MINISTRU MAPPF AKONPAÑA PM KAY RALA XANANA GUSMÃO HALO DIALOGU HO KOMUNIDADE KONABA DEZENTRALIZASAUN PODER LOKAL IHA BOBONARO

16 Mar 2026
Press Release Image
Asuntu

MINISTRU MAPPF AKONPAÑA PM KAY RALA XANANA GUSMÃO HALO DIALOGU HO KOMUNIDADE KONABA DEZENTRALIZASAUN PODER LOKAL IHA BOBONARO

Data Publica

16 Mar 2026

Descrisaun

Bobonaro 12/03/2026 Ministru Agrikultura Pekuaria Peska no Floresta Marcos '"MAMETA" da Cruz akompaña Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão vizita official ba Munisipiu Bobonaro hodi halo dialogu ho komunidade sira konaba ba dezentralizasaun poder lokal ne'ebe governu sei fo ba iha Munisipiu sira.

Iha Diskursu Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hatene, politika IX governu konstitusional nian mak atu hasa'e produsaun agrikola ho nune'e mak MAPPF entrega ekipamentu modernu hanesan makina kuda hare, makina kolleta hare, tanba ne’e mak iha planu estratejiku iha tinan 2011 ita lao hodi hare ona katak produsaun agrikola iha Munisipiu sira komunidade agrikultór ou ferik katuas dudu nafatin setór agrikultura ba oin tanba produsaun agrikola ne'ebe mak sira hetan husi to'os ho natar faan hodi bele sustenta nesesidade familia no sustenta oan sira ba eskola.

Iha intervensaun Ministru Agrikultura Pekuaria Peska no Floresta hatan ba prekupasaun komunidade nian liga ho setór agrikultura pekuaria peska no floresta, MAPPF tau prioridade as ba infraestrutura baziku hanesan irrigasaun no apoiu ekipamentu modernu ba komunidade iha Munisipiu 13 atu hasa'e produsaun agrikola, Munisipiu Bobonaro hanesan rai ida ne’e potensial ba natar no viveiru, maibe foin mak kultiva de'it 4 ou 5 ektare, iha kedas IV governu konstituisional ne’ebe lidera husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, iha vizaun ida oinsa mak fornese ai-han ne’e ba komunidade ho kualidade, sustentavel no orienta ba merkadu.

Ita rekoñese katak ohin loron Timor sei nafatin importa duni maibe ho politika ida ne’e mak hadia infraestrutura basika importante iha setor agrikultura hanesan irrigasaun, iha maliana komesa kedas iha 2009, halo rehabilitasaun ba irrigasaun Maliana I ne’ebe hetan apoiu husi governu central ne’ebe funsiona ona hodi fornese bee ba area 1150 hektare, iha semana kotuk liu hau mai observa direita irrigasaun maliana I ne'ebe hetan estragus kuaza 40 ektare husi 1150 ektare ne'e tanba rai halai, ne’eduni Ministèriu presiza halo barazen iha dia 28 fevereiru udan boot fila fali rai halai fali Maliana I ne’e ida tan mak iha Nagidal, ne’e uluk la tama iha monografia rehabilitasaun ida ne’e agora iha orsamentu 2026 ne’e tama ona iha prosesu ADN, iha Nagidal ne’e aumenta mos volume bee ne’ebé ita destaka hela escavador hodi kobre iha Maliana I no Atabae.

Iha Maliana II kuaze rai abandona barak tanba ita seidauk halo rehabilitasaun ba irrigasaun maliana II ne’e iha area potensial ne’e 1100 hektare, agora daudaun ita halo konstrusaun ba eskema irrigasaun Maliana II ida ne’e atinje ona 50%, tuir dadus ne’ebe iha area ne’ebe funsiona hela mak 500 hektare, iha Atabae ita funsiona hela escavador iha ne’eba atu reativa fila fali natar ne’ebe abandona hela. Ekipa DMEA

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus