CI-TL APOIU EKIPAMENTU BÁ MAPPF ATU APOIU UNIDADE JESTAUN PROJETU HODI IMPLEMENTA PROJETU GEF 7 IHA MUNISÍPIU RUA
Asuntu
CI-TL APOIU EKIPAMENTU BÁ MAPPF ATU APOIU UNIDADE JESTAUN PROJETU HODI IMPLEMENTA PROJETU GEF 7 IHA MUNISÍPIU RUA
Data Publica
25 Mar 2026
Descrisaun
Dili, 24 Marsu 2026 – Parseiru Conservation International Timor-Leste (CI-TL)Intrega ekipamentu bá Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) atu suporta Unidade Jestaun Projetu (PMU) hodi implementa projetu GEF 7 ne’ebé sei realiza iha Munisípiu Bobonaro no Covalima.
Serimónia intrega ekipamentu Sekretáriu Estadu Floresta (SEF). Eng. Fernandino da Costa Vieira, iha serimónia ne’e, reprejenta Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), Eng. Marcos”MAMETA” da Cruz MAgSt hodi le diskursu Ministru nian bá partisipante sira hotu katak Nu'udar Ministru Agrikultura, Pekuária, Peskas no Florestas, hakarak reafirma Nonu Governu nia kompromisu forte atu suporta implementasaun efetiva ba projetu Management of Indonesia and Timor-Leste Transboundary Watersheds (MITLTW) tanba jestaun basias hidrografika sira nu'udar prioridade importante ida iha Progama Nonu Governu nian.
Inisiativa importante ida-ne'e foka ba basias Talau Loes no Mota Masin, ne'ebé reprezenta kuaze % 80 husi basia transfronteira ne'ebé partillada entre Timor-Leste no Indonézia. Projetu ida-ne'e sai hanesan ezemplu importante ida kona-ba kolaborasaun entre nasaun rua. Ne'e hatudu oinsa nasaun viziñu sira bele servisu hamutuk hodi jere rekursu naturál ne'ebé partillada ho forma sustentável, bá benefisiu jerasaun agora no jerasaun sira tuir mai
“Ha'u enkorejadu ho progresu ne'ebė atinji ona desde tinan kotuk. Finalizasaun husi Transboundary Diagnostic Analysis, estabelesimentu Joint Watershed Working Group (JWWG) ka koñese ho Joint Forest Working Group (JFWG). no formasaun Community Task Force sira mak marka importante sira balun husi projetu ida-ne'e. Alén de ne'e, dezenvolvimentu Strategic Action Program (SAP) no sub-Plan sira sei fó orientasaun klaru bá komunidade sira iha basias rua atu halo asaun kolaborativa no sustentavel hodi hasa'e seguransa bee, ai-han no moris-diak”. Dehan Ministru marcos liu husi SEF iha salaun enkontru uma adat MAPPF Comoro, tersa ne’e.
Ministru Marcos MAMETA dehan ekipamentu ne’ebé intrega ne'e la'ós jestu simboliku deit. Ida-ne'e investimentu prátiku ida atu hametin kapasidade PMU nian hodi atinji rezultadu sira. Ministru espera katak ekipamentu sira ne'e, sei uza ho sentidu pertenente, responsabilidade no akontabilidade, no asegura katak ekipamentu sira ne'e kontribui duni ba atinjimentu objetivu projetu nian.
“Ha’u sente enkorajadu ho progresu ne'ebé atinji ona no ne'ebé sei la'o hela hosi tinan kotuk. Implementaseun Transboundary Diagnostic Analysis, formasaun Grupo Trabalhu Konjuntu ba basia hidrográfika ka Joint Forest Working Group (JFWG), no estabelesementu Community Task Forces mak marka importante balun hosi projetu ne'e. Aleinde ne'e, dezenvolvimentu Programa Asaun Estrategiku ka Strategic Action Program (SAP) no sub-planu sira sei fo orientasaun klaru ba komunidade sıra iha parte rua basias nian atu halo asaun kolaborativa no sustentavel hadiak seguransa bee, sistema ai-han, no meus moris komunidade nian
Haree ba oin, ita hakarak projetu ida-ne'e sai hanesan modelu jestaun basia transfronteira ida ne'ebé integra partisipasaun komunidade, kolaborasaun multi-sektorál no abordajen sientifiku no teknolójiku multidisiplináriu.
“Ita espera katak lisaun aprendijazen sira sei la haforsa de'it kooperasaun Timor-Leste no Indonézia, maibė mós sai ezemplu ba nasaun seluk iha rejiaun. Iha kontestu ida-ne'e, ha'u mós hakarak bolu atensaun Conservation International nian atu kontinua fó asisténsia téknika no hametin esforsu konservasaun basia hidrográfika sira seluk iha Timor-Leste. Ita boot sira matenek tékniku no parseria importante tebes ba susesu programa ida-ne'e nian iha tempu naruk”. Tenik nia
Portantu ekipamentu ne’ebé CI-TL intrega bá MAPPF atu suporta Unidade Jestaun Projetu hodi implementa projetu GEF-7 iha Munisípiu Bobonaru no Covalima ne’e maka hanesan Karreta Hi-lux mutin 1. Motorizada 10, laptop 10, GPS 4, no Printer 2.
Serimónia ne’e hetan mós partisipasaun husi Country Directo Conservation International, Diretór Jeral Florestas, Diretor Nasional sira, Reprezentante Parseiru Dezenvolvimentu Sira inklui funsionariu sira husi Diresaun Floresta.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus