𝐓𝐋 𝐧𝐨 𝐗𝐢𝐧𝐚 𝐇𝐚𝐦𝐞𝐭𝐢𝐧 𝐊𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐌𝐨𝐝𝐞𝐫𝐧𝐢𝐳𝐚 𝐒𝐞𝐭𝐨́𝐫 𝐀𝐠𝐫𝐢𝐤𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐧𝐨 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐑𝐮𝐫𝐚𝐥
Asuntu
𝐓𝐋 𝐧𝐨 𝐗𝐢𝐧𝐚 𝐇𝐚𝐦𝐞𝐭𝐢𝐧 𝐊𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐌𝐨𝐝𝐞𝐫𝐧𝐢𝐳𝐚 𝐒𝐞𝐭𝐨́𝐫 𝐀𝐠𝐫𝐢𝐤𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐧𝐨 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐑𝐮𝐫𝐚𝐥
Data Publica
01 Jun 2026
Descrisaun
𝐁𝐞𝐢𝐣𝐢𝐧𝐠, 𝟐𝟔/𝟎𝟓/𝟐𝟎𝟐𝟔: 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐧𝐨 𝐆𝐨𝐯𝐞𝐫𝐧𝐮 𝐑𝐞𝐩𝐮́𝐛𝐥𝐢𝐜𝐚 𝐏𝐨𝐩𝐮𝐥𝐚𝐫 𝐗𝐢𝐧𝐚 𝐫𝐞𝐚𝐟𝐢𝐫𝐦𝐚 𝐬𝐢𝐫𝐚-𝐧𝐢𝐚 𝐤𝐨𝐦𝐩𝐫𝐨𝐦𝐢𝐬𝐮 𝐚𝐭𝐮 𝐡𝐚𝐦𝐞𝐭𝐢𝐧 𝐫𝐞𝐥𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐛𝐢𝐥𝐚𝐭𝐞𝐫𝐚𝐥 𝐧𝐨 𝐚𝐥𝐚𝐫𝐠𝐚 𝐤𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐞𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐞́𝐣𝐢𝐤𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐬𝐞𝐭𝐨́𝐫 𝐀𝐠𝐫𝐢𝐤𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐧𝐨 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐑𝐮𝐫𝐚𝐥, 𝐥𝐢𝐮 𝐡𝐮𝐬𝐢 𝐞𝐧𝐤𝐨𝐧𝐭𝐫𝐮 𝐛𝐢𝐥𝐚𝐭𝐞𝐫𝐚𝐥 𝐞𝐧𝐭𝐫𝐞 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐑𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐧𝐨 𝐀𝐛𝐢𝐭𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐊𝐨𝐦𝐮𝐧𝐢𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐚 (𝐌𝐃𝐑𝐇𝐂), 𝐄𝐧𝐠. 𝐌𝐚𝐫𝐢𝐚𝐧𝐨 𝐀𝐒𝐒𝐀𝐍𝐀𝐌𝐈 𝐒𝐚𝐛𝐢𝐧𝐨 𝐡𝐨 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮 𝐀𝐠𝐫𝐢𝐤𝐮��𝐭𝐮𝐫𝐚 𝐧𝐨 𝐃𝐞𝐳𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐮 𝐑𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐗𝐢𝐧𝐚, 𝐙𝐡𝐚𝐧𝐠 𝐙𝐡𝐮, 𝐢𝐡𝐚 𝐤𝐚𝐩𝐢𝐭𝐚𝐥 𝐁𝐞𝐢𝐣𝐢𝐧𝐠.
Enkontru ofisiál ne’e realiza ho objetivu atu haforsa serbisu hamutuk entre nasaun rua iha área estratéjika sira, inklui agrikultura, pekuária, veterinária, seguransa ai-han, inovasaun teknologia no kooperasaun komersiál. Inisiativa ida ne’e refleta vontade polítika husi Governu rua atu promove dezenvolvimentu rural ne’ebé modernu, produtivu no sustentável.
Delegasaun Xina lidera husi Ministru Zhang Zhu, ne’ebé akompaña husi Vice-Ministru Zhang Zhi-li no Xefe Veterináriu Nasionál Xina, Tao Hua-Jing.
Durante reuniaun ne’e, parte rua halo troka hanoin kona-ba oportunidade kooperasaun téknika, transferénsia koñesimentu no dezenvolvimentu kapasidade institusionál atu responde ba dezafiu agrikultura hodi responde ba nesesidade agrikultura iha era dijitál no globalizasaun.
Ministru MDRHC, Eng. Mariano ASSANAMI Sabino, hato’o katak agrikultura kontinua sai pilar importante ba dezenvolvimentu ekonomia no bem-estar komunidade rural iha Timor-Leste.
“Timor-Leste valoriza tebes kooperasaun ho República Popular Xina no hakarak aprende hosi esperiénsia no progresu ne’ebé Xina hetan iha modernizasaun agrikultura. Serbisu hamutuk ida ne’e importante atu fortalese seguransa ai-han, hasa’e produtividade no melhora moris povu rural sira,” dehan Ministru Mariano ASSANAMI Sabino.
Parte Timor-Leste mos reafirma nia kompromisu atu dezenvolve modelu kooperasaun ne’ebé orienta ba rezultadu konkretu, liu husi apoiu tékniku, formasaun rekursu umanu, investigasaun agrikultura no introdusaun teknolojia inovadora ne’ebé bele aumenta efisiénsia no produtividade setór agrikultura nasional.
Durante diskusaun ne’e, parte rua identifika prioridade kooperasaun balu ba períodu oin mai, inklui fortalese seguransa ai-han nasional, dezenvolvimentu sistema veterinária, modernizasaun métodu produzaun agríkola no utilizasaun teknolojia atu responde ba mudansa klimátika no nesesidade merkadu global.
Ministru Zhang Zhu reafirma prontidaun Governu Xina atu kontinua apoia Timor-Leste area dezenvolvimentu rural no transformasaun agrikultura, bazeia ba prinsípiu amizade no benefísiu ba parte rua.
Kooperasaun entre Timor-Leste no Xina iha área agrikultura aumenta signifikativamente iha tinan hirak ikus ne’e, inklui apoiu ba dezenvolvimentu infraestrutura rural, kapasitasaun tékniku ba agrikultór sira no programa ne’ebé kontribui ba reduksaun pobreza no hasa’e sustentabilidade ekonomia lokal.
Ho rezultadu hosi enkontru bilateral ida ne’e, Governu rua espera katak relasaun kooperasaun ne’ebé eziste ona bele sai boot liután no produs impaktu pozitivu ba dezenvolvimentu rural, seguransa ai-han no kresimentu ekonomia sustentável iha Timor-Leste.
Enkontru ne’e marka tan etapa importante ida iha esforsu nasaun rua atu hametin amizade no parceria estratéjika ne’ebé kontribui ba prosperidade povu Timor-Leste no Xina iha futuru.
=====
[PT]
𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐞 𝐂𝐡𝐢𝐧𝐚 𝐫𝐞𝐟𝐨𝐫𝐜̧𝐚𝐦 𝐜𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐜̧𝐚̃𝐨 𝐚𝐠𝐫𝐢́𝐜𝐨𝐥𝐚 𝐩𝐚𝐫𝐚 𝐢𝐦𝐩𝐮𝐥𝐬𝐢𝐨𝐧𝐚𝐫 𝐝𝐞𝐬𝐞𝐧𝐯𝐨𝐥𝐯𝐢𝐦𝐞𝐧𝐭𝐨 𝐫𝐮𝐫𝐚𝐥
Timor-Leste e a República Popular da China reforçaram a sua cooperação estratégica no setor agrícola, com vista à modernização do desenvolvimento rural e ao aumento da segurança alimentar.
O compromisso foi reafirmado durante um encontro bilateral entre o Ministro do Desenvolvimento Rural e Habitação Comunitária, Mariano Assanami Sabino, e o Ministro da Agricultura e Desenvolvimento Rural da China, Zhang Zhu, realizado em Pequim.
A reunião teve como foco o reforço da colaboração em áreas-chave como agricultura, pecuária, veterinária, segurança alimentar, inovação tecnológica e cooperação comercial. O objetivo é promover um modelo de desenvolvimento rural mais moderno, produtivo e sustentável.
Durante o encontro, as duas partes discutiram oportunidades de cooperação técnica, transferência de conhecimento e reforço da capacidade institucional, tendo em conta os desafios colocados pela digitalização e pela globalização.
“A agricultura continua a ser um pilar essencial para o desenvolvimento económico e o bem-estar das comunidades rurais em Timor-Leste”, destacou Mariano Assanami Sabino, sublinhando a importância da parceria com a China para aumentar a produtividade e melhorar as condições de vida da população rural.
Entre as prioridades definidas para a cooperação futura estão o reforço da segurança alimentar, o desenvolvimento do sistema veterinário, a modernização das práticas agrícolas e a adoção de tecnologias capazes de responder às alterações climáticas e às exigências dos mercados internacionais.
Por sua vez, Zhang Zhu reiterou a disponibilidade da China para continuar a apoiar Timor-Leste, com base numa relação de amizade e benefício mútuo.
Nos últimos anos, a cooperação entre os dois países tem-se intensificado, com destaque para o apoio à criação de infraestruturas rurais, formação técnica de agricultores e implementação de programas de combate à pobreza.
O encontro marca mais um passo no aprofundamento das relações bilaterais, com expectativa de impactos positivos no crescimento económico sustentável e no desenvolvimento rural de Timor-Leste.
=====
[EN]
𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐚𝐧𝐝 𝐂𝐡𝐢𝐧𝐚 𝐬𝐭𝐫𝐞𝐧𝐠𝐭𝐡𝐞𝐧 𝐚𝐠𝐫𝐢𝐜𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐜𝐨𝐨𝐩𝐞𝐫𝐚𝐭𝐢𝐨𝐧 𝐭𝐨 𝐛𝐨𝐨𝐬𝐭 𝐫𝐮𝐫𝐚𝐥 𝐝𝐞𝐯𝐞𝐥𝐨𝐩𝐦𝐞𝐧𝐭
Timor-Leste and the People’s Republic of China have strengthened their strategic cooperation in the agricultural sector, aiming to modernise rural development and enhance food security.
The commitment was reaffirmed during a bilateral meeting between the Minister of Rural Development and Community Housing, Mariano Assanami Sabino, and China’s Minister of Agriculture and Rural Development, Zhang Zhu, held in Beijing.
The meeting focused on expanding collaboration in key areas such as agriculture, livestock, veterinary services, food security, technological innovation and trade cooperation. The goal is to promote a more modern, productive and sustainable model of rural development.
During the meeting, both sides discussed opportunities for technical cooperation, knowledge transfer and strengthening institutional capacity, in response to the challenges posed by digitalisation and globalisation.
“Agriculture remains a key pillar for economic development and the well-being of rural communities in Timor-Leste,” said Mariano Assanami Sabino, highlighting the importance of the partnership with China in boosting productivity and improving living conditions in rural areas.
Priority areas for future cooperation include strengthening national food security, developing veterinary systems, modernising agricultural practices and adopting technologies to address climate change and the demands of global markets.
Zhang Zhu reaffirmed China’s readiness to continue supporting Timor-Leste, based on principles of friendship and mutual benefit.
In recent years, cooperation between the two countries has intensified, particularly in the development of rural infrastructure, technical training for farmers and the implementation of programmes aimed at poverty reduction.
The meeting marks another step forward in deepening bilateral relations, with expectations of positive impacts on sustainable economic growth and rural development in Timor-Leste.
See less
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus