𝐒𝐄𝐅, 𝐇𝐀𝐋𝐀𝐎 𝐒𝐎𝐑𝐔𝐌𝐔𝐓𝐔 𝐇𝐎 𝐃𝐄𝐋𝐄𝐆𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐅𝐋𝐎𝐑𝐄𝐒𝐓𝐀 𝐇𝐔𝐒𝐈 𝐂𝐇𝐈𝐍𝐀 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐃𝐈𝐅𝐈́𝐒𝐈𝐔 𝐂𝐀𝐈𝐂𝐎𝐋𝐈-𝐃𝐈́𝐋𝐈

30 Apr 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐒𝐄𝐅, 𝐇𝐀𝐋𝐀𝐎 𝐒𝐎𝐑𝐔𝐌𝐔𝐓𝐔 𝐇𝐎 𝐃𝐄𝐋𝐄𝐆𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐅𝐋𝐎𝐑𝐄𝐒𝐓𝐀 𝐇𝐔𝐒𝐈 𝐂𝐇𝐈𝐍𝐀 𝐈𝐇𝐀 𝐄𝐃𝐈𝐅𝐈́𝐒𝐈𝐔 𝐂𝐀𝐈𝐂𝐎𝐋𝐈-𝐃𝐈́𝐋𝐈

Data Publica

30 Apr 2026

Descrisaun

Díli, 29 Abril 2026| 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞̂𝐥𝐞𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬(𝐒𝐄𝐅) 𝐄𝐧𝐠. 𝐅𝐞𝐫𝐧𝐚𝐧𝐝𝐢𝐧𝐨 𝐕𝐢𝐞𝐢𝐫𝐚 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚, 𝐒. 𝐇𝐮𝐭, Sorumutu ho Delegasaun Floresta husi Governu China hodi Hametin Kooperasaun Bilaterál Entre Nasaun rua nian atu servisu hamutuk dezenvolve Setór Floresta iha Timor-Leste, Quarta-Feira ne'e iha Salaun Enkontru Direção Geral Floresta, Caicoli, Vera-Cruz, Díli.

Delegasaun floresta nain neen(6), ne'ebé mai husi Governu China mak hanesan,

1. Sr. Cai Zhongping, Guangxi Forestry Bureau, Directór General,

2. Sr. Liao Jiahuai, Industry Division of Guangxi Forestry Bureau, Directór,

3. Sr. Li Songhai, Guangxi Gaofeng State-Owned Forest Farm, Director.

4. Sr. Deng Li, Guangxi Qinlian State-Owned Forest Farm, Directór

5. Sr. Ye Jiayi, Guangxi Dongmen State-Owned Forest Farm, Directór.

6. Sr. Chen Songwu, Guangxi Forestry Research Institute, Deputy Directór.

Objetivu husi sorumutu entre nasaun rua ne'e Governu China ho Governu Timor-Leste, liu Ministério da Agricultura, Pecuária, Pesca e Florestas (MAPPF), iha Secretário de Estado das Florestas (SEF), Direção Geral das Floresta (DGF), atu hametin Kooperasaun entre nasaun rua nian hodi dezenvolve Setór Floresta ne'ebé Sustentavel, foku ba Jestaun operasionál Floresta, Prosesamentu no Utilizasaun Produtos Florestais Madeira no Non Madeira, Aleñde vizita ida ne'e mós konvida Secretário Estado Florestas hodi partisipa iha Konferénsia Indústria Floresta Mundiál 2026, ne'ebé sei realiza iha China.

Iha intervensaun 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞̂𝐥𝐞𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬(𝐒𝐄𝐅), agradese no fo Bemvindo ba delegasaun floresta sira ne'ebé mai husi Governu China, Diretór Geral Floresta ho nia ekipa, kontente hanesan reprezenta IX Governu Constituicionál, Ministério da Agricultura, Pecuária, Pesca e Florestas(MAPPF) iha Secreário de Estado das Florestas(SEF) simu delegasaun dahuluk sorumutu entre Governu China ho Governu Timor-Leste ida ne'e hodi dezenvolve setór floresta iha Timor-Leste.

"Hametin Kooperasaun Bilateral entre nasaun rua nian mak ba futuru bele iha asaun konkreta ida hodi hatudu no kesi metin entre Governu Timor-Leste ho Governu China nune'e bele hametin liu tan kooperasaun servisu hamutuk hodi bele promove no dezenvolve setór floresta iha Timor-Leste" dehan S.E.SEF.

Aleñde ne'e mós Sua Excelencia informa rekursus potensialidade ne'ebé iha hanesan ai komersial Ai-teka no Ai-kameli seidauk iha esplorasaun ne'ebé ho diak tanba ne'e sorumutu ida ne'e importante tebes ba nasaun rua ne'e bele servisu hamutuk dezenvolve diak liu tan ai-komersial sira nune'e bele fo benefisía ba povu Timor-Leste no bele fo benefisía ba nasaun rua ne'e.

"Timor-Leste iha área Floresta hamutuk 189, 130.00 Hektares, husi área floresta ne'e ita iha área protejida no área parke nasionál nomós área floresta industria, entre área floresta hirak ne'e ita sei iha limitasaun lubuk ida hanesan infraestrutura baziku ne'ebé iha atu bele dezenvolve diak liu tan hodi bele atrai turista sira bele mai vizita ita nia rai, tanba ne'e ba oin husi nasaun rua ne'e sei servis hamutuk hodi dezenvolve diak liu tan ba setór floresta iha rai laran " dehan S.E.SEF.

Iha fatin hanesan Sr. Cai Zhongping, Diretór Geral husi Gabinete Floresta Rejiaun Autónomu Guangxi Zhuang husi nasaun China, informa mós objetivu husi sorumutu ida ne'e Governu Timor-Leste ho Governu China atu hametin kooperasaun servisu entre nasaun rua nian nune'e bele dezenvolve no promove Setór Floresta iha Timor-Leste.

Durante delegasaun sira ne'e nia vizita hodi observa mós rai Timor nian iha potensial tebes hodi dezenvolve Ai komersial hanesan Ai-teka, Ai-kameli no Ai sira seluk, Governu China kompromete katak sei apoiu Governu Timor-Leste hodi promove setór Floresta hirak ne'e ho diak liu tan.

Governu China esforsu sei apoiu Governu Timor-Leste liu-liu iha área setór floresta dezenvolve no diversifika ekonómia liu husi setór floresta hodi hadia ekonómia nasaun Timor-Leste nian nune'e labele depedente deit ba mina no gas. Delegasaun sira ne'e mós husu Governu Timor-Leste dezenvolve kapasita esperensia iha área teknologia hodi moderniza setór floresta ho teknologia ne'ebé iha.

Entretantu, akompañia 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞̂𝐥𝐞𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬(𝐒𝐄𝐅) hodi partisipa iha enkontru ne'e husi Chefe Gabinete SEF Eng. Cesaltino N.dos R. Carvalho, Diretór Geral das Florestas(DGF) Sr.Hermenegildo de A. Granadeiro, Diretór Nacional da Conservação das Florestas e Dezenvolvimento do Eco-Turismo Sr. Americo da Silva, Diretór Nacional de Gestão das Florestas, Bacias Hidrograficas e Areas Mangais Sr.Adelino Rojario.

Diretór Nacional de Desenvolvimento da Floresta Comunitaria Sr. Pascoal Barros no Xefe Dept. de Produção e Utilização dos Produtos Florestais Sr.Mario Sakaio, Xefe Dept. de Proteção Florestal e Controlo de Incêndio

Sr.Bendito Ximenes no inklui Asesor funsionáriu tekniku sira iha Direção Geral Floresta.

Enkuantu iha vizita ne'e delegasaun sira hamutuk ho Diretór Nasionál no Tekniku sira iha Diresaun Geral Floresta, ba hala'o observasaun diretamente ba plantasaun Ai-kameli no Simbolikamente Kuda Ai-kameli, iha Plantasaun Ai-kameli iha Aidaba Leten, Postu Atabae, Munisípiu Bobonaro.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus