PN Aprova Lei Konkorrénsia hodi Kombate Monopóliu no Haforsa Integrasaun ASEAN

21 Jan 2026
Press Release Image
Asuntu

PN Aprova Lei Konkorrénsia hodi Kombate Monopóliu no Haforsa Integrasaun ASEAN

Data Publica

21 Jan 2026

Descrisaun

Dili, 13 janeiru 2026 – Parlamentu Nasionál, tersa-feira ne’e, aprova ona iha jeneralidade Proposta Lei Konkorrénsia ne’ebé aprezenta husi Governu liuhusi Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór dos Asuntos Ekonómikos no Ministru Turizmu no Ambiente, Sua Exelénsia Sr. Francisco Kalbuadi Lay no ekipa.

Inisiativa lejislativa ne’e sai hanesan pilar fundamentál hodi moderniza ekonomia rai-laran, garante kbiit sosa povu nian, no kumpri kriteria integrasaun ekonómika ne’ebé ezije husi rejiaun ASEAN no Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMK).

Iha sesaun plenária ne’e, Ministru MCAE akompaña husi Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares (VMAP), S.E Adérito Hugo da Costa ne’ebé iha knaar estratéjiku hodi fasilita ligasaun entre Ezekutivu no Lejislativu.

Prezensa Vise-Ministru nian hamutuk ho ekipa téknika no asesór legál sira Governu nian asegura katak debate ne’e la’o ho kualidade, responde ba kestionáriu tékniku sira husi bankada parlamentár, no haforsa koordenasaun polítika hodi hetan konsensu ne’ebé luan.

Hafoin debate ne’ebé foka ba protesaun konsumidór no kbiit fiskalizasaun Estadu nian, Parlamentu Nasionál aprova ona proposta ne’e iha generalidade ho maioria absoluta votu afavór 57, kontra 0, abstensaun 0.

Rezultadu ne’e hatudu katak, maske iha preokupasaun balu husi bankada opozisaun (FRETILIN no KHUNTO) kona-ba preparasaun rekursu umanu, maibé iha entendimentu hanesan katak Timor-Leste presiza duni lei ne’e hodi proteje merkadu rai-laran husi prátika ne’ebé la justu.

Iha intervensaun, Ministru MCAE, S.E Francisco Kalbuadi Lay, subliña katak objetivu prinsipál husi lei ne’e mak atu hapara “abuzu de pozisaun dominante” husi empreza boot sira ne’ebé durante ne’e fó de’it vantajen ba grupu ekonómiku ki’ik ida.

“Ita la bele husik ita-nia ekonomia la’o de’it ho ‘lei tasi nian’, iha ne’ebé ikan boot han fali ikan ki’ik. Lei Konkorrénsia ne’e mai hodi kria terrenu ne’ebé hanesan ba negosiante hotu-hotu. Bainhira iha kompetisaun ne’ebé saudável, empreza sira sei kompete hodi fó kualidade di’ak liu no folin ne’ebé razoável liu ba povu Timor-Leste,” dehan  MCAE

Hodi asegura implementasaun lei ne’e, Governu sei kria Autoridade Konkorrénsia Timor-Leste (ANC). Instituisaun independente ne’e sei iha kbiit hodi halo investigasaun, fiskalizasaun, no fó multa todan ba empreza sira ne’ebé halo akordu segredu ka “kartél” hodi manipula folin sasán iha merkadu. (©MediaGVMAP)

Fontes: https://vmap.gov.tl/2026/01/13/pn-aprova-lei-konkorrensia-hodi-kombate-monopoliu-no-haforsa-integrasaun-asean/

 

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus