𝐓𝐬𝐮𝐧𝐞𝐢𝐬𝐡𝐢 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫 𝐒𝐡𝐢𝐩𝐛𝐮𝐢𝐥𝐝𝐢𝐧𝐠 𝐡𝐚𝐥𝐨 𝐚𝐮𝐝𝐢𝐞𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐡𝐨 𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌 𝟐𝟎 𝐉𝐚𝐧𝐞𝐢𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟒

21 Jan 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐓𝐬𝐮𝐧𝐞𝐢𝐬𝐡𝐢 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫 𝐒𝐡𝐢𝐩𝐛𝐮𝐢𝐥𝐝𝐢𝐧𝐠 𝐡𝐚𝐥𝐨 𝐚𝐮𝐝𝐢𝐞𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐡𝐨 𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌 𝟐𝟎 𝐉𝐚𝐧𝐞𝐢𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟒

Data Publica

21 Jan 2026

Descrisaun

Empreza Japoneza Tsuneishi Timor Shipbuilding halo audiensia ho Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór ba Assuntu Ekonómiku, Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’o Seri Francisco Kalbuadi Lay hodi atualiza informasaun ba malu kona-ba lala’ok investimentu husi empreza Japonez ne’e iha Laleia, Manatuto.

Audiensia ne’e akontese iha gabinete foun Vise-PM nian iha Faról-Dili iha loron Tersa, 20 Janeiru 2026 ne’ebé la’o kuaje oras ida nia laran.

Audiensia dahuluk akontese iha loron Tersa, 07 Maiu 2024 ne’ebé akompaña direta husi embaixador Japaun ba Timor-Leste, KIMURA Tetsuya iha tempo ne’eba, no audiensia daruak nian akontese iha loron Sesta, 09 Agusto 2024.

Empreza Japoneza Tsuneishi Shipbuilding ativamente estabelese ona ninia operasaun iha Timor-Leste desde tinan 2024, hodi forma entidade lokál ida, Tsuneishi Timor Shipbuilding (TTS), atu harii estaleiru boot ida iha Manatuto, foka ba kriasaun empregu ba joven timoroan sira liuhosi formasaun, dezeñu, no eventuál konstrusaun ró, projetu ida ne’ebé hetan apoiu maka’as hosi governu Timor-Leste ba diversifikasaun ekonómika.

Tsuneishi Timor Shipbuilding hahú ona fó formasaun ba enjeñeiru no soldadura lokál sira, ho planu sira ba investimentu signifikativu, inklui potensialmente harii ró peska nian no tanker sira, kria empregu rihun ba rihun, no dezenvolve infraestrutura lokál hanesan eskola no ospitál.

Tsuneishi Timor Shipbuilding (TTS) harii iha 2024, no oras ne’e hahu dezenvolve hela estaleiru boot ida iha tasi ibun Laleia, Manatuto identifika nu’udar fatin potensiál, ne’ebé presiza rai ne’ebé signifikativu ba konstrusaun.

Investimentu husi empreza Japonez ne’e sei kria empregu lokál liu 4,000, ho formasaun inisiál ba graduadu enjeñaria no soldadura sira ne'ebé hala'o daudaun ona.

Governu Timor-Leste liu husi Vise-Primeiru-Ministru no Ministru Koordenadór ba Assuntu Ekonómiku inklui Prezidente Repúblika, Primeiru-Ministru, apoia ho ativu projetu ba dezenvolvimentu ekonómiku.

Empreza ne’e mós fó treinamentu ba Timoroan sira kona-ba dezeñu naval (uza software Cadmatic) no soldadura hodi harii kapasidade lokál. Aleinde konstrusaun ró nian, planu sira bele inklui infraestrutura asosiadu sira hanesan eskola, otél, no ospitál.

Investimentu ne’e, iha signifikadu boot ba Timor-Leste atu diversifika ninia ekonomia atu labele dependensia maka’as ba mina no gás liuhosi dezenvolve setór industriál foun ida. Dezenvolve mós abilidade marítima no téknika ne'ebé krusiál ba populasaun lokál.

Ba oin, investimentu ne’e sei hamenus nesesidade ba reparasaun no manutensaun ró sira iha rai-li'ur ne'ebé karun.

Iha esénsia, projetu Tsuneishi nian nu’udar investimentu estratéjiku boot ida ne’ebé la’o hela ho objetivu atu transforma paizajen industriál Timor-Leste nian, ho apoiu governamentál ne’ebé maka’as.

Rezultadu peskiza husi Tsuneishi Shipbuilding C. Ltd deskobre katak, Timor-Leste sai nu’udar fatin potensial atu investe iha área estaleiru (shipbuilding) hodi harii indústria shipyard iha rai luan ida iha Laleia, Manatuto.

Prezensa kompañia Tsuneishi Shipbuilding Co., Ltd. iha Timor-Leste, atu konkretiza kompromisu entre Primeiru-Ministru RDTL, Kay Rala Xanana Gusmão ho Primeiru-Ministru Japaun, KISHIDA Fumio bainhira hasoru malu iha loron 16 Dezembru 2023 iha horas tuku 3:25 lorokraik iha Tokyo, Japaun.

Planu investimentu ne’e sei oferese kampu traballu ba timor-oan sira ho total 4000, no ho kapasidade prodúzaun ro-ahi hamutuk 10 to’o 12 kada tinan, nune’e mós sei harii eskola no ospitál iha área refere ho kapitál investimentu hamutuk Millaun USD 300.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus