LIKISÁ, 4 MARSU 2026 – Ministériu Juventude, Desportu, Arte no Kultura (MJDAK), liuhusi Gabinete Komunikasaun no Informasaun (GCI), foin lalais ne’e hala’o produsaun vídeo perfil ba Asosiasaun Sentru Konservasaun Lenuk Tasi iha Munisipiu Likisá, hodi foka ba kriaun mehi foin-sa’e sira nian liuhusi programa Innovative Youth Empowerment-Change (PEJI-M).

Asosiasaun ne’ebé harii husi estudante departamentu Siénsia Marina UNTL nian dezde tinan 2023 ne’e, ofisialmente rejista ona iha tinan 2025. Grupu voluntáriu ne’e foka ba konservasaun lenuk tasi tanba sira-nia papél krusiál nu’udar "jardineiru" tasi nian ne’ebé hamos ahu ruin (terumbu karang), nune’e garante ekosistema ne’ebé saudavel ba ikan sira no fó rendimentu di’ak ba peskadór sira.

Koordenadór Asosiasaun, Cedelizio dos Santos, esplika katak inisiativa ne’e mosu husi konsiénsia foin-sa’e nian hodi proteje animál ne’ebé besik atu mate-mohu (extinct). "Ita servisu tenke fó fuan ho laran. Importante liu mak ita kontribui ba nasaun. Hanesan Jhon F. Kennedy dehan: 'Labele husu saida mak nasaun fó ba ó, maibé husu saida mak ó bele halo ba nasaun'," tenik Koordenadór ne’e.

Asosiasaun ne’e iha misaun prinsipál lima:

1. Konservasaun no protesaun lenuk tasi.

2. Sosializasaun no edukasaun ba komunidade.

3. Advokasia ba ambiente.

4. Dezenvolvimentu ekoturizmu.

5. Sentru estudu ka peskiza marina.

Tuir peskiza husi grupu ne’e, husi espesie lenuk hitu (7) iha mundu, tasi Timor iha tipu lima (5), maibé iha Likisá sira identifika ona tipu tolu mak hanesan: Olive Ridley, Hawksbill, no Green Turtle (Lenuk Matak). To’o tinan 2025, grupu ne’e konsege husik ona lenuk-oan hamutuk 10.000 ba tasi laran.

Iha fatin hanesan, membru feto rua husi asosiasaun ne’e, Jacinta de Jesus Pinto no Cecilia Auxiliadora Belo Rodrigues Pinto, realsa papél krusiál feto nian iha konservasaun. Sira foka ba oinsá envolvimentu feto bele aumenta konsiénsia komunitária no dezenvolve ekoturizmu ne’ebé sustentável iha área kosteira.

Asosiasaun ne'e mós agradese ba apoiu fundu husi MJDAK ne’ebé fasilita sira-nia koordenasaun ho autoridade lokál (Xefe Suku no Aldeia) hodi asegura sustentabilidade ba sira-nia mehi habelar konservasaun ne'e ba munisípiu hotu iha área kosteira Timor-Leste.

#MídiaMJDAK