Toquio, Japaun 19 Fevereiru 2026

Ministru Transportes no Komununikasaun, Eng.Miguel Marques Gonçalves Manetelu akompaña husi Embaixadora Timor-Leste iha Japaun, Maria Terezinha da Silva Viegas hamutuk ho delegasaun kompostu husi Xefe Gabinete, José da Costa, Diretór Jerál Transportes no Komunikasaun, Constantino Ferreira Soares, Konseleiru Embaixada Japaun iha Timor-Leste, Celio Moniz da Silva, Prezidente ANATL Romualdu Soares. Hala’o vizita kortézia bá iha Kuartél Jerál JICA iha Toquio, Japaun.

Iha vizita kortézia ne’e Ministru Manetelu hateten Vise-Prezidente JICA, ANDO Naoki kongratula Timor-Leste nia adezaun bá membru ASEAN da-sanulu resin ida, japaun sai mós parseiru importante ida bá ASEAN, ne’ebé bolu ASEAN Plus Three (APT) mak estrutura kooperasaun ida ne’ebé liga nasaun sanulu resin ida membru husi Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN) ho nasaun tolu ne’ebé poderozu iha Xina, Japaun no Koreia do Sul. ikus mai iha amerika no uniaun europeia. Durante ne’e sira akompaña prosesu sira ne’e.

Ministru Manetelu afirma iha vizita ne’e mós ko’alia kona-ba kooperasaun sira hanesan projetu Terminál bá Aeroportu Internasionál Prezidente Nicolau Lobato Comoro Dili. Tanba ne’e mak lori governu Timor-Leste nia naran agradese bá apoiu sira, kooperasaun sira ne’ebé husi JICA la’os de’it projetu aeroportu nia maibé projetu sira seluk ne’ebé halo iha tinan hirak liu-bá.

Japaun liu husi JICA iha tinan 2002 hadia irigasaun maliana I, iha setór transportes halo mós portu mahata iha oecusse, alargamentu bá portu Dili no agóra lao dadaun hela ho projetu terminál aeroportu internasionál prezidente Nicolau Lobato. Maibé sira apoiu ita liu husi grant atu konstroi terminál bá aeroportu internasionál prezidente Nicolau Lobato Comoro Dili.

Govenante nemis subliña bá futuru mai JICA sei ajuda tan Timor-Leste liu husi kooperasaun ne’e. Atu konstrui portu Kairabela iha posibilidade nomós sei ajuda atu alarga tan portu mahatta iha oecusse, tanba nemak governu agradese Japaun liu husi JICA nia apoiu dezenvolvimentu infraestrutura sira ne’ebé estratéjiku iha Timor-Leste.

“Liga bá konstruksaun terminál aeroportu internasionál prezidente Nicolau Lobato, ha’u hato’o preokupasaun balu iha prosesu tenderizasaun balu ne’ebé halo iha japaun, prosesu ne’e lao ikus mai ita nia ekipa husi Timor-Leste kompostu husi Diretór Jerál Transportes no Komunikasaun, Prezidente ANATL ho ita nia reprezentante ida husi CNA sira mai hamutuk ho ekipa iha ne’e, loke proposta finansiál bá konstruksaun terminál bá aeroportu, preokupasaun ne’e mak tanba iha kustu ne’ebé aprezenta husi kompañia ida ho naran Toa ne’e as liu, kustu ne’ebé ita preve tantu grant husi japaun nia nomos ida kontra partida husi estadu nia.

Osan ne’ebé ita prevee ne’e oituan liu, Maibé liu husi negosisaun konsege redúz ka hatun osan ne’e tanba ne’e mak ita informa bá malu tanba JICA maka finansia terminál ne’e tanba ha’u hatene sira mós, hatene prosesu sira ne’e tanba prosesu iha japaun, maibé ha’u iha dever morál atu hateten bá vise-prezidente JICA ho delegasaun husi JICA ne’ebé ohin iha ne’e, hateten katak prosesu mak ne’e. Husi parte JICA, Japaun no Timor-Leste hotu-hotu kontente tanba finalmente mesmu prosesu ne’e lao naruk iha governasaun anterior nia tempu maibé ikus mai aban lokraik ita asina kontratu bá konstruksaun terminál aeroportu internasaionál Prezidente Nicolau Lobato” dehan Ministru Manetelu.

Ministru Manetelu mós reafirma governu nia pozisaun ligadu ho tempu bá konstruksaun terminál aeroportu, se bele termina iha mandatu Governu da-sia nia, JICA mós komprende situasaun sira ne’e, laos JICA mak kosntrui, laos governu mak konstrui, maibé kompañia ida manan ne’e mak sei konstrui maibé iha terrenu ita koko atu halo koordenasaun para prosesu konstruksaun ne’e labele iha impedimentu ho nune’e iha tempu ne’ebé ita hakarak bele atinji ida ne’e.

https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create 

𝐌𝐞́𝐝𝐢𝐚 𝐌𝐓𝐊