Dili 12-05-2026 Ministério Agrikultura Pekuaria Peska no Floresta (MAPPF) liu husi Unidade de Quarentena e Bioseguransa Inspetór Quarentena prende no halo destroisaun ba produtu agrikola importasaun balun ne’ebe la tuir regra no prosedimentu Qurentena nian.

Iha entrevista Diretór Nasional Quarentena e Bioseguransa Carlos Antunes Amaral esplika, sasan sira ne’ebé halo destroisaun mak hanesan, produtu agrikola ne’ebé hetan aprensaun husi quarentina no bioseguransa inspetór quarentina ne’ebé hala’o servisu iha aeroportu. Sasan hirak ne’e kuaze 1.450 kg produtu agrikola, husi produtu 3 sira hanean, plantas nian ai-fuan sira hanesan sabraka, apel nsst, animais nian hanesan produtu na’an manu, na’an karau, inklui mós peskas.

“Destroisaun ida ne’e ita halo oinsa atu halo prevensaun ba iha moras ka peste, ne’ebé sirkula husi nasaun seluk tama mai Timor- Leste. Aleinde prevensaun oinsa mós atu iha protesaun ba ema nia vida, animal no mós nasaun. Sasan sira ne’ebé halo destroisaun bazeia dokumentus, ezemplu hanesan ai-fuan, se karik ita lori husi Nasaun ida mai, presiza iha dokumentus husi quarentina nasaun orijen nian, atu nune’e wainhira sasan hirak ne’e tama liu husi portu, ita nia ekipa inspetór sira bele halo inspesaun ba sasan sira ne’e. tenik Diretór

Nia esplika, Servisu Inspector Quarentena bazeia ba dekretu lei nu.36/2003 iha 31 de Maio hare liu konaba plantas ba aifuan, dekretu lei nú. 41/2023 mós hanesan iha 31 de maio hare liu konaba saude animál, quarentina no saude animal hare liu ba produtu animais nian inklui mos peskas.

Nia akresenta, Quarentena ninia medidas iha Ualu (, mak hanesan; inspeksaun, detensaun, destroisaun, observasaun, retensaun, tratamentu, isolamentu no liberta. Se karik la kumpri regras sira ne’e sei tama iha destroisaun, se karik sasan mai mak risku tebtebes ba iha ita nia nasaun ne’e ida bele halo re exposta fila fali iha fatin ne’ebe mak sira atu hatama mai Timor, para labele halo fo inpaktu ba ita- nia rai.

Ida ita halo libertasaun katak nia tenkeser halo dokumentus ne’ebe iha selae la fo sai, ida mos tratametu lai dokumentus los hotu ona mak foin bele sai, ida fali ita bele fo multa, nia iha dokumentus maibe nia iha sasan ruma ne’ebe mak presiza halo tratamentu nia tenke fo multa. Tantu ne’e medidas ne’ebe mak inspector sira halo para bele fo atensaun ba sidadaun se deit ne’ebe maka lori produtu agrikola husi nasaun seluk tama mai nasaun.

Nia informa, Quarentina nia funsaun ida mak atu bele kontrola, prevene, moras no peste tama mai ita nia rai laran. Konaba multa multa osan, depende primeiru nia foin mai karik ita fo atensaun ba nia, minimal $100 ba oin depois halo mos akordu ida para ba oin labele halo tan, halo tan maka bele to’o $1000 & $.50.000 ne’e iha lei hatete antes to’o ne’e prosesu. (ekipa DMEA)

Lihat Lebih Sedikit