Parlamentu Nasional Aprova Lei Adosaun ho Unanimidade “Pasu Importante ba Protesaun Labarik sira iha Timor-Leste”

12 Feb 2026
Press Release Image
Asuntu

Parlamentu Nasional Aprova Lei Adosaun ho Unanimidade “Pasu Importante ba Protesaun Labarik sira iha Timor-Leste”

Data Publica

12 Feb 2026

Descrisaun

Dili – Parlamentu Nasionál (PN) foin lalais ne’e aprova ho unanimidade, iha jeneralidade, Projetu Lei nº 9/VI (2ª) – Regulamentu ba Prosesu Adosaun, ne’ebé prosede mós ba alterasaun dahuluk ba Kódigu Sivíl. Rezultadu votasaun ne’e hatudu konsensu boot entre Bankada Parlamentár sira, ho votu 50 a-favor, 0 kontrano 0 abstensaun.

Sesaun plenária ne’e prezidi husi Prezidente Parlamentu Nasionál, S.E Maria Fernanda Lay, no hetan prezensa husi Ministru Justisa, S.E Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, hamutuk ho Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares, S.E Adérito Hugo da Costa.

Projetu Lei ne’e mai hodi kria regulamentu ida ne’ebé klaru no seguru ba kazu adosaun sira iha rai-laran no rai-liur. Antes ne’e, maske Kódigu Sivíl temi ona kona-ba adosaun, maibé falta regra téknika hodi orienta prosesu sira-ne’e ho loloos.

Projetu Lei ne’e mós fó benefísiu prinsipál tebes ba iha area oioin hanesan Seguransa Jurídika hodi garante katak prosesu adosaun la’o tuir legál, proteje labarik husi esploitasaun ka kazu kriminál hanesan tráfiku umanu.

Fó rekoñesimentu totál husi Estadu ba família sira ne’ebé adota, hodi asegura direitu eransa no sidadania ba labarik sira. Harmoniza lei rai-laran ho Konvensaun Direitu Kriansa ne’ebé Timor-Leste ratifika ona.

Lei refere sei fó mós impaktu ba sosiedade sira, nune’e iha aprezentasaun, Ministru Justisa, Sérgio Hornai, subliña katak lei ne’e sei hametun risku vulnerabilidade ba labarik sira. “Ita-nia obrigasaun nu’udar Estadu Parte mak atu hakonu kompromisu internasionál… hodi nune’e ita-nia instrumentu jurídiku nasionál bele kompatível ho instrumentu internasionál ne’ebé ita konverte,” dehan MJ.

Hafoin aprovasaun iha jeneralidade, Meza Parlamentu baixa fali proposta ne’e ba Komisaun F (Saúde, Seguransa Sosiál no Igualdade Jéneru) atu tama ba diskusaun iha espesialidade. Faze ne’e sei envolve diskusaun kle’an artigu por artigu hamutuk ho Governu no instituisaun relevante sira.

Aleinde lei adosaun, Plenáriu mós trata asuntu relevante seluk hanesan Fundu Petrolíferu meza admite no haruka ba Komisaun D Projetu Lei nº 12/VI (3ª) ne’ebé ko’alia kona-ba estinsaun Konsellu Konsultivu Fundu Petrolíferu. 

Deskute mós kona-ba Relatóriu GMPTL ne’ebé prezentasaun relatóriu vizita estudu ba Malásia husi Grupu Mulheres Parlamentares Timor-Leste.

Aleinde ne’e iha períodu intervensaun diversas, Deputadu sira hato’o kestaun sira hanesan problema infraestrutura, saúde, edukasaun, semáforu iha sidade Díli ne’ebé la funsiona, no mós kestaun arendamentu edifísiu PDHJ.

Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares, S.E Adérito Hugo da Costa, akompaña diretu debate sira-ne’e nu’udar parte husi knaar Governu nian hodi hametin kooperasaun ho Parlamentu Nasionál no asegura katak preokupasaun povu nian hetan resposta ne’ebé adekuadu husi IX Governu Konstitusionál. (©MediaGVMAP)

Fontes: Parlamentu Nasional Aprova Lei Adosaun ho Unanimidade | Portal GVMAP

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus