𝐌𝐅-𝐃𝐉𝐏𝐎 𝐇𝐀𝐋𝐀’𝐎 𝐊𝐎𝐍𝐒𝐔𝐋𝐓𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐒𝐈𝐃𝐀𝐃𝐀𝐍𝐈𝐀 𝐁𝐀 𝐎𝐉𝐄 𝟐𝟎𝟐𝟕 𝐈𝐇𝐀 𝐑𝐀𝐄𝐎𝐀
Asuntu
𝐌𝐅-𝐃𝐉𝐏𝐎 𝐇𝐀𝐋𝐀’𝐎 𝐊𝐎𝐍𝐒𝐔𝐋𝐓𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐒𝐈𝐃𝐀𝐃𝐀𝐍𝐈𝐀 𝐁𝐀 𝐎𝐉𝐄 𝟐𝟎𝟐𝟕 𝐈𝐇𝐀 𝐑𝐀𝐄𝐎𝐀
Data Publica
18 May 2026
Descrisaun
𝐑𝐀𝐄𝐎𝐀-𝐊𝐢𝐧𝐭𝐚 𝟏𝟒 𝐌𝐚𝐢𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔,
Ministériu Finansas liuhusi Diresaun Jerál Planeamentu no Orsamentu (DJPO), xefia husi Xefe Departamentu Planeamentu Sr. Amilton Soares Amaral Lemos, halo konsultasaun sidadania iha munisipiu Oe-Cusse, objetivu husi konsultasaun sidadania ne’e mak atu rona diretamente lian, ideia no rekomendasaun husi povu kona-ba prioridade sira ne’ebé importante ba dezenvolvimentu rai nian, atu governu bele prepara Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2027 tuir nesesidade reál komunidade nian.
Iha konsultasaun sidadania ne’e mós hetan partisipasaun maximu husi representante ministériu sira hanesan Ministériu Administrasaun Estatal, Ministériu Saúde, Ministériu Obras Públicas, Ministériu Agrikultura, Ministériu Turizmu no Ambiente, Ministériu Edukasaun, diretór rejionais, sekretáriu rejionais, xefe departamentu, xefe seksaun, administrador, xefe suku, xefe aldeia, Organizasaun Naun Governamentál, grupu organizasaun sosiedade sivil no autoridade sira iha RAEOA, partisipa iha konsultasaun sidadania kona-ba preparasaun Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2027.
Iha konsultasaun ne’e, governu hakarak, identifika problema no nesesidade povu nian, hatudu prioridade estratéjiku ba programa governu, reforsa boa governasaun no inkluzaun sosiál, harii polítika no planu asaun ne’ebé responde ba kondisaun real iha komunidade.
Konsultasaun ida ne’e mós sai maneira ida atu hametin transparánsia no responsabilidade governu ba sidadaun sira.
Iha oportunidade ne’e, Xefe Departamentu Planeamentu Sr. Amilton Lemos, haktuir lian no rekomendasaun husi konsellu suku sira importante tebes ba governu, tamba kontribui diretamente ba elaborasaun planu asaun anuál tuir kondisaun real ne’ebé komunidade sira hasoru.
“Governu hakarak rona diretamente ita boot sira nia lian tanba sei ajuda governu atu hatuur iha planu asaun anuál prioridade sira ne’ebé relevante ho situasaun real iha tinan 2027. La’ós deit entidade estadu no ajénsia sira mak prepara orsamentu, maibé lian husi sidadaun sira mós importante atu reforsa planu governu nian,” dehan Xefe Amilton.
Metodolojia konsultasaun ne’e dividi ba faze tolu, mak hanesan aprezentasaun husi ministériu nasionál no lokal sira, halo levantamentu survey liuhusi sistema eletróniku android, no ikusmai halo diskusaun grupu atu identifika prioridade no nesesidade komunidade nian.
Prezidente RAEOA Sr. Régio da Cruz, hateten konsultasaun sidadania ne’e importante atu elabora prioridade estratéjiku ba OJE 2027, no husu partisipasaun ativa husi komunidade tomak.
“Konsultasaun sidadania ida ne’e importante atu bele defini prioridade estratéjiku ba Orsamentu Jeral Estadu 2027. Prátika ida ne’e nu’udar dever no obrigasaun governu atu rona diretamente populasaun kona-ba nesesidade no prioridade sira iha rai-laran,” hateten Prezidente RAEOA.
Governasaun di’ak, inkluzaun sosiál no transparánsia tenki sai baze prinsipal iha implementasaun programa governu nian. Nune’e mós, diskriminasaun no sukuismu labele iha iha prosesu dezenvolvimentu.
Sr. Régio subliña tan “Asuntu boa governasaun iha Oé-Cusse tenki iha transparénsia no labele iha diskriminasaun ka sukuismu. Inkluzaun sosial tenki haree ema hotu-hotu nia poténsia nu’udar valor umanu,”.
Iha konsultasaun ne’e mós enfatiza katak seguransa alimentar no kombate pobreza tenki sai prioridade importante iha OJE 2027. Governu konsidera pobreza la’ós deit relasiona ho falta hahan no osan, maibé mós envolve dezempregu, limitasaun kognitivu no difikuldade sosiál sira seluk.
Rezultadu husi konsultasaun sidadania ne’e sei uza husi Ministériu Finansas hanesan referénsia importante ba preparasaun Orsamentu Jerál Estadu 2027.
Iha setór edukasaun, autoridade sira mós hato’o indikadór edukasaun iha RAEOA seidauk atinji meta nasional sira. Dadus hatudu katak asesibilidade edukasaun pré-eskolár ba labarik idade 3 to’o 5 tinan foin atinji 17%, menus husi objetivu nasional 60%.
Aleinde ne’e, formasaun adekuadu ba profesór sira mós seidauk sufisiente. Governu hakarak aumenta taxa matríkula likidu iha tinan 2028 atu atinje 70% tuir planu setorial husi Ministériu Edukasaun, inklui fortalesimentu ensinu tékniku vokasionál iha rejiaun RAEOA.
#Foto #Ekipa #Media #Ministeriufinansas
Lihat Lebih Sedikit
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus