Governu Inaugura Eskema Irigasaun Laivai Pasu Importante ida ba Auto-Sufisiénsia Alimentár iha Lautem
Asuntu
Governu Inaugura Eskema Irigasaun Laivai Pasu Importante ida ba Auto-Sufisiénsia Alimentár iha Lautem
Data Publica
21 Jan 2026
Descrisaun
Lautem, 09 Janeiru 2025 – Primeiru-Ministru (PM), S.E Kay Rala Xanana Gusmão, hamutuk ho Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares (VMAP), S.E Adérito Hugo da Costa, sexta-feira ne’e, inaugura sistema irigasaun foun iha Suku Laivai, Postu Administrativu Lautem, Munisípiu Lautem. Infraestrutura foun ne’e sei fornese bee ba natar ho área hamutuk kuaze ektares 500, ne’ebé durante ne’e seidauk utiliza ho másimu tanba dezafiu bee nian.
Iha intervensaun, Xefe Governu, Xanana Gusmão, fó hanoin ba autoridade lokál sira—husi Xefe Suku to’o Xefe Aldeia—atu hamutuk ho komunidade hodi servisu maka’as iha kanteiru natar nian. Objetivu prinsipál mak atu hamenus dependénsia Timor-Leste nian ba produtu alimentár husi rai-li’ur.
“Governu halo ida-ne’e atu fó forsa ba imi. Imi labele abandona fali natar sira-ne’e. Durante ne’e imi dehan la utiliza tanba bee la iha, maibé ohin ita inaugura ona bee,” dehan PM Xanana.
PM mós hato’o ninia vizaun katak ho dezenvolvimentu setór agrikultura nian, Timor-Leste bele sai auto-sufisiente iha futuru. “Ho fiar katak tinan 10 mai, ita sei la sosa ona produtu husi rai-li’ur, liliu ba fós no produtu seluk tan,” dehan PM
Prezensa Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares, S.E. Adérito Hugo da Costa, iha eventu ne’e sai hanesan mós sasin ba kompromisu IX Governu nian hodi transforma desizaun polítika sira iha Parlamentu ba obra konkreta iha baze.
Nu’udar ponte entre Governu no Parlamentu Nasionál, VMAP hatudu katak Orsamentu Jerál Estadu (OJE) ne’ebé aprova ona husi lejislativu implementa duni ho transparénsia.
Ida-ne’e mós nu’udar parte husi esforsu Governu nian hodi hametin estabilidade polítika liuhusi dezenvolvimentu ne’ebé inkluzivu no mós fó kbiit ba setór produtivu sira iha áreas rurais.
Iha parte seluk atu fasilita servisu agrikultór sira-nian, iha okaziaun ne’e
mós Governu entrega apoiu materiál hodi moderniza servisu iha kanteiru natar nian. Apoiu ne’e inklui: Mákina Tolu (3) : Ne’ebé iha funsaun duple hodi kumpri siklu produsaun nian: kuda hare no kolleta hare.
Aleinde ne’e ho instalasaun sistema irigasaun no apoiu mákina sira-ne’e, Governu hein katak produsaun lokál iha Munisípiu Lautem sei sa’e, hodi kontribui ba seguransa alimentár nasionál no kria ekonomia ne’ebé sustentável ba komunidade Suku Laivai.
Iha serimónia ne’e, partisipa mós husi autoridade munisipál, lideransa komunitária, no komunidade lokál ne’ebé simu ho haksolok obra ne’ebé sira hein kleur ona ne’e. (©MediaGVMAP)
Fontes: https://vmap.gov.tl/2026/01/10/governu-inaugura-sistema-irigasaun-laivai/
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus