𝐏𝐌 𝐗𝐀𝐍𝐀𝐍𝐀 𝐇𝐔𝐒𝐔 𝐁Á 𝐁𝐎𝐁𝐎𝐍𝐀𝐑𝐎 𝐎𝐀𝐍 𝐒𝐈𝐑𝐀 𝐓𝐄𝐍𝐊E 𝐈𝐇𝐀 𝐕𝐈𝐙𝐀𝐔𝐍 𝐍𝐎 𝐌𝐈𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐈𝐃𝐀 𝐃𝐄’𝐈𝐓 𝐇𝐎𝐃𝐈 𝐋𝐎𝐑𝐈 𝐁𝐎𝐁𝐎𝐍𝐀𝐑𝐎 𝐁Á 𝐅𝐔𝐓𝐔𝐑𝐔 𝐈𝐃𝐀 𝐍𝐄’𝐄𝐁𝐄́ 𝐃𝐈’𝐀𝐊.

16 Mar 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐏𝐌 𝐗𝐀𝐍𝐀𝐍𝐀 𝐇𝐔𝐒𝐔 𝐁Á 𝐁𝐎𝐁𝐎𝐍𝐀𝐑𝐎 𝐎𝐀𝐍 𝐒𝐈𝐑𝐀 𝐓𝐄𝐍𝐊E 𝐈𝐇𝐀 𝐕𝐈𝐙𝐀𝐔𝐍 𝐍𝐎 𝐌𝐈𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐈𝐃𝐀 𝐃𝐄’𝐈𝐓 𝐇𝐎𝐃𝐈 𝐋𝐎𝐑𝐈 𝐁𝐎𝐁𝐎𝐍𝐀𝐑𝐎 𝐁Á 𝐅𝐔𝐓𝐔𝐑𝐔 𝐈𝐃𝐀 𝐍𝐄’𝐄𝐁𝐄́ 𝐃𝐈’𝐀𝐊.

Data Publica

16 Mar 2026

Descrisaun

Bobonaro, 12 Marsu 2026

Primeiru Ministru Kay Rala Xanana enkoraja intelektual bobonaro oan sira, Tenke iha vizaun ida bá dezenvolvimentu munisípiu iha areas hotu-hotu, halo planu didi’ak importante liu persiza hametin di’ak liutan koñesimentu kona-bá finansas ho nune’e ezekuta orsamentu ho di’ak bainhira rezultadu mosu povu haree povu sei hadomi imi, laiha partidu ida maibé iha de’it maka samboker, sama sama bobonaro kerja.

Xefe governu Husu mós bá aprovizionamentu atu tau atensaun labele iha broker liu-liu broker berdasi tenke halo tuir regras, laiha sukuismu, grupuismu, partidarismu, halo ho transparensia ho di’ak ho ida ne’e povu sei hadomi imi, haluha tiha governu sentrál, bobonaro nia oan samboker duni.

Husu intelektuál sira bobonaro atu fó matenek bá maluk sira ne’ebé persiza ho nune’e bele halo servisu ho di’ak liutan. Persiza kolokasaun kuadru tuir nesesidade servisu.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hateten Tempu to’o ona atu simu responsabilidade ho konviksaun, esperansa no kompremisiu atu hadia povu bobonaro nia moris, Servisu ho onestidade, integridade no responsabilidade ho vontade.

Iha aprezentasaun ne’e mós intelektuál balu preokupa kona-bá liña internet iha munisípiu bobonaro hatan bá preokupasaun ne’e Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng.Miguel Marques Gonçalves Manetelu hateten Internet ne’ebé uza iha munisípiu sira agóra ne’e mai husi Fibra ótika kabu submarine.

“Agora ita iha faze teste tarde liu fulan abril ita lansa bá públiku bá komersiál iha projetu ida naran projetu nasionál konektividade ita tama bá faze da-walu, projetu sira ne’e mós sei konklui iha fulan abril, postu sira iha teritoriu nasionál sei konklui ho ligasaun internet inklui eskuadra polisia sira iha munisípiu, eskola sira ne’ebé fiu ne’e liu no sentru saúde sira’’dehan Ministru Manetelu. Kona-bá liña internet Ministru Manetelu ko’alia ona ho Ministru estatál bá oin sei buka solusaun hodi rezolve.

“Ho ministru Estatal ami nain rua ko’alia ona bá suku sira ne’ebé iha aréa remotas area izoladu ne’ebé kabu fibra labele liu, imi haree iha ne’ebá. Ami haree hela para atu uza Starlink, iha tinan ne’e ministériu transportes no komunikasaun aloka hela osan iha ne’ebá para atu fornese bá suku sira uza Starlink. Buat ne’ebé ha’u ko’alia ho minsitru Estatal tinan ne’e ami tau mas bá operasionál tinan oin bele aloka iha Estatal ou aloka bá iha kada munisípiu nian ami konkorda ho ida ne’e” tenik Ministru Manetelu.

Iha asuntu seluk Ministru Manetelu informa bá Xefe Governu, Kay Rala Xanana Gusmão katak diresaun servisu munisipál ne’ebé seida’uk entrega bá munisípiu maka diresaun servisu transportes no komunikasaun, dadaun ne’e sei iha minsitériu tanba altura ne’eba dekretu lei numeru 84 lá separa obras públika ho mtc tau fali departamentu transporte iha fali obras publika nia okos.

“Tanba ne’e mak ha’u dehan bá exelensia ministru Estatal uluk ne’e ministériu naran ministériu obras publika e transportes mas agora ne’e ministériu ketak ona, ami labele sai fali departamentu ida iha obras publikas nia okos, foin lais antes 2025 remata altera ona dekretu lei 84.

“Ami rua ministru ko’alia ona la kleur tan ami rua atu asina interorganika para depois ha’u mós sei entrega diresaun ne’e bá iha autoridade munisípiu, ohin ha’u ko’alia iha bobonaro hanesan bobonaro nia oan, sei ha’u partisipa iha munisipiu seluk ha’u ko’alia hanesan timor-oan, buat importante mak ne’e ohin sua exelensia mós temi katak kuandu servisu sira tékniku ne’e husu bá tékniku sira, labele ho razaun seluk hasai tiha ida ne’e tau fali seluk ida ne’e mak komplika sasan, ha’u hateten bá ministru Estatal diresaun transportes no komunikasaun oituan ka barak hatama netik reseita laos de’it bá nasionál aban bairua desentralizasaun pode ser reseita balu mós bele hela iha munisipiu” afirma Ministru Manetelu.

Kona-bá internet iha komite revizaun orsamentu tinan rua liuba Ministru Manetelu husu bá prezidente Komité revizaun orsamentu, Kay Rala Xanana Gusmão atu bele aloka ona osan internet nia bá iha minsiteriu sira tanba internet sira ne’ebé liga bá ministériu sira iha dili nomos munisípiu sira aban bainrua sei to’o bá postu ne’e iha MTC ne’e la selu, bainhira sei iha problema ho internet informa bá MTC nia iha diresaun servisu munisipál sira, tékniku sira bele tun bá ajuda.

 

𝐌𝐞́𝐝𝐢𝐚 𝐌𝐓𝐊

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus