Palácio das Cinzas
Asuntu
Palácio das Cinzas
Data Publica
25 Mar 2026
Descrisaun
24 Marsu 2026 Vise-Ministru Fortalesimentu Institusionál Saúde (VMFIS) Sr. José dos Reis Magno Lic.SP, MM. halo abertura ba enkontru Avaliasaun Anúal Progresu Planeamentu Familiar no Implementasaun Programa Haforsa Sistema Saúde iha Dili, Ermera, Viqueque, no RAEOA Suporta husi MSITL. Enkontru ne’e halo iha Salaun Tokodede Munisipiu Liquiça Durante Loron tolu.
Iha Diskursu VMFIS hatete iha enkontru importante ida ne’e dedika ba avaliasaun progresu programa planeamentu familiar, ne’ebé hahú iha tinan 2021, hetan apoiu husi Governu Austrália liuhosi DFAT, no servisu hamutuk ho parseiru internasionál sira seluk avaliasaun ne’ebé ita halo ohin loron iha importánsia boot tebes no avaliasaun mak exercísiu fundamentál ida iha governasaun.
Planeamentu familiar mak pilar importante ida ba saúde públika, ba bem-estar família sira no ba dezenvolvimentu sustentavel rai ida ne’e. Investi iha área ida ne’e katak ita investe iha futuru Timor-Leste, permite ita atu sukat ho objetividade rezultadu sira ne’ebé hetan kompara ho planu ne’ebé define tiha ona, analiza nivel kumprimentu no kompriende dezafiu sira ne’ebé hasoru durante implementasaun, avaliasaun ida ne’e mak bele sai hanesan oportunidade estratéjika atu identifika lakuna sira, hametin prátika di’ak no ajusta medida no asaun sira bazeia ba evidénsia konkreta, ita bele asegura katak intervensaun sira ne’ebé ita halo efetivu, justu no sustentavel.
Programa planeamentu familiar, ne’ebé implementa iha munisípiu Díli, Ermera, RAEOA no Viqueque, iha objetivu prinsipál atu hametin responsabilidade no prestasaun konta iha nivel nasionál no munisípal, hadia asesu ba servisu sira, reforsa sistema saúde, no dezenvolve kapasidade profisionál no lideransa rekursu umanu sira.
Iha kontestu ida ne’e, hau hakarak destaca pilar importante balu Dahuluk fortalesimentu governasaun no responsabilidade institusionál iha nivel nasionál, atu asegura koordenasaun efetiva no mekanizmu monitorizasaun ba prestasaun konta ne’ebé klaru.
Daruak, reforsu kapasidade téknika no profisionál ba profisional saúde sira, ne’ebé importante tebes atu garante servisu ho kualidade no sentradu ba nesesidade populasaun.
Datoluk, hadia asesibilidade ba servisu planeamentu familiar, liu-liu iha área remota sira, atu promove ekuidade iha asesu.
No ikus liu, fó atensaun klaru ba unidade prestasaun servisu sira, atu asegura sira-nia prontidaun iha rekursu umanu, ekipamentu, aimoruk no organizasaun servisu atu responde ho efetivu no kontinua ba nesesidade komunidade sira.
Enkontru ida ne’e iha mós objetivu atu prepara tranzisaun programa no kontribui ba definisaun planu ida ne’ebé forte ba tinan 2026, bazeia ba lisaun sira ne’ebé aprende ona no rezultadu sira ne’ebé hetan, kona-ba metodu planeamentu familia ninian, ita boot sira hotu matenek no esperiensia liu, iha Timor-Leste tau konsiderasaun ba sensitividade kultura no fiar.
Hau mós hakarak hato’o agradeseimentu boot ba Governu Austrália, DFAT no parseiru sira seluk ba apoiu kontinua no kompromisu atu dezenvolve setor saúde iha Timor-Leste.
Hau espera katak enkontru ida ne’e sai fatin ba refleksaun konstrutiva, aprendizajen hamutuk no toma desizaun informada sira, atu bele lori ita ba oin ho efetividade, responsabilidade no kompromisu ne’ebé aas.
Partisipa iha enkontru ne’e maka kuadru ezekutivu Ministeriu Saúde nian balun, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipiu Liquica, Diretores Munisipiu sira, funsionariu, parseiru, no seluk-seluk tan.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus