𝐌𝐈𝐍𝐈𝐒𝐓É𝐑𝐈𝐔 𝐄𝐃𝐔𝐊𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐄𝐍𝐒𝐄𝐑𝐑𝐀 𝐎𝐍𝐀 𝐅𝐎𝐑𝐌𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐏𝐑𝐄𝐏𝐀𝐑𝐀𝐓Ó𝐑𝐈𝐔 𝐁𝐀 𝐏𝐑𝐎𝐅𝐄𝐒Ó𝐑 𝐅𝐎𝐔𝐍 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐒𝐓𝐕 𝐀𝐆𝐑Í𝐊𝐎𝐋𝐀 𝐂𝐎𝐑𝐋𝐔𝐋𝐈

16 Dec 2025
Press Release Image
Asuntu

𝐌𝐈𝐍𝐈𝐒𝐓É𝐑𝐈𝐔 𝐄𝐃𝐔𝐊𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐄𝐍𝐒𝐄𝐑𝐑𝐀 𝐎𝐍𝐀 𝐅𝐎𝐑𝐌𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐏𝐑𝐄𝐏𝐀𝐑𝐀𝐓Ó𝐑𝐈𝐔 𝐁𝐀 𝐏𝐑𝐎𝐅𝐄𝐒Ó𝐑 𝐅𝐎𝐔𝐍 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐒𝐓𝐕 𝐀𝐆𝐑Í𝐊𝐎𝐋𝐀 𝐂𝐎𝐑𝐋𝐔𝐋𝐈

Data Publica

16 Dec 2025

Descrisaun

𝑴𝒂𝒍𝒊𝒂𝒏𝒂, 13 𝑫𝒆𝒛��𝒎𝒃𝒓𝒖 2025 – 𝑺𝒖𝒂 𝑬𝒙𝒆𝒍é𝒏𝒔𝒊𝒂 𝑴𝒊𝒏𝒊𝒔𝒕𝒓𝒂 𝑬𝒅𝒖𝒌𝒂𝒔𝒂𝒖𝒏, 𝑫𝒓𝒂. 𝑫𝒖𝒍𝒄𝒆 𝒅𝒆 𝑱𝒆𝒔𝒖𝒔 𝑺𝒐𝒂𝒓𝒆𝒔, 𝒉𝒂𝒎𝒖𝒕𝒖𝒌 𝒉𝒐 𝑹𝒆𝒊𝒕ó𝒓 𝑰𝒏𝒔𝒕𝒊𝒕𝒖𝒕𝒐 𝑺ã𝒐 𝑱𝒐ã𝒐 𝒅𝒆 𝑩𝒓𝒊𝒕𝒐 (𝑰𝑺𝑱𝑩), 𝑹𝒆𝒗𝒆𝒓𝒆𝒏𝒅𝒖 𝑷𝒆. 𝑰𝒔𝒂í𝒂�� 𝑨𝒃𝒊𝒍𝒊𝒐 𝑪𝒂𝒍𝒅𝒂𝒔, 𝑲𝒐𝒎𝒊𝒔á𝒓𝒊𝒂 𝑲𝒐𝒎𝒊𝒔𝒂𝒖𝒏 𝑭𝒖𝒏𝒔𝒂𝒖𝒏 𝑷ú𝒃𝒍𝒊𝒌𝒂, 𝑺𝒓𝒂. 𝑨𝒏𝒊𝒕𝒂 𝑻𝒂𝒗𝒂𝒓𝒆𝒔 𝑹𝒊𝒃𝒆𝒊𝒓𝒐 𝒅𝒆 𝑱𝒆𝒔𝒖𝒔, 𝑷𝒓𝒆𝒛𝒊𝒅𝒆𝒏𝒕𝒆 𝑰𝑵𝑭𝑶𝑹𝑫𝑬𝑷𝑬, 𝑺𝒓. 𝑫𝒐𝒎𝒊𝒏𝒈𝒐𝒔 𝑴𝒂𝒓𝒕𝒊𝒏𝒔, 𝑷𝑵𝑻𝑳 𝒏𝒐 𝑫𝒊𝒓𝒆𝒕ó𝒓 𝑬𝒅𝒖𝒌𝒂𝒔𝒂𝒖𝒏 𝑴𝒖𝒏𝒊𝒔í𝒑𝒊𝒖 𝒔𝒊𝒓𝒂, 𝒆𝒏𝒔𝒆𝒓𝒓𝒂 𝒔𝒆𝒓𝒊𝒎ó𝒏𝒊𝒂 𝑲𝒖𝒓𝒔𝒖 𝑭𝒐𝒓𝒎𝒂𝒔𝒂𝒖𝒏 𝑷𝒓𝒆𝒑𝒂𝒓𝒂𝒕ó𝒓𝒊𝒂 𝒃𝒂 𝒑𝒓𝒐𝒇𝒆𝒔ó𝒓 𝒇𝒐𝒖𝒏 𝒔𝒊𝒓𝒂 𝒉𝒖𝒔𝒊 𝒏í𝒗𝒆𝒍 𝑬𝒏𝒔𝒊𝒏𝒖 𝑺𝒆𝒌𝒖𝒏𝒅á𝒓𝒊𝒖 𝑱𝒆𝒓á𝒍 𝒏𝒐 𝑻é𝒌𝒏𝒊𝒌𝒖 𝑽𝒐𝒌𝒂𝒔𝒊𝒐𝒏á𝒍, 𝒊𝒉𝒂 𝑬𝑺𝑻𝑽 𝑨𝒈𝒓í𝒌𝒐𝒍𝒂-𝑪𝒐𝒓𝒍𝒖𝒍𝒊, 𝑴𝒐𝒍𝒆𝒂𝒏𝒂, 𝑴𝒖𝒏𝒊𝒔í𝒑𝒊𝒖 𝑩𝒐𝒃𝒐𝒏𝒂𝒓𝒐.

Iha entrevista, Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hateten, ohin marka prezensa iha-ne’e hodi halo enserramentu formasaun ba profesór foun sira husi Ensinu Sekundáriu Jerál no Tékniku Vokasionál hamutuk na’in 125. Espera ho formasaun durante semada ida iha fatin ne’e, bele hasa’e liután sira-nia koñesimentu iha ensinu aprendizajen.

“Ita iha espetativa boot, katak ita bele hetan kualidade edukasaun, liuliu iha nível Ensinu Sekundáriu Jerál no Tékniku Vokasionál, tanba foin ba dahuluk ita iha profesór foun ne’ebé kualifikadu liuhusi teste no sira ne’e mak ema eskollidu bazeia ba regra ne’ebé Ministériu Edukasaun no Komisaun Funsaun Públika halo”, dehan S. E. Ministra Edukasaun.

Governante ne’e hatutan, formasaun ida-ne’e la’os Ministériu Edukasaun de’it mak fó, maibé iha kooperasaun ho Institutu São João de Brito no mós halo kooperasaun ho Polícia Nacional de Timor-Leste (PNTL), hodi hanorin mós ba profesór sira kona-ba orden unida ka formasaun karater. Nune’e, bele jere estudante sira iha tempu isár bandeira ka iha atividade seluk ne’ebé nesesáriu.

“Tuir planu ne’ebé mak iha, karik la iha impedimentu ruma, sei realiza serimónia tomada de posse ba profesór foun sira hamutuk 625 ba Ensinu Sekundáriu Jerál no Tékniku Vokasionál iha loron 29 fulan dezembru 2025 no sei koloka ba eskola sira ne’ebé mak identifika ona tuir kuadru pesoál”, dehan S. E. Ministra Edukasaun.

Iha fatin hanesan, Reitór Instituto São João de Brito (ISJB), Reverendu Pe. Isaías Abilio Caldas, hateten, lori Instituto São João de Brito nia naran, fó parabéns ba profesór sira husi faze dahuluk no daruak, tanba konklui ona formasaun, ne’ebé nakonu ho pasiénsia iha formasaun prepratóriu ne’e, antes koloka ba eskola sira ne’ebé iha tuir kuadru pesoál.

“Parabéns ba ita-boot sira, tanba konklui ona formasaun ne’e durante semana ida hodi aprende lisaun barak, inklui formasaun karater ho forma semi-militár atu iha mentalidade ne’ebé di’ak, hodi forma fila-fali timoroan sira ba futuru nasaun nian”, dehan Reitór ISJB.

Iha fatin hanesan, Komisária Komisaun Funsaun Públika, Anita Tavares Ribeiro de Jesus, hateten, Komisaun Funsaun Públika iha nia planu ba reforma ba jestaun rekursu umanu iha administrasaun públika, atividade formasaun no kapasitasaun ba rekursu umanu konstitui mós komponente esensiál ida-ne’ebé buka atu atinji. Nune’e, formasaun ne’ebé realiza ona rejista mós hanesan parte importante, integrante husi reforma ne’ebé maka introdús dadaun ona.

“Komisaun Funsaun Públika hakarak hameno ba ita-boot sira katak, servisu tuir ragulamentu no prosedimentu sira ne’ebé mak estabelese no formasaun karater ne’ebé mak ita-boot sira hetan ona durante semana ida iha fatin ne’e, presiza mantein atu bele hanorin ita-nia oan sira ho di’ak”, dehan Komisária.

Aleinde ne’e, Prezidente INFORDEPE, Sr. Domingos Martins, hateten, polítika governu Konstitusionál da-9, liuhusi Ministériu Edukasaun kona-ba rekrutamentu bolsa kandidatu, mosu modalidade formasaun prepratóriu, bazeia ba diploma ministeriál n.0.5/2025 24 fevereiru, hodi atribui responsabilidade ida ba Gabinete Formasaun Akadémika, atu halo knaar ida-ne’e .

“INFORDEPE hetan orientasaun husi Sua Exelénsia Ministra Edukasaun no Sua Exelénsia Sekretáriu Estadu Ensinu Sekundáriu Jerál no Ensinu Sekundáriu Tékniku Vokasionál ho objetivu atu fornese formasaun ba profesór sira hodi fortifika ita-boot sira-nia postura hanesan profesór iha área pedagojia, jestaun sala-aula no mós formasaun karater”, dehan Prezidente INFORDEPE.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus