𝐒𝐄𝐅, 𝐑𝐄𝐀𝐋𝐈𝐙𝐀 𝐄𝐍𝐊𝐎𝐍𝐓𝐑𝐔 𝐓𝐑𝐈𝐌𝐄𝐒𝐓𝐑𝐀𝐋 𝐇𝐎 𝐏𝐀𝐑𝐒𝐄𝐈𝐑𝐔 𝐃𝐄𝐙𝐄𝐍𝐕𝐎𝐋𝐕𝐈𝐌𝐄𝐍𝐓𝐔 𝐒𝐈𝐑𝐀 𝐇𝐎𝐃𝐈 𝐃𝐄𝐙𝐄𝐍𝐕𝐎𝐋𝐕𝐄 𝐒𝐄𝐓𝐎́𝐑 𝐅𝐋𝐎𝐑𝐄𝐒𝐓𝐀 𝐒𝐔𝐒𝐓𝐄𝐍𝐓𝐀𝐕𝐄𝐋 𝐈𝐇𝐀 𝐑𝐀𝐈 𝐋𝐀𝐑𝐀𝐍
Asuntu
𝐒𝐄𝐅, 𝐑𝐄𝐀𝐋𝐈𝐙𝐀 𝐄𝐍𝐊𝐎𝐍𝐓𝐑𝐔 𝐓𝐑𝐈𝐌𝐄𝐒𝐓𝐑𝐀𝐋 𝐇𝐎 𝐏𝐀𝐑𝐒𝐄𝐈𝐑𝐔 𝐃𝐄𝐙𝐄𝐍𝐕𝐎𝐋𝐕𝐈𝐌𝐄𝐍𝐓𝐔 𝐒𝐈𝐑𝐀 𝐇𝐎𝐃𝐈 𝐃𝐄𝐙𝐄𝐍𝐕𝐎𝐋𝐕𝐄 𝐒𝐄𝐓𝐎́𝐑 𝐅𝐋𝐎𝐑𝐄𝐒𝐓𝐀 𝐒𝐔𝐒𝐓𝐄𝐍𝐓𝐀𝐕𝐄𝐋 𝐈𝐇𝐀 𝐑𝐀𝐈 𝐋𝐀𝐑𝐀𝐍
Data Publica
20 Apr 2026
Descrisaun
Díli, 17 Abril 2026| Secretário de Estado das Florestas(SEF), Direção Gerál Florestas(DGF), Realiza Enkontru trimestral ho parseiru Dezenvolvimentu Lokal no Internasionál sira hodi Hamentin Kooperasaun no Kolaborasaun Servisu ba Jestaun Floresta Ne'ebè Sustentavel iha Timor-Leste.
Enkontru ne'e sei fornese plataforma ida atu fahe informasaun konaba inisiativa sira ne'ebé la'o hela, armoniza esforsu sira, no aliña estratéjia sira atu alkansa objetivu komún sira bazeia ba planu IX Governu Konstituisionál nian.
Objetivu husi sorumutu ne'e, fahe ou update informasaun no programa konaba inisiativa florestal. Hasa'e koordenasaun atu evita duplikasaun no promove sinerjia no fornese informasaun ba monitorizasaun koletiva no avaliasaun ba projetu florestal sira. Hametin liña koordenasaun entre parseiros sira ho Diresaun Geral Floresta.
𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬 𝐄𝐧𝐠. 𝐅𝐞𝐫𝐧𝐚𝐧𝐝𝐢𝐧𝐨 𝐕𝐢𝐞𝐢𝐫𝐚 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚, 𝐒.𝐇𝐮𝐭, esplika katak, sorumutu ne'e foka liu ba programa sira ne'ebé relasiona ho floresta, no objetivu husi sorumutu ne'e mak atu kria plataforma téknika ida-ne'ebé liga Diretor Nasional hotu-hotu ho sira-nia ajénsia internasionál, parseiro dezenvolvimento relevante no ONG sira ne'ebé implementa programa sira ne'ebé relasiona ho floresta.
"Ohin ita hamutuk iha ne’e, ita-nia objetivu prinsipál mak atu sinkroniza ita-nia esforsu sira iha Programa Nasional Floresta nian okos. Governo dasia iha programa 14, programa sira ne’e implementa husi Diresaun Nasionál sira tuir idak idak nia servisu" dehan S.E.SEF.
Efisiénsia sai nu'udar fatór fundamentál ba governasaun efetiva iha servisu florestas. Ita tenke serbisu maka'as atu hasa'e ita-nia liña koordenasaun sira hodi asegura katak ita la duplika esforsu tékniku. Bainhira Agencia Internasional no parseiro dezenvolvimento sira iha koordenasaun diak ho diresaun relevantes,ita bele maximiza impaktu husi projetu ida-idak no asegura katak ita-nia servisu tékniku serve interese koletivu setór florestal nian no bele hadia povu nia moris iha area rural.
"Informasaun no dadus sira mak ita-nia rikusoin ne'ebé folin-boot liu iha esforsu ida-ne'e. Ha'u ezije ajénsia implementador , diresaun geral florestal, no diresaun nasionál hotu-hotu atu mantein dadus tékniku ne'ebé los no transparente. Koordenasaun di'ak só bele de'it akontese bainhira parseiru dezenvolvimentu sira servisu iha koordenasaun tekniku ho Diresaun Geral no Diresaun Nasional sira ne’ebe iha SEF nia okos" hateten S.E.SEF.
S.E.SEF, hateten ba Parseiru Dezenvolvimentu sira hotu katak presija iha koordenasaun diak ba malu hodi halo planeamentu no implementasaun. Diresaun Geral Floresta no Diresaun Nasionál florestal relevante no ita-nia parseiru implementador sira tenke funsiona hanesan unidade ida-ne'ebé úniku no koesivu. Bainhira ita-nia padraun tékniku unifikadu no ita-nia kanál komunikasaun klaru, ita halakon friksaun ne'ebé dala barak halo intervensaun floresta ne'ebé krítiku lalais.
Partisipa iha Sorumutu ne'e S.E.SEF, akompañia husi Diretór Geral Floresta no Diretór Nasionál sira, Xefe Departamentu sira hotu, Partisipa mós Dirijente parseiru Dezenvolvimentu sira hanesan, Diretór Ezekutivu RAEBIA, Diretór Ezekutivu HALARAE, Project Cordinator AFoCO, Diretór Ezekutivu Raimatak no Parseiru Dezenvolvimentu sira hanesan, Hasatil, FCOTI, AICOM, WUTL, PLAN, CRS, FAO, PERMATIL, LTC, JICA iha Timor-Leste no Projeto Quinta Portugal Camões.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus