𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐨𝐫𝐦𝐞́𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐧𝐨 𝐈𝐧𝐝𝐮́𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐀𝐛𝐞𝐫𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐒𝐞𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐧𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐃𝐢𝐠𝐢𝐭𝐚𝐥 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐲 𝐅𝐫𝐚𝐦𝐞𝐰𝐨𝐫𝐤 𝐀𝐠𝐫𝐞𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 (𝐃𝐄𝐅𝐀)

04 Mar 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐨𝐫𝐦𝐞́𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐧𝐨 𝐈𝐧𝐝𝐮́𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐀𝐛𝐞𝐫𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐒𝐞𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐧𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐃𝐢𝐠𝐢𝐭𝐚𝐥 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐲 𝐅𝐫𝐚𝐦𝐞𝐰𝐨𝐫𝐤 𝐀𝐠𝐫𝐞𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 (𝐃𝐄𝐅𝐀)

Data Publica

04 Mar 2026

Descrisaun

𝐃𝐢𝐥𝐢, 𝟑 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔

Vise-Ministru Komersiu no Indústria, eselensia Augusto Júnior Trindade, nu'udar SEOM Lead Timor-Leste, halo abertura ba kapasitasaun kona-ba ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA), ne'ebé realiza iha salaun Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun husi loron 2 to'o 4 Marsu 2026.

Iha nia intervensaun, Vise-Ministru simu ho laran luak peritu sira husi Sekretariadu ASEAN no ofisiál tékniku sira husi ministériu no ajensia governu relevante sira. Nia agradese ba sira-nia apoiu no disponibilidade atu hametin envolvimentu Timor-Leste iha kooperasaun ekonómika ASEAN.

Vise-Ministru hateten katak DEFA nu'udar inisiativa estratéjika ida ne'ebé importante tebes iha okos Komunidade Ekonomika ASEAN (AEC), ho objetivu atu promove integrasaun dijitál rejionál. DEFA mós sai nu'udar Priority Economic Deliverable (PED) iha Prezidénsia ASEAN Filipinas tinan 2026, ho meta atu konklui no asina akordu nee iha Cimeira ASEAN iha fulan Novembru,

Ba Timor-Leste, dezenvolvimentu ekonomia dijital la'ós de'ït obrigasaun rejionál, maibė sai prioridade nasionál, Governu hela servisu atu moderniza prosedimentu alfandega, promove e-komérsiu, hametin sistema pagamentu dijitál, reforça kuadru governansa dadus, no dezenvolve kapasidade dijital ba juventude sira.

Sesaun informasaun ne'e fornese vizualizasaun kle'an kona-ba objetivu, estrutura no obrigasaun iha okos DEFA, inklui komérsiu dijitál, e-komérsiu transfronteirisu, protesaun dadus, seguransa siber, pagamentu eletróniku, no teknolojia emerjente hanesan intelijensia artifisiál.

Iha loron tolu nia laran, partisipante sira sei hetan esplikasaun kona-ba pilar prinsipál no elementu importante sira iha testu DEFA, prosesu negosiasaun, no modalidade implementasaun. Ida-ne'e konsidera importante atu ajuda Timor-Leste komprende implikasaun institusionál, lejislativu no politika sira, hodi prepara-an ba partisipasaun efetiva iha negosiasaun sira ne'ebé la'o hela.

Vise-Ministru enkoraja partisipante hotu atu partisipa ativamente iha diskusaun sira, tanba komitmentu ekonomia dijital presiza koordenasaun integrada husi governu tomak.

Timor-Leste reafirma nia komitmentu atu apoia prosesu integrasaun dijital ASEAN no kontribui ba realizasaun Komunidade Ekonómika ASEAN ida ne'ebé modernu, inkluzivu no sustenável.

*******

𝐕𝐢𝐜𝐞-𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐨 𝐝𝐨 𝐂𝐨𝐦𝐞́𝐫𝐜𝐢𝐨 𝐞 𝐈𝐧𝐝𝐮́𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐏𝐫𝐞𝐬𝐢𝐝𝐞 𝐚̀ 𝐀𝐛𝐞𝐫𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐝𝐚 𝐒𝐞𝐬𝐬𝐚̃𝐨 𝐝𝐞 𝐈𝐧𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐜̧𝐚̃𝐨 𝐬𝐨𝐛𝐫𝐞 𝐨 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐃𝐢𝐠𝐢𝐭𝐚𝐥 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐲 𝐅𝐫𝐚𝐦𝐞𝐰𝐨𝐫𝐤 𝐀𝐠𝐫𝐞𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 (𝐃𝐄𝐅𝐀)

𝐃𝐢́𝐥𝐢, 𝟑 𝐝𝐞 𝐦𝐚𝐫𝐜̧𝐨 𝐝𝐞 𝟐𝟎𝟐𝟔

O Vice-Ministro do Comércio e Indústria, Sua Excelência Augusto Júnior Trindade, na qualidade de SEOM Lead de Timor-Leste, presidiu à abertura da capacitação sobre o ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA), realizada na sala do Ministério dos Negócios Estrangeiros e Cooperação, de 2 a 4 de março de 2026.

Na sua intervenção, o Vice-Ministro deu as boas-vindas aos especialistas do Secretariado da ASEAN e aos oficiais técnicos dos ministérios e agências governamentais relevantes, agradecendo o seu apoio e disponibilidade para reforçar o envolvimento de Timor-Leste na cooperação económica da ASEAN.

O Vice-Ministro destacou que o DEFA constitui uma iniciativa estratégica de grande importância no âmbito da Comunidade Económica da ASEAN (AEC), com o objetivo de promover a integração digital regional. O DEFA é igualmente um dos Priority Economic Deliverables (PED) sob a Presidência da ASEAN das Filipinas em 2026, com a meta de concluir e assinar o acordo na próxima Cimeira da ASEAN, a realizar-se em novembro.

Para Timor-Leste, o desenvolvimento da economia digital não é apenas uma obrigação regional, mas também uma prioridade nacional. O Governo está a trabalhar na modernização dos procedimentos aduaneiros, na promoção do comércio eletrónico, no reforço dos sistemas de pagamento digital, no fortalecimento do quadro de governação de dados e no desenvolvimento de competências digitais entre os jovens.

A sessão de informação proporcionou uma visão aprofundada sobre os objetivos, a estrutura e as obrigações no âmbito do DEFA, incluindo comércio digital, comércio eletrónico transfronteiriço, proteção de dados, cibe segurança, pagamentos eletrónicos e tecnologias emergentes, como a inteligência artificial.

Ao longo dos três dias, os participantes receberão explicações sobre os principais pilares e elementos essenciais do texto do DEFA, o processo de negociação e as modalidades de implementação. Este processo é considerado fundamental para ajudar Timor-Leste a compreender as implicações institucionais, legislativas e políticas, preparando-se para uma participação efetiva nas negociações em curso.

O Vice-Ministro encorajou todos os participantes a envolverem-se ativamente nas discussões, salientando que os compromissos da economia digital exigem uma coordenação integrada de todo o Governo.

Timor-Leste reafirma o seu compromisso em apoiar o processo de integração digital da ASEAN e em contribuir para a concretização de uma Comunidade Económica da ASEAN moderna, inclusiva e sustentável.

*********

𝐓𝐡𝐞 𝐕𝐢𝐜𝐞 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐨𝐟 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐞𝐫𝐜𝐞 𝐚𝐧𝐝 𝐈𝐧𝐝𝐮𝐬𝐭𝐫𝐲 𝐂𝐡𝐚𝐢𝐫𝐬 𝐭𝐡𝐞 𝐎𝐩𝐞𝐧𝐢𝐧𝐠 𝐨𝐟 𝐭𝐡𝐞 𝐈𝐧𝐟𝐨𝐫𝐦𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐒𝐞𝐬𝐬𝐢𝐨𝐧 𝐨𝐧 𝐭𝐡𝐞 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐃𝐢𝐠𝐢𝐭𝐚𝐥 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐲 𝐅𝐫𝐚𝐦𝐞𝐰𝐨𝐫𝐤 𝐀𝐠𝐫𝐞𝐞𝐦𝐞𝐧𝐭 (𝐃𝐄𝐅𝐀)

𝐃𝐢𝐥𝐢, 𝐌𝐚𝐫𝐜𝐡 𝟑𝐧𝐝, 𝟐𝟎𝟐𝟔

The Vice Minister of Commerce and Industry, His Excellency Augusto Júnior Trindade, as SEOM Lead of Timor-Leste, presided over the opening of the training on the ASEAN Digital Economy Framework Agreement (DEFA), held in the room of the Ministry of Foreign Affairs and Cooperation, from 2 to 4 March 2026.

In his speech, the Vice Minister welcomed the experts from the ASEAN Secretariat and the technical officers of the relevant government ministries and agencies, thanking them for their support and willingness to strengthen Timor-Leste's involvement in ASEAN economic cooperation.

The Vice Minister highlighted that DEFA is a strategic initiative of great importance within the scope of the ASEAN Economic Community (AEC), with the aim of promoting regional digital integration. DEFA is also one of the Priority Economic Deliverables (PED) under the ASEAN Presidency of the Philippines in 2026, with the goal of concluding and signing the agreement at the next ASEAN Summit in November.

For Timor-Leste, the development of the digital economy is not only a regional obligation, but also a national priority. The Government is working on modernizing customs procedures, promoting e-commerce, strengthening digital payment systems, strengthening the data governance framework and developing digital skills among young people.

The briefing provided an in-depth look at the objectives, structure and obligations under DEFA, including digital trade, cross-border e-commerce, data protection, CIBE security, e-payments and emerging technologies such as artificial intelligence.

Over the three days, participants will receive explanations on the main pillars and essential elements of the DEFA text, the negotiation process and the implementation modalities. This process is considered fundamental to help Timor-Leste understand the institutional, legislative and political implications, preparing for effective participation in the ongoing negotiations.

The Vice Minister encouraged all participants to actively engage in the discussions, stressing that digital economy commitments require integrated coordination of the entire Government.

Timor-Leste reaffirms its commitment to supporting ASEAN's digital integration process and contributing to the realization of a modern, inclusive and sustainable ASEAN Economic Community.

#Media_MCI

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus