunidade sei metin iha sosiedade.

Tan ne’e husi dezafiu sira ne’e papel Grupu Traballu Jéneru sai importante tebes atu haforsa nafatin koordenasaun entre setor sira no asegura katak kada ministeriu no munisipiu sira integra igualdade jéneru iha polítika, programa no orsamentu liña ministerial no munisipal nian, Kontinua fornese apoiu ba munisipiu sira hodi halo abordajen integrada jéneru, no Kontinua monitora progresu no rezultadu sira.

Tan ne’e atu taka Sua Exelénsia SEI informa katak IX Governu Konstituisionál liuhosi SEI, sei kontinua hametin kooordenasaun ho membru Grupu Traballu Jéneru liña Ministerial no Munisipal nian atu uza Orsamentu Sensível Jéneru hanesan instrumentu atu asegura katak feto, labarik feto, maluk sira ho defisiénsia no grupu vulnerável sira seluk partisipa ativu no sai sentru ba dezenvolvimentu polítika, lei, programa no orsamentu ne’ebé responde ba sira nia nesidade sira no SEI hanesan makina nasional ba feto sei kontinua koopera ho parseiru sira hotu, tantu parseiru nasional no internasional sira nian hotu, atu iha esforsu koletivu hodi asegura implementasaun kompromisu Estadu no Governu nian ba igualdade no inkluzaun hanesan Planu Asaun Nasional kontra Violénsia Bazea Jéneru, Deklarasaun Maubisse, Rekomendasaun Jeral hosi Komitê CEDAW, Planu Asaun Nasional ba Rezolusaun ONU 1325 kona-ba Feto, Paz no Seguransa no Planu Asaun Nasional ba Direitu ema ho Difisiensia nian.

Nune’e mos iha enkontru ne’e Diretár Nasionál Politika Igualdade Jéneru, Abilio Barreto halo mos aprezentasaun kona-ba Rezolusaun Governu Nu 35/2017 ba iha Membru Grupu Traballu Jéneru Interministerial sira husi nasional nomos Munisipiu.

Ekipa Grupu Taballu ne’e lidera husi Sekretaria Estadu igualdade, presidente Grupu traballu Jéneru Nivel Nasionàl ne Lidera husi Diretur Jerál no Presidente Grupu Traballu Jéneru Nivel Munisipál lidera husi Presidente Autoridade Munisipu.

Fontes: https://www.facebook.com/share/p/1Cy55oRbuH

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus