VMAP “Instituisaun Demokrátiku sira Tenke Valoriza Obra Estadu nian”

12 Feb 2026
Press Release Image
Asuntu

VMAP “Instituisaun Demokrátiku sira Tenke Valoriza Obra Estadu nian”

Data Publica

12 Feb 2026

Descrisaun

Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares (VMAP), S.E. Adérito Hugo da Costa, apela ba kualidade debate iha uma fukun parlamentu hodi husu ba bankada parlamentár sira atu valoriza obra no dignidade Estadu nian ne’ebé hari’i ona dezde restaurasaun independénsia, hodi responde ba krítika kona-ba jestaun Fundu Petrolíferu.

Afirmasaun ne’e hato’o hodi responde ba deklarasaun polítika husi Bankada PLP ne’ebé kestiona sustentabilidade finanseira no levantamentu husi Fundu Petrolíferu. VMAP realsa katak bainhira IX Governu simu mandatu iha jullu 2023, sira deteta katak investimentu sira entre 2002 to’o 2017 la hetan dezenvolvimentu signifikativu husi governu anteriór (VII no VIII).

“Husu ba instituisaun demokrásia sira ne’ebé hetan ona konfiansa husi povu hodi tuur iha Parlamentu: valoriza obra Estadu nian no foti dignidade Estadu no povu ida-ne’e durante tinan 24 hanesan Estadu soberanu,” dehan S.E Adérito Hugo.

Vise-Ministru mós subliña katak kompromisu Governu nian la’ós de’it dezenvolvimentu internu, maibé mós oitava internasionál hanesan adezaun ba Organizasaun Mundiál Komérsiu (OMC) iha 2024. Tuir nia, ida-ne’e prova katak Timor-Leste prontu ona atu kompete tuir norma internasionál sira hodi hametin ekonomia nasionál.

 Iha parte seluk, bankada opozisaun sira kestiona efisiénsia gastu nian, husi Bankada PLP Alerta katak levantamentu kumulativu ne’ebé besik ona $20 billaun (inklui previsaun 2025) seidauk kria mudansa boot ba ekonómia, maibé uza de’it ba kobre despeza rekorente hanesan saláriu.

Aleinde ne’e Deputadu Antoninho Doutel Sarmento (FRETILIN) hateten katak gasta osan ho intensaun kresimentu maibé projetu barak mak paradu, ne’ebé bele lori nasaun ba risku “presepísiu fiskál”.

Nune’e Bankada Governu Deputadu Patrocínio Fernandes dos Reis husi Bankada CNRT argumenta katak IX Governu iha “korajen” hodi asumi risku ba harii infraestrutura bázika ne’ebé sei estimula investimentu.

VMAP haforsa katak atu evita krize fiskál, solusaun mak Jestaun Rigorozu, la’ós para de’it dezenvolvimentu. “Ami-nia mandatu ne’ebé sei to’o iha jullu 2026 sei sai prova katak ho planeamentu ne’ebé di’ak, ita bele transforma riku-soin minarai ba dezenvolvimentu ne’ebé sustentável,” nia dehan.

Iha tempu tuirmai Governu kompromete ona atu aprezenta Proposta-Lei foun sira ba Parlamentu ne’ebé sei foka liu ba Asegura kualidade despeza, kontrolu ba projetu estratéjiku sira hodi labele paradu iha klaran no loke kampu traballu no dudu setór privadu. (©MediaGVMAP)

Fontes: VMAP “Instituisaun Demokrátiku sira Tenke Valoriza Obra Estadu nian” | Portal GVMAP

Galeria

Laiha Imajen iha Galeria

Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus