𝐒𝐄𝐅 𝐏𝐀𝐑𝐓𝐈𝐒𝐈𝐏𝐀 𝐒𝐄𝐑𝐈𝐌𝐎́𝐍𝐈𝐀 𝐅𝐄𝐒𝐓𝐈𝐕𝐀𝐋 𝐊𝐎𝐋𝐋𝐄𝐓𝐀 𝐌𝐄𝐂𝐈 𝐈𝐇𝐀 𝐓𝐀𝐒𝐈 𝐈𝐁𝐔𝐍 𝐓𝐎𝐓𝐈𝐍𝐀 𝐕𝐀𝐋𝐔-𝐒𝐄𝐑𝐄, 𝐌𝐔𝐍𝐈𝐒𝐈́𝐏𝐈𝐔 𝐋𝐀𝐔𝐓𝐄́𝐌

09 Apr 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐒𝐄𝐅 𝐏𝐀𝐑𝐓𝐈𝐒𝐈𝐏𝐀 𝐒𝐄𝐑𝐈𝐌𝐎́𝐍𝐈𝐀 𝐅𝐄𝐒𝐓𝐈𝐕𝐀𝐋 𝐊𝐎𝐋𝐋𝐄𝐓𝐀 𝐌𝐄𝐂𝐈 𝐈𝐇𝐀 𝐓𝐀𝐒𝐈 𝐈𝐁𝐔𝐍 𝐓𝐎𝐓𝐈𝐍𝐀 𝐕𝐀𝐋𝐔-𝐒𝐄𝐑𝐄, 𝐌𝐔𝐍𝐈𝐒𝐈́𝐏𝐈𝐔 𝐋𝐀𝐔𝐓𝐄́𝐌

Data Publica

09 Apr 2026

Descrisaun

Tutuala, 07 Abril 2026 |𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬 𝐄𝐧𝐠. 𝐅𝐞𝐫𝐧𝐚𝐧𝐝𝐢𝐧𝐨 𝐕𝐢𝐞𝐢𝐫𝐚 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚, 𝐒.𝐇𝐮𝐭, Partisipa ba iha Serimónia Festival Kolleta Meci tinan 2026 iha Tasi ibun Totina Valu-Sere, Postu Administrativu Tutuala, Munisípiu Lautém.

Intervensaun 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬, informa Festival Kolleta Meci dahuluk selebra iha Tasi ibun Totina Valu-Sere, Postu Administrativo Tutuala, ita hotu hatene katak Meci ida ne’e hanesan kultura ida ne’ebé ita nia beiala sira husik hela mai ita, oinsa ita kontinua nafatin valoriza no dezenvolve tanba ne’e rikusoin potensial ida ne’ebé bele atrai mós turista sira bele mai vizita ita nia rai.

Aleñde ne’e mós 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐄𝐅, informa konaba importansia ba protesaun no konservasaun área protejida no Parque Nasionál sira iha Rai laran ba Autoridade no Komunidade sira hotu ne'ebé partisipa iha Festival Kolleta Meci, katak Área protegida hamutuk 46, area rai maran iha 44 no area marina/tasi iha 2. Husi total area protegida sira neé, ita iha Parque Nacional 2 hanesan Parque Nacional Nino Konis Santana iha Munisípio Lautém no Parque Nacional Kay Rala Xanana Gusmão iha foho Kablake neébé kompostu husi Munisípio Ainaro no Manufahi.

𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐄𝐅, informa mós Governu liu husi Ministério da Agricultura, Pecuária, Peskas e Florestas (MAPPF), Secretário de Estado das Florestas(SEF), kontinua esforsu nafatin promove Parque Nasionál Nino Konis Santana sai hanesan sitíu turistiku ida ne’ebé bele atrai ita nia vizitante sira husi rai liur no rai laran bele mai vizita hodi hare paisajen natural Parque Nasionál Nino Konis Santana.

"Iha tinan hirak liuba ita rezista ona ita nia Parque Nasionál Nino Konis Santana iha organizasaun mundíal UNESCO iha Fransa ne’ebé hetan apresiasaun husi komite avaliasaun ba Parke Nasionál Nino Konis Santana, iha tinan ida ne’e Governu Timor-Leste sei partisipa konferensia hodi legaliza no hasa’e ninia estatutu ba man and the Biosphere(MAB) iha ita nia nasaun" dehan S.E.SEF.

𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 Secretário de Estado das Florestas Eng. Fernandino Vieira da Costa, 𝐒.𝐇𝐮𝐭 hateten ita seidauk iha orsamentu ne’ebé propriu hodi dezenvolve Parque Nasionál Nino Konis Santana ho diak tanba ne’e husu ba Autoridade Lokál sira hotu iha Suku Tutuala, Suku Muapitine, Suku Lore no Suku Com, mai ita hotu hamututk taumatan nafatin ba ita nia Parque Nasionál Nino Konis Santana.

"Naran Parque Nasionál Nino Konis Santana ne’e naran heroi ida nia naran ita tenke valoriza no tane aas hodi dezenvolve nune’e aban bairua ninia benefisíu ba povu no ba nasaun liu-liu komunidade sira ne’ebé hela besik iha Parque Nasionál Nino Konis Santana. Parke Nasionál ida ne'e bainhira governu dezenvolve ho diak ninia benefisíu direta no indireta ba povu, maibé ita ho kondisaun ne’ebé minimu tanba ne’e ita seidauk dezenvolve ho diak" hateten S.E.SEF.

Parke Nasionál Nino Konis Santana sei atrai ita vizitante sira bele mai vizita, vizitante sira hakarak mai hare tanba ita iha paizajen natural ita nia ai-laran sira ne’ebé furak tebe-tebes ida ne’e mak ita sei faan, Ita iha área floresta husi Parque Nasionál Nino Konis Santana ne’e numeru um, iha Timor-Leste, tanba ne’e maka ita tenke fo atensaun no kuidadu ba área Parque Nasionál Nino Konis Santana ne’e La’os deit ba Governu maibé ba Autoridae Lokál no Komunidade sira hotu iha Munisípiu Lautém.

“Labele estraga Parque Nasionál Nino Konis Santana, kuidadu labele estraga ai-laran sira ne’ebé moris natural, labele kasa animal fuik sira ne’ebé moris iha Parque Nasionál Nino Konis Santana nia laran, tenke proteje no konserva biodiversidade sira ne’ebé ita iha, promove rekursus naturais sira ne’e mak sei atrai turista sira bele mai vizita ita nia rai liu-liu Parque Nasionál Nino Konis Santan ida ne’e” dehan S.E.SEF.

Partisipa iha Serimónia Festival Kolleta Meci ne'e 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬 (SEF) Sua Excelência Secretário Estado Pescas(SEP), Sua Excelência Secretário Estado Cooperativa,(SECoop), Sua Excelência Secretário Estado Arté e Cultura(SEAC), Partisipa mós Deputado balun no Reprezenta Ministerio Social, Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém, Autoridade Lokál Xefe Suku no Xefe Aldeia, Lia nain inklui Komunidade sira hotu.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus