Parlamentu Nasionál aprova projetu deliberasaun ba kriasaun grupu AIPA

12 Feb 2026
Press Release Image
Asuntu

Parlamentu Nasionál aprova projetu deliberasaun ba kriasaun grupu AIPA

Data Publica

12 Feb 2026

Descrisaun

Parlamentu Nasionál, iha tersa-feira, loron 10 fulan Fevereiru tinan 2026, liu hosi plenária ordinária, hala’o diskusaun no votasaun ba Projetu Deliberasaun N.o 1/VI (3a) kona-ba Kriasaun Grupu Nasionál Parlamentu Nasionál ba Asembleia Jerál Interparlamentár ASEAN (AIPA).

Deliberasaun ida ne’e aprova atu kria Grupu AIPA ho objetivu atu reprezenta no akompaña partisipasaun Parlamentu Nasionál Timor-Leste iha fórum interparlamentár ASEAN nian.

Antes tama iha votasaun, Deputada Cedelizia Faria dos Santos, husi bankada CNRT, iha ninia intervensaun deklara konkordánsia ho kriasaun Grupu AIPA, maibé sujere atu membru sira labele asumi kna’ar dupla iha estrutura AIPA no ASEAN.

Tuir nia, grupu akompañamentu ASEAN nian ne’ebé uluk harii liu hosi rezolusaun, bele kansela fali ho rezolusaun, tanba grupu ne’e harii molok Timor-Leste adere ba ASEAN. Agora, tanba Timor-Leste adere ona ba Organizasaun Sudeste Aziátika ne’e, funsaun grupu uluk nian laiha relevánsia ona.

Iha parte seluk, Deputada Maria Angêlica Rangel, husi bankada opozisaun FRETILIN, kritika Prezidente Parlamentu ne’ebé kestiona Deputadu Nurima Alkatiri, husi bankada FRETILIN, tanba asumi funsaun dupla hanesan membru AIPA no mós komisaun CPLP. Deputada ne’e mós hatudu katak iha situasaun hanesan ida ne’e, Deputada Virgínia Ana Belo asumi kna’ar dupla hanesan Sekretária Meja Parlamentár no Prezidente CPLP, nune’e mós Deputada Cedelizia Faria dos Santos asumi kna’ar hanesan Prezidente Komisaun C no Prezidente Komisaun ba IP ida.

Deputada Maria Angêlica Rangel haktuir tan, katak prosesu nomeasaun membru sira ba fórum interparlamentár hanesan AIPA ka CPLP ne’e kompeténsia husi komisaun, no membru sira tenki iha kapasidade, inklui dominasaun lian Inglez no Portugés.

Afirmasaun ne’e suporta mós husi Deputadu Aniceto Guterres, husi bankada FRETILIN, ne’ebé hateten katak komisaun eventuál wainhira remata ona prosesu servisu nian, komisaun ne’e mós remata, maibé la taka dalan atu formaliza liu hosi rezolusaun ida.

Iha diskusaun hanesan ne’e, Deputadu Antoninho Bianco, husi bankada FRETILIN, husu ba ema ne’ebé reprezenta órgaun soberanu sira tenki ativa no prepara di’ak, atu bele kontribui efetivamente iha diskusaun sira iha AIPA, tanba asembleia ne’e diskute asuntu tékniku barak, la’os ba atu rona de’it.

Hatan ba preokupasaun deputadu sira nian, Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, hateten katak nomeasaun deputadu sira ba CPLP ka AIPA ne’e kompeténsia husi komisaun, maibé importantes mós atu garante balansu jéneru, atu fó oportunidade ba ema hotu, la’os de’it bazeia ba dominasaun lian Inglez ka Portugés.

Entretantu, hafoin diskusaun hotu, Meja Parlamentár prosede kedas ba votasaun, no Projetu Deliberasaun N.o 1/VI (3a) aprova ho votu afavór 54, kontra 1 no abstensaun 1

Fontes: Parlamentu Nasionál aprova projetu deliberasaun ba kriasaun grupu AIPA | Portal GVMAP

Galeria

Laiha Imajen iha Galeria

Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus