𝐒𝐄𝐊𝐨𝐨𝐩 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐋𝐚𝐧𝐬𝐚𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐎𝐟𝐢𝐬𝐢𝐚𝐥 𝐏𝐫𝐨𝐠𝐫𝐚𝐦𝐚 “𝐌𝐨𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐄𝐦𝐩𝐫𝐞𝐞𝐧𝐝𝐞𝐝𝐨𝐫𝐢𝐳𝐦𝐮 𝐎𝐞-𝐂𝐮𝐬𝐬𝐞 𝟐𝟎𝟐𝟔–𝟐𝟎𝟑𝟎”

30 Mar 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐒𝐄𝐊𝐨𝐨𝐩 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐋𝐚𝐧𝐬𝐚𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐎𝐟𝐢𝐬𝐢𝐚𝐥 𝐏𝐫𝐨𝐠𝐫𝐚𝐦𝐚 “𝐌𝐨𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐄𝐦𝐩𝐫𝐞𝐞𝐧𝐝𝐞𝐝𝐨𝐫𝐢𝐳𝐦𝐮 𝐎𝐞-𝐂𝐮𝐬𝐬𝐞 𝟐𝟎𝟐𝟔–𝟐𝟎𝟑𝟎”

Data Publica

30 Mar 2026

Descrisaun

𝐎é-𝐂𝐮𝐬𝐬𝐞, 𝟐𝟕 𝐌𝐚𝐫𝐬𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔– Sekretariu Estadu Kooperativas, Eng. Arsénio Pereira da Silva, M.Agr, akompaña husi Chefe Gabinete Francisca L. de Araujo Simith no Sekretária Ezekutiva Sebastiana Mausaco, partisipa iha lansamentu ofisial Programa “Movimentu Empreendedorizmu Oe-Cusse 2026–2030”, ne’ebé hala’o iha Salaun Konvensaun Palaban, Oe-Cusse Ambeno, Timor-Leste.

Iha ninia diskursu, Sekretariu Estadu hateten katak inisiativa ida ne’e la’os deit programa ida, maibé sai hanesan vizaun estratéjika hodi transforma ekonomia lokal no kontribui ba dezenvolvimentu sustentável iha Timor-Leste.

Nia mos hateten katak Timor-Leste daudaun hasoru faze krusial no momentum desisivu iha ninia trajektória ba dezenvolvimentu nasional ida ne’ebé inkluzivu no sustentável. Durante dékada rua liubá, país sei depende barak ba reseitas petróleu nian, maibé modelu ida ne’e la sustentável ba tempu naruk.

Tanba ne’e, presiza muda paradigma no enfrenta dezafiu estrutural sira, liu-liu; Hamenus dependénsia ba reseitas petrolíferas, Diversifika ekonomia no hasa’e kresimentu setór la’ós petrolíferu, Aumenta investimentu iha setór produtivu, liu-liu kooperativas, Hamenus dezempregu no kria oportunidade traballu ba joven sira, Moderniza sistema agrikultura husi subsisténsia ba semi-modernu ho baze agroekolójiku, Hasa’e produtividade no diversifikasaun produtus, Promove manufaktura no exportasaun ba merkadu internasionál.

Iha kontextu ida ne’e, movimentu kooperativa sira assume papel sentral tebes. Sekretariu Estadu hateten katak kooperativas mak modelu ekonómiku ida ne’ebé reflete solidariedade, partilha benefísiu no partisipasaun koletiva husi komunidade rural no urbana sira.

Nia esplika tan katak liu husi kooperativas bele fortalece povu no emprezáriu lokal sira hodi hari’i ekonomia ida ne’ebé organizadu no sustentável liu.Tuir dadus atualizadu husi SEKoop: Iha 261 kooperativas registadas ona, Envolve liu 41 mil membru (mane no feto), Kapital akumuladu to’o US$21.6 millaun, 1% husi membru sira mak ema ho defisiénsia

Iha rejiaun Oe-Cusse rasik, iha 11 kooperativas registadas ho kapital ne’ebé ultrapasa US$3.7 millaun, kontribui signifikativamente ba kapital nasional.SEKoop nia misaun mak: Reforsa kapasidade movimentu kooperativa sira, Promove demokrasia ekonómika no valores kooperativu, Fasilita asesu ba finansiamentu, merkadu no inovasaun, Empodera komunidade liu husi asaun koletiva.

Ho lema nasional “Servisu Hamutuk Halo Mudansa”, SEKoop empenha atu fortalece kreatividade, hadi’a kooperasaun entre stakeholder sira, no hari’i parseiru forte ho setór privadu, nasaun no internasionál.

Iha remata, Sekretariu Estadu reafirma katak movimentu kooperativa sira la’os deit estrutura ekonómika, maibé mos instrumentu importante ba justisa sosial, inkluzaun no dezenvolvimentu sustentável iha Timor-Leste.

Programa ne'e lansa husi governu sentral Liu husi Ministru Komersiu Indústria Sr. Filipus Nino Pereira hamutuk ho autoridade RAEOA, ho ninia objetivu mak atu finansia investimentu lokal. Ho ninia programa lima mak: primeiru atu insentiva investimentu nebe produtivu iha setor agrikultur estratejiku sira, hanesan Agrikultura, pekuaria, peska, agroindustria, hospitalidade, no industria kiik no mediu. Objetivu daruak mak atu haforsa emprendorezmu sosial no Kooperatiivu hodi fo apoia ba Kooperatiiva sira, objetivu da haat mak apoiu finansiamentu liu husi mekanismu sira nebe estabelese legalmente no kria ka garantia sistema kreditu lokal no ikus Liu Mak atu fo formasaun teknika, inovasaun no transferensia iha setor produtivu sira.

No Serimônia ikus Liu mak Autoridade RAEOA Assina Memorandum of Understanding (MoU) ho entidade relevantes.

#Média_SEKoop2026

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus