𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐨𝐦é𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐧𝐨 𝐈𝐧𝐝ú𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐃𝐞𝐬𝐭𝐚𝐤𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐧𝐢𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐩𝐫𝐨𝐦𝐢𝐬𝐮 𝐛𝐚 𝐈𝐧𝐭𝐞𝐠𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐄𝐤𝐨𝐧ó𝐦𝐢𝐤𝐚 𝐑𝐞𝐣𝐢𝐨𝐧á𝐥 𝐧𝐨 𝐆𝐥𝐨𝐛á𝐥 𝐢𝐡𝐚 𝐀𝐃𝐁–𝐅ó𝐫𝐮𝐦 𝐊𝐨𝐦é𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐁𝐚𝐧𝐤𝐮 𝐌𝐮𝐧𝐝𝐢á𝐥 𝟐𝟎𝟐𝟔
Asuntu
𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐨𝐦é𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐧𝐨 𝐈𝐧𝐝ú𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐃𝐞𝐬𝐭𝐚𝐤𝐚 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐧𝐢𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐩𝐫𝐨𝐦𝐢𝐬𝐮 𝐛𝐚 𝐈𝐧𝐭𝐞𝐠𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐄𝐤𝐨𝐧ó𝐦𝐢𝐤𝐚 𝐑𝐞𝐣𝐢𝐨𝐧á𝐥 𝐧𝐨 𝐆𝐥𝐨𝐛á𝐥 𝐢𝐡𝐚 𝐀𝐃𝐁–𝐅ó𝐫𝐮𝐦 𝐊𝐨𝐦é𝐫𝐬𝐢𝐮 𝐁𝐚𝐧𝐤𝐮 𝐌𝐮𝐧𝐝𝐢á𝐥 𝟐𝟎𝟐𝟔
Data Publica
13 May 2026
Descrisaun
Bangkok, Tailándia, 12 Maiu 2026- Ministru Komérsiu no Indústria Nino Pereira, hato’o Deklarasaun Espesiál durante sesaun Plenária Abertura Fórum Komérsiu ADB–Banku Mundiál 2026 ne’ebé hala’o iha Otél Kempinski iha Bangkok, Tailándia.
Fórum ne’e, organiza hosi Banku Dezenvolvimentu Aziátiku no Banku Mundiál iha kolaborasaun ho IMD Business School no Paris School of Economics, ho tema: “𝘗𝘰𝘭í𝘵𝘪𝘬𝘢 𝘒𝘰𝘮é𝘳𝘴𝘪𝘶 𝘪𝘩𝘢 𝘔𝘶𝘯𝘥𝘶 𝘍𝘳𝘢𝘨𝘮𝘦𝘯𝘵𝘢𝘥𝘶: 𝘈𝘥𝘦𝘻𝘢𝘶𝘯 𝘴𝘪𝘳𝘢, 𝘗𝘰𝘭í𝘵𝘪𝘬𝘢 𝘐𝘯𝘥𝘶𝘴𝘵𝘳𝘪á𝘭, 𝘯𝘰 𝘔𝘶𝘭𝘵𝘪𝘭𝘢𝘵𝘦𝘳𝘢𝘭𝘪𝘻𝘮𝘶 𝘍𝘰𝘶𝘯.”
Iha diskursu, S.E. Ministru subliña katak, ambiente komérsiu globál atuál kontinua hasoru dezafiu signifikativu tanba inserteza polítika, medida polítika industriál, no tensaun jeopolítika. Nia subliña importánsia hosi kooperasaun, previzibilidade, no sistema komérsiu multilaterál ida ne'ebé bazeia ba regra sira.
Ministru destaka mós Timor-Leste nia adezaun istórika ba Organizasaun Mundiál Komérsiu nian iha tinan 2024 no ninia admisaun nu’udar membru plenu ba Asosiasaun Nasaun sira Sudeste Aziátiku nian iha tinan 2025 nu’udar marku prinsipál sira ba integrasaun ekonómika rejionál no globál ne’ebé kle’an liu.
Tanba ne’e, Ministru reafirma kompromisu Governu nian atu aliña polítika nasionál no enkuadramentu legál sira ho kompromisu rejionál, enkuantu promove diversifikasaun ekonómika, fasilitasaun komérsiu, koerénsia regulatória, kapasitasaun institusionál, no kreximentu ekonómiku inkluzivu.
Atu konklui, Ministru Nino Pereira reafirma Timor-Leste nia prontidaun atu hametin kooperasaun ho parseiru internasionál sira, inklui ADB no Banku Mundiál, hodi apoia sistema komérsiu rejionál no globál ne’ebé inkluzivu, reziliente, no sustentável liu.
-----------------------
𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐨 𝐝𝐨 𝐂𝐨𝐦é𝐫𝐜𝐢𝐨 𝐞 𝐈𝐧𝐝ú𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚 𝐝𝐞𝐬𝐭𝐚𝐜𝐚 𝐜𝐨𝐦𝐩𝐫𝐨𝐦𝐢𝐬𝐬𝐨 𝐝𝐞 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐜𝐨𝐦 𝐚 𝐢𝐧𝐭𝐞𝐠𝐫𝐚çã𝐨 𝐞𝐜𝐨𝐧ó𝐦𝐢𝐜𝐚 𝐫𝐞𝐠𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐞 𝐠𝐥𝐨𝐛𝐚𝐥 𝐧𝐨 𝐅ó𝐫𝐮𝐦 𝐝𝐞 𝐂𝐨𝐦é𝐫𝐜𝐢𝐨 𝐀𝐃𝐁–𝐁𝐚𝐧𝐜𝐨 𝐌𝐮𝐧𝐝𝐢𝐚𝐥 𝟐𝟎𝟐𝟔
Tailândia, 12 de maio de 2026- O Ministro do Comércio e Indústria S. Ex.ª Nino Pereira, , proferiu uma Declaração Especial durante a Sessão Plenária de Abertura do Fórum de Comércio ADB–Banco Mundial 2026, realizado no Hotel Kempinski em Banguecoque, Tailândia.
O Fórum, organizado pelo Banco Asiático de Desenvolvimento e pelo Banco Mundial em colaboração com a IMD Business School e a Paris School of Economics, decorreu sob o tema: “𝘗𝘰𝘭í𝘵𝘪𝘤𝘢 𝘊𝘰𝘮𝘦𝘳𝘤𝘪𝘢𝘭 𝘯𝘶𝘮 𝘔𝘶𝘯𝘥𝘰 𝘍𝘳𝘢𝘨𝘮𝘦𝘯𝘵𝘢𝘥𝘰: 𝘈𝘤𝘦𝘴𝘴õ𝘦𝘴, 𝘗𝘰𝘭í𝘵𝘪𝘤𝘢 𝘐𝘯𝘥𝘶𝘴𝘵𝘳𝘪𝘢𝘭 𝘦 𝘰 𝘕𝘰𝘷𝘰 𝘔𝘶𝘭𝘵𝘪𝘭𝘢𝘵𝘦𝘳𝘢𝘭𝘪𝘴𝘮𝘰.”
No seu discurso, S. Ex.ª o Ministro salientou que o atual ambiente comercial global continua a enfrentar desafios significativos devido à incerteza política, às medidas de política industrial e às tensões geopolíticas. Sublinhou a importância da cooperação, da previsibilidade e de um sistema comercial multilateral baseado em regras.
O Ministro destacou igualmente a histórica adesão de Timor-Leste à Organização Mundial do Comércio em 2024 e a sua admissão como membro de pleno direito da Associação das Nações do Sudeste Asiático em 2025, como marcos fundamentais rumo a uma integração económica regional e global mais profunda.
Além disso, reafirmou o compromisso do Governo em alinhar as políticas nacionais e os quadros jurídicos com os compromissos regionais, promovendo simultaneamente a diversificação económica, a facilitação do comércio, a coerência regulatória, o reforço da capacidade institucional e o crescimento económico inclusivo.
No encerramento, S. Ex.ª o Ministro Nino Pereira reafirmou a prontidão de Timor-Leste para fortalecer a cooperação com parceiros internacionais, incluindo o Banco Asiático de Desenvolvimento e o Banco Mundial, a fim de apoiar um sistema comercial regional e global mais inclusivo, resiliente e sustentável.
-----------------------
𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐞𝐫 𝐨𝐟 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐞𝐫𝐜𝐞 𝐚𝐧𝐝 𝐈𝐧𝐝𝐮𝐬𝐭𝐫𝐲 𝐇𝐢𝐠𝐡𝐥𝐢𝐠𝐡𝐭𝐬 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞’𝐬 𝐂𝐨𝐦𝐦𝐢𝐭𝐦𝐞𝐧𝐭 𝐭𝐨 𝐑𝐞𝐠𝐢𝐨𝐧𝐚𝐥 𝐚𝐧𝐝 𝐆𝐥𝐨𝐛𝐚𝐥 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐢𝐜 𝐈𝐧𝐭𝐞𝐠𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐚𝐭 𝐀𝐃𝐁–𝐖𝐨𝐫𝐥𝐝 𝐁𝐚𝐧𝐤 𝐓𝐫𝐚𝐝𝐞 𝐅𝐨𝐫𝐮𝐦 𝟐𝟎𝟐𝟔
Bangkok, Thailand, 12 May 2026- Nino Pereira, Minister of Commerce and Industry of the Democratic Republic of Timor-Leste, delivered a Special Statement during the Opening Plenary Session of the ADB–World Bank Trade Forum 2026 held at the Kempinski Hotel in Bangkok, Thailand.
The Forum, organized by the Asian Development Bank and the World Bank in collaboration with IMD Business School and the Paris School of Economics, was held under the theme: “𝘛𝘳𝘢𝘥𝘦 𝘗𝘰𝘭𝘪𝘤𝘺 𝘪𝘯 𝘢 𝘍𝘳𝘢𝘨𝘮𝘦𝘯𝘵𝘦𝘥 𝘞𝘰𝘳𝘭𝘥: 𝘈𝘤𝘤𝘦𝘴𝘴𝘪𝘰𝘯𝘴, 𝘐𝘯𝘥𝘶𝘴𝘵𝘳𝘪𝘢𝘭 𝘗𝘰𝘭𝘪𝘤𝘺, 𝘢𝘯𝘥 𝘵𝘩𝘦 𝘕𝘦𝘸 𝘔𝘶𝘭𝘵𝘪𝘭𝘢𝘵𝘦𝘳𝘢𝘭𝘪𝘴𝘮.”
In his remarks, H.E. the Minister emphasized that the current global trading environment continues to face significant challenges due to policy uncertainty, industrial policy measures, and geopolitical tensions. He underlined the importance of cooperation, predictability, and a rules-based multilateral trading system.
H.E. the Minister also highlighted Timor-Leste’s historic accession to the World Trade Organization in 2024 and its admission as a full member of the Association of Southeast Asian Nations in 2025 as major milestones toward deeper regional and global economic integration.
Furthermore, the Minister reaffirmed the Government’s commitment to aligning national policies and legal frameworks with regional commitments, while promoting economic diversification, trade facilitation, regulatory coherence, institutional capacity building, and inclusive economic growth.
In closing, H.E. the Minister Nino Pereira, reaffirmed Timor-Leste’s readiness to strengthen cooperation with international partners, including the ADB and the World Bank, to support a more inclusive, resilient, and sustainable regional and global trading system.
𝙈é𝙙𝙞𝙖 𝙈𝘾𝙄
See less
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus