𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐭𝐢 𝐚𝐬𝐬𝐮𝐧𝐭𝐮 𝐞𝐤𝐨𝐧ó𝐦𝐢𝐚 𝐧𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐧𝐢𝐚𝐧 𝐡𝐨 𝐊𝐨𝐫𝐩𝐨𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐅𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐚 𝐈𝐧𝐭𝐞𝐫𝐧𝐚𝐬𝐢𝐨𝐧á𝐥
Asuntu
𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐭𝐢 𝐚𝐬𝐬𝐮𝐧𝐭𝐮 𝐞𝐤𝐨𝐧ó𝐦𝐢𝐚 𝐧𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐧𝐢𝐚𝐧 𝐡𝐨 𝐊𝐨𝐫𝐩𝐨𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐅𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐚 𝐈𝐧𝐭𝐞𝐫𝐧𝐚𝐬𝐢𝐨𝐧á𝐥
Data Publica
18 Mar 2026
Descrisaun
𝟏𝟕 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
===========
Governu liu husi Vise-Primeiru-Ministru (VPM) no Ministru Koordenadór ba Assuntu Ekonómiku (MKAE), Ministru Turizmu no Ambiente (MTA), Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay hala’o diskusaun ho Korporasaun Finansa Internasionál kona-ba oinsa atu hadia no hametin liu-tan dezenvolvimentu setór ekonómia liliu setór privadu sira iha Timor-Leste.
“𝐎𝐡𝐢𝐧 𝐡𝐚’𝐮 𝐡𝐨 𝐞𝐤𝐢𝐩𝐚 𝐭𝐨𝐦𝐚𝐤 𝐡𝐮𝐬𝐢 𝐌𝐊𝐀𝐄 𝐡𝐚𝐧𝐞𝐬𝐚𝐧 𝐕𝐏𝐌 𝐦𝐚𝐢 𝐡𝐚𝐬𝐨𝐫𝐮 𝐦𝐚𝐥𝐮 𝐡𝐨 𝐦𝐚𝐮𝐧 𝐃𝐚𝐯𝐢𝐝 𝐅𝐫𝐞𝐞𝐝𝐦𝐚𝐧 𝐡𝐚𝐧𝐞𝐬𝐚𝐧 𝐂𝐨𝐮𝐧𝐭𝐫𝐲 𝐌𝐚𝐧𝐚𝐠𝐞𝐫, 𝐡𝐨 𝐦𝐚𝐧𝐚 𝐊𝐞𝐢𝐤𝐨, 𝐧𝐞’𝐞𝐛é 𝐚𝐦𝐢 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐭𝐞 𝐬𝐨𝐛𝐫𝐞 𝐤𝐨𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐢𝐡𝐚 𝐟𝐮𝐭𝐮𝐫𝐮,” esplika Vise-PM hafoin remata diskusaun ho membru grupu Banku Mundial ne’e iha Lecidere-Dili, Tersa, 17 Marsu 2026.
“𝐈𝐭𝐚 𝐡𝐚𝐭𝐞𝐧𝐞 𝐤𝐚𝐭𝐚𝐤 𝐛𝐮𝐚𝐭 𝐥𝐮𝐛𝐮𝐤 𝐢𝐝𝐚 𝐦𝐚𝐤 𝐬𝐞𝐫𝐛𝐢𝐬𝐮 𝐡𝐚𝐦𝐮𝐭𝐮𝐤 𝐭𝐢𝐡𝐚 𝐨𝐧𝐚 𝐞𝐧𝐭𝐫𝐞 𝐈𝐅𝐂 𝐡𝐨 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮. 𝐋𝐢𝐮 𝐡𝐮𝐬𝐢 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐨𝐡𝐢𝐧 𝐧𝐞’𝐞 𝐛𝐚 𝐟𝐮𝐭𝐮𝐫𝐮 𝐬𝐞𝐢 𝐬𝐞𝐫𝐛𝐢𝐬𝐮 𝐡𝐚𝐦𝐮𝐭𝐮𝐤 𝐥𝐢𝐮𝐥𝐢𝐮 𝐢𝐡𝐚 𝐩𝐚𝐫𝐭𝐞 𝐟𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐞𝐢𝐫𝐮 𝐧𝐢𝐚𝐧 𝐧𝐨 𝐦ó𝐬 𝐚𝐭𝐮 𝐟𝐨𝐫𝐭𝐢𝐟𝐢𝐤𝐚 𝐥𝐢𝐮 𝐭𝐚𝐧 𝐬𝐞𝐭ó𝐫 𝐩𝐫𝐢𝐯𝐚𝐝𝐮 𝐬𝐢𝐫𝐚,” afirma Vise-PM.
Korporasaun Finansa Internasionál (IFC) hanesan membru ida hosi Grupu Banku Mundiál no instituisaun dezenvolvimentu globál boot liu ne'ebé foka ba setór privadu iha merkadu emerjente sira.
Diskusaun ne’e partisipa mós husi 𝐑𝐞𝐩𝐫𝐞𝐳𝐞𝐧𝐭𝐚𝐧𝐭𝐞 𝐑𝐞𝐳𝐢𝐝𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐆𝐫𝐮𝐩𝐮 𝐁𝐚𝐧𝐤𝐮 𝐌𝐮𝐧𝐝𝐢á𝐥 𝐛𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞, 𝐃𝐚𝐯𝐢𝐝 𝐅𝐫𝐞𝐞𝐝𝐦𝐚𝐧.
Iha fatin hanesan, 𝐃𝐢𝐫𝐞𝐭ó𝐫𝐚 𝐃𝐢𝐯𝐢𝐳𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐅𝐂 𝐧𝐢𝐚𝐧 𝐛𝐚 𝐒𝐮𝐝𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐀𝐳𝐢á𝐭𝐢𝐤𝐮 𝐧𝐨 𝐈𝐥𝐥𝐚 𝐏𝐚𝐬í𝐟𝐢𝐤𝐮 𝐬𝐢𝐫𝐚, 𝐊𝐞𝐢𝐤𝐨 𝐌𝐢𝐰𝐚 hateten, foin ba dala uluk hala’o diskusaun kona-ba assuntu ne’e ho Vise-Primeiru-Ministru no sente onradu tebes.
“𝐍𝐞’𝐞 𝐛𝐚 𝐝𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮𝐤 𝐡𝐚𝐥𝐨 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐡𝐨 𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌. 𝐇𝐚’𝐮 𝐫𝐚𝐬𝐢𝐤 𝐬𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐨𝐧𝐫𝐚𝐝𝐮 𝐭𝐞𝐛𝐞𝐬. 𝐎𝐡𝐢𝐧 𝐚𝐦𝐢 𝐭𝐮𝐫 𝐡𝐚𝐦𝐮𝐭𝐮𝐤 𝐡𝐨 𝐕𝐢𝐬𝐞-𝐏𝐌 𝐝𝐢𝐬𝐤𝐮𝐭𝐞 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛á 𝐭𝐫𝐨𝐤𝐚 𝐢𝐝𝐞𝐢𝐚 𝐧𝐨 𝐩𝐞𝐫𝐬𝐩𝐞𝐭𝐢𝐯𝐚 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛á 𝐝𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐢𝐡𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫, 𝐥𝐢𝐮𝐥𝐢𝐮 𝐝𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐢𝐡𝐚 𝐬𝐞𝐭ó𝐫 𝐩𝐫𝐢𝐯𝐚𝐝𝐮, 𝐬𝐞𝐭ó𝐫 𝐭𝐮𝐫𝐢𝐳𝐦𝐮, 𝐦𝐢𝐤𝐫𝐨, 𝐦é𝐝𝐢𝐮 𝐩𝐞𝐪𝐮𝐞𝐧𝐚 𝐞𝐦𝐩𝐫𝐞𝐳𝐚, 𝐚𝐠𝐫𝐢𝐤𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚, 𝐬𝐞𝐭ó𝐫 𝐟𝐢𝐧𝐚𝐧𝐬𝐞𝐢𝐫𝐮, 𝐬𝐞𝐭ó𝐫 𝐬𝐢𝐫𝐚 𝐬𝐞𝐥𝐮𝐤 𝐭𝐚𝐧,” esplika Keiko.
Keiko hatutan, liuhusi diskusaun ne’e konkorda katak, sei hametin parseria hamutuk ho Governu Timor-Leste, no ba oin buka oinsa bele koopera hodi dezenvolve setór privadu no mós ekonomia tomak.
Keiko Miwa hanesan Diretóra Divizaun ba Indonézia, Kamboja, Repúblika Demokrátika Populár Lao nian, Myanmar, Illa Pasífiku, Papua Nova Guiné no Timor-Leste iha Korporasaun Finansas Internasionál (IFC), membru ida hosi Grupu Banku Mundiál. Bazeia iha Jakarta, nia asume knaar ida-ne'e iha loron 1 fulan-Janeiru tinan 2026.
Keiko Miwa, nasionál Japaun nian, lori esperiénsia lideransa nian durante dékada rua iha Grupu Banku Mundiál. Desde tama iha instituisaun iha 2001, nia fornese ona lideransa estratéjiku no supervizaun iha rejiaun oioin, serbisu nu'udar Jerente Nasaun Banku Mundiál nian iha Lao PDR, Jerente Prátika ba Edukasaun iha Ázia Súl, no Diretora Prátika Globál Edukasaun nian. Nu'udar Diretora Rejionál ba Dezenvolvimentu Umanu iha Médiu Oriente no Áfrika Norte, nia lidera resposta COVID-19 iha Rejiaun.
Foin lalais ne'e, nia serbisu nu'udar Diretora Divizaun ba rejiaun Áfrika Oeste—ne'ebé kobre Cabo Verde, Gámbia, Guiné Bissau, Mauritánia, no Senegal, iha ne'ebé nia lidera preparasaun no implementasaun ba enkuadramentu parseria nasaun sira Grupu Banku Mundiál nian no hametin parseria sira ho governu sira no setór privadu hodi avansa dezenvolvimentu sustentável no investimentu privadu. Nia tau matan ba karteira investimentu biliaun $6 iha nasaun lima.
Keiko Miwa nu’udar PhD iha Polítika Edukasionál no Estudu Administrativu sira hosi Universidade Estadu Nova Iorke nian iha Albany.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus