𝐕𝐢𝐜𝐞-𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐢𝐫𝐨 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐨 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐒𝐞𝐫𝐢𝐦𝐨́𝐧𝐢𝐚 𝐆𝐫𝐚𝐝𝐮𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐒𝐅𝐈𝐓 𝐁𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐚-𝐕𝐈

28 May 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐕𝐢𝐜𝐞-𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐢𝐫𝐨 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐨 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐒𝐞𝐫𝐢𝐦𝐨́𝐧𝐢𝐚 𝐆𝐫𝐚𝐝𝐮𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐈𝐒𝐅𝐈𝐓 𝐁𝐚 𝐃𝐚𝐥𝐚-𝐕𝐈

Data Publica

28 May 2026

Descrisaun

𝐃𝐈𝐋𝐈, 𝟏𝟓/𝟎𝟓/𝟐𝟎𝟐𝟒 : 𝐕𝐢𝐜𝐞-𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐢𝐫𝐨 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐨 𝐧𝐨 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐊𝐨𝐨𝐫𝐝𝐞𝐧𝐚𝐝𝐨𝐫 𝐛𝐚 𝐀𝐬𝐬𝐮𝐧𝐭𝐮 𝐒𝐨𝐬𝐢𝐚𝐥, 𝐄𝐧𝐠. 𝐌𝐚𝐫𝐢𝐚𝐧𝐨 𝐀𝐒𝐒𝐀𝐍𝐀𝐌𝐈 𝐒𝐚𝐛𝐢𝐧𝐨, 𝐩𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐒𝐞𝐫𝐢𝐦𝐨́𝐧𝐢𝐚 𝐆𝐫𝐚𝐝𝐮𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐛𝐚 𝐝𝐚𝐥𝐚-𝐕𝐈 𝐡𝐮𝐬𝐢 𝐈𝐧𝐬𝐭𝐢𝐭𝐮𝐭𝐨 𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫 𝐝𝐞 𝐅𝐢𝐥𝐨𝐬𝐨𝐟𝐢𝐚 𝐧𝐨 𝐓𝐞𝐨𝐥𝐨𝐠𝐢𝐚 𝐃𝐨𝐦 𝐉𝐚𝐢𝐦𝐞 𝐆𝐚𝐫𝐜𝐢𝐚 𝐆𝐨𝐮𝐥𝐚𝐫𝐭 (𝐈𝐒𝐅𝐈𝐓), 𝐧𝐞’𝐞𝐛𝐞́ 𝐫𝐞𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐒𝐚𝐥𝐚𝐮𝐧 𝐊𝐚𝐭𝐞𝐝𝐫𝐚𝐥 𝐁𝐞𝐛𝐨𝐫𝐚, 𝐃𝐢𝐥𝐢.

Estudante finalista sira ne’ebe tuir graduasaun hamutuk nain 141, ne’ebe mai husi Departamentu Filosofia no Teologia.

Iha Diskursu Vise-Primeiru Ministru, parabeniza graduadu sira no apresia familia no inan-aman sira ne’ebe kontinua suporta oan sira ho kondisaun ekonomia minimu, maibe bele dudu oan sira asesu ba Esinu Superior.

Papel importante Igreja Katólika nian iha istória Timor-Leste, liu-liu iha área formasaun espirituál, morál, edukativu no umanu ba povu Timoroan no apresia espesial ba Sua Eminénsia Dom Virgílio Cardeal do Carmo da Silva no ba Igreja Katólika Timor-Leste tomak, ne’ebé konsidera hanesan forsa fundamental ida durante períodu difísil sira iha luta no konstrusaun nasaun nian.

“Igreja sai hanesan fatin esperansa, defensora dignidade umana no guardiaun identidade povu Timor-oan,” dehan Vice-Primeiro Ministro.

Iha oportunidade ne’e, V-PM hato’o felisitasuan ba estudante finalista sira ne’ebé simu graduasaun iha área Filosofia no Teolojia ne’ebe konklui ona edukasaun superior la’ós de’it kona-ba diploma, maibé representa perseveransa, disiplina, sakrifísiu no responsabilidade bo’ot ba sosiedade.

Iha mundu modernu ne’ebé domina husi dezenvolvimentu teknolójiku no kompetisaun ekonomika, Filosofia no Teolojia kontinua iha relevánsia bo’ot tanba ajuda komunidade atu refleta kona-ba justisa, solidariedade, pás no dignidade umana.

Timor-Leste presiza joven sira ne’ebé la’ós de’it forte iha kapasidade téknika, maibé mós iha valór umanu, étika no espíritu servisu ba komunidade.Importánsia edukasaun superior ho preparasaun Timor-Leste atu integra tomak iha ASEAN.

Integrasaun rejionál lori oportunidade bo’ot iha área ekonomia, edukasaun, sientífika no kultura, maibé mós lori dezafiu boot relasiona ho kualifikasaun rekursus umanus.

“Atu Timor-Leste bele afirma-an iha ASEAN, ita presiza investe maka’as iha edukasaun no formasaun rekursus umanus ne’ebé kompetente no iha responsabilidade étika,” hateten nia.

Iha parte seluk, Governu mós reafirma kompromisu atu kontinua hametin relasaun ho Comunidade Países de Língua Portuguesa (CPLP), ne’ebé konsidera importante ba identidade nasionál, koperasaun akadémika no promosaun língua portugueza iha nível internasionál.

Ba graduadu sira, Vice-Primeiro Ministro husu atu kontinua lori valór onestidade, solidariedade, humildade no servisu ba povu iha vida profissional no sosial.

Serimónia ne’e termina ho mensajen motivasaun ba graduadu sira atu kontinua aprende, serví no kontribui ba dezenvolvimentu umanu, morál no espirituál Timor-Leste.

======

PT

O Vice-Primeiro-Ministro Participa na Cerimónia de Graduação da VI Turma do ISFIT

DÍLI, 15/05/2024: O Vice-Primeiro-Ministro e Ministro Coordenador dos Assuntos Sociais, Mariano ASSANAMI Sabino, participou na cerimónia de graduação da VI turma do Instituto Superior de Filosofia e Teologia Dom Jaime Garcia Goulart (ISFIT), realizada no Salão da Catedral de Bebora, Díli.

Participaram na graduação 141 estudantes finalistas dos Departamentos de Filosofia e Teologia.

No seu discurso, o Vice-Primeiro-Ministro felicitou os graduados e agradeceu às famílias e aos pais que continuam a apoiar os seus filhos, mesmo em condições económicas limitadas, conseguindo proporcionar-lhes acesso ao Ensino Superior.

Destacou também o importante papel da Igreja Católica na história de Timor-Leste, especialmente nas áreas da formação espiritual, moral, educativa e humana do povo timorense. Manifestou ainda apreço especial à Sua Eminência Dom Virgílio Cardeal do Carmo da Silva e à Igreja Católica de Timor-Leste, considerada uma força fundamental durante os períodos difíceis da luta e da construção da nação.

“A Igreja tornou-se um lugar de esperança, defensora da dignidade humana e guardiã da identidade do povo timorense”, afirmou o Vice-Primeiro-Ministro.

Nesta ocasião, o Vice-Primeiro-Ministro felicitou os estudantes finalistas que receberam graduação nas áreas de Filosofia e Teologia, afirmando que concluir o ensino superior não representa apenas um diploma, mas também perseverança, disciplina, sacrifício e grande responsabilidade para com a sociedade.

Num mundo moderno dominado pelo desenvolvimento tecnológico e pela competição económica, a Filosofia e a Teologia continuam a ter grande relevância porque ajudam a comunidade a refletir sobre justiça, solidariedade, paz e dignidade humana.

Timor-Leste precisa de jovens que não sejam apenas fortes em capacidades técnicas, mas também possuam valores humanos, ética e espírito de serviço à comunidade. Salientou ainda a importância do ensino superior na preparação de Timor-Leste para a integração plena na ASEAN. A integração regional traz grandes oportunidades nas áreas económica, educativa, científica e cultural, mas também apresenta grandes desafios relacionados com a qualificação dos recursos humanos.

“Para que Timor-Leste possa afirmar-se na ASEAN, precisamos investir fortemente na educação e na formação de recursos humanos competentes e com responsabilidade ética”, afirmou.

Por outro lado, o Governo reafirmou o compromisso de continuar a fortalecer as relações com a Comunidade dos Países de Língua Portuguesa (CPLP), considerada importante para a identidade nacional, cooperação académica e promoção da língua portuguesa a nível internacional.

Aos graduados, o Vice-Primeiro-Ministro pediu que continuem a levar consigo os valores da honestidade, solidariedade, humildade e serviço ao povo na vida profissional e social.

A cerimónia terminou com uma mensagem de motivação aos graduados para continuarem a aprender, servir e contribuir para o desenvolvimento humano, moral e espiritual de Timor-Leste.

=====

[EN]

𝐌𝐚𝐫𝐢𝐚𝐧𝐨 𝐒𝐚𝐛𝐢𝐧𝐨 𝐡𝐢𝐠𝐡𝐥𝐢𝐠𝐡𝐭𝐬 𝐭𝐡𝐞 𝐫𝐨𝐥𝐞 𝐨𝐟 𝐞𝐝𝐮𝐜𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐚𝐧𝐝 𝐭𝐡𝐞 𝐂𝐚𝐭𝐡𝐨𝐥𝐢𝐜 𝐂𝐡𝐮𝐫𝐜𝐡 𝐝𝐮𝐫𝐢𝐧𝐠 𝐈𝐒𝐅𝐈𝐓 𝐠𝐫𝐚𝐝𝐮𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐜𝐞𝐫𝐞𝐦𝐨𝐧𝐲

The Vice-Prime Minister and Coordinating Minister for Social Affairs of Timor-Leste, Mariano ASSANAMI Sabino, attended the graduation ceremony of the sixth class of the Dom Jaime Garcia Goulart Institute of Philosophy and Theology (ISFIT), held at the Bebora Cathedral Hall in Dili.

The ceremony brought together 141 graduating students from the Departments of Philosophy and Theology, marking another important moment for higher education and academic training in the country.

During his speech, Mariano Sabino congratulated the graduates and expressed appreciation to families and parents who continue to support their children’s access to higher education despite economic difficulties.

The government official also used the occasion to highlight the historic contribution of the Catholic Church to the development of Timor-Leste, particularly in the spiritual, moral, educational and human fields. Mariano Sabino also thanked the Timorese Catholic Church and Dom Virgílio Cardeal do Carmo da Silva for their role during the most difficult periods of the country’s struggle and nation-building process.

“The Church became a place of hope, a defender of human dignity and a guardian of the identity of the Timorese people,” he stated.

In his address, the Vice-Prime Minister also stressed the importance of Philosophy and Theology in contemporary society, arguing that both fields continue to play a vital role in reflecting on values such as justice, solidarity, peace and human dignity.

Mariano Sabino further stated that Timor-Leste needs young people who are not only technically skilled, but who also possess strong ethical values and a spirit of service to the community.

The minister also linked the importance of higher education to Timor-Leste’s future full integration into ASEAN, expected in the coming years, stressing that the country must invest strongly in the training of qualified and responsible human resources.

In addition, he reaffirmed the Government’s commitment to strengthening relations with the Community of Portuguese Language Countries (CPLP), highlighting the importance of the Portuguese language for national identity and international academic cooperation.

The ceremony concluded with a message encouraging the new graduates to continue learning, serving society and contributing to the human and moral development of Timor-Leste.

ISFIT D. Jaime Garcia Goulart Ministro do Ensino Superior, Ciência e Cultura-IX Governo Constituciona

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus