𝐕𝐌𝐂𝐈 𝐚𝐭𝐮𝐚𝐥 𝐋𝐢́𝐝𝐞𝐫 𝐒𝐄𝐎𝐌 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐡𝐨 𝐃𝐞𝐥𝐞𝐠𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐝𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮𝐤 𝐧𝐮❜𝐮𝐝𝐚𝐫 𝐎𝐛𝐬𝐞𝐫𝐯𝐚𝐝𝐨𝐫 𝐛𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐢𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐊𝐨𝐧𝐣𝐮𝐧𝐭𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍-𝐀𝐮𝐬𝐭𝐫𝐚𝐥𝐢𝐚-𝐍𝐞𝐰 𝐙𝐞𝐥𝐚𝐧𝐝𝐢𝐚. [TT-PT-EN]
Asuntu
𝐕𝐌𝐂𝐈 𝐚𝐭𝐮𝐚𝐥 𝐋𝐢́𝐝𝐞𝐫 𝐒𝐄𝐎𝐌 𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐡𝐨 𝐃𝐞𝐥𝐞𝐠𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐝𝐚𝐡𝐮𝐥𝐮𝐤 𝐧𝐮❜𝐮𝐝𝐚𝐫 𝐎𝐛𝐬𝐞𝐫𝐯𝐚𝐝𝐨𝐫 𝐛𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐢𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐊𝐨𝐧𝐣𝐮𝐧𝐭𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍-𝐀𝐮𝐬𝐭𝐫𝐚𝐥𝐢𝐚-𝐍𝐞𝐰 𝐙𝐞𝐥𝐚𝐧𝐝𝐢𝐚. [TT-PT-EN]
Data Publica
02 Jul 2026
Descrisaun
Melbourne, Australia 24-26 Junu 2026
Exelensia Vise-Ministru Komersiu no Industria no Lider SEOM ba Timor-Leste, Sr. Augusto Junior Trindade, ho delegasaun sira partisipa ba dala uluk nu'udar Observador iha Sorumutuk Komisaun Konjunta ASEAN-Australia-New Zelandia (AANZFTA), ne'ebé hala'o iha Melbourne, Australia, husi 24 to'o 26 Junu 2026.
Sorumutu ne'e halibur ofisiál ekonomia seniór sira husi Estadu-membru ASEAN, Australia, Nova Zelandia, no Sekretariadu ASEAN hodi halo revizaun ba implementasaun Akordu AANZFTA ne'ebé hadi'a ona, inklui progresu sira tuir Protokolu Segundu, inisiativa kooperasaun ekonómika, programa asisténsia téknika, no prioridade sira iha futuru atu hametin integrasaun komérsiu rejionál.
Iha sesaun plenária, S.E. Augusto Junior Trindade hetan konvite atu hato'o diskursu badak, hodi reforsa kompromisu Timor-Leste nian atu hametin integrasaun ekonómika rejionál no hasa'e ninia prontuidade institusionál atu implementa Akordu Ekonomiku ASEAN nian. Vise-Ministru ne'e mós ko'alia liután kona-ba progresu Timor-Leste nian mapamentu ba Implementasaun AEC nian iha 2026-2030 no ko'alia liu kona-ba kompromisu nasaun nian atu envolve ativu iha órgaun subsidiariu AANZFTA nian no programa kooperasaun téknika sira.
Partisipasaun Timor-Leste nian iha Komisaun Konjunta AANZFTA nian reprezenta milestone importante ida iha tranzisaun nasaun nian husi adezaun ASEAN ba faze implementasaun integrasaun ekonómika rejionál nian.
Sorumutu ne'e fó espozisaun pratika ne'ebé folin-boot ba mekanizmu governasaun, implementasaun no kooperasaun téknika AANZFTA nian, no mós kria oportunidade atu hametin parseria ho Estadu-membru ASEAN sira, Australia, Nova Zelandia, Sekretariadu ASEAN.
Ministériu Komersiu no Industria nafatin iha kompromisu atu hala'o akordu komérsiu rejionál no inisiativa kooperasaun téknika hodi hasa'e kompetitividade nasionál, fasilita komérsiu no investimentu, no suporta Timor-Leste nia integrasaun tomak ne'ebé susesu iha Komunidade Ekonomika ASEAN.
Melbourne, Austrália, 24 a 26 de junho de 2026.
Sua Excelência Sr. Augusto Junior Trindade, Vice-Ministro do Comércio e Indústria e Líder SEOM de Timor-Leste, acompanhado de sua delegação, participou pela primeira vez na qualidade de observador da 23ª Reunião do Comitê Conjunto da Área de Livre Comércio ASEAN-Austrália-Nova Zelândia (AANZFTA), realizada em Melbourne, Austrália, de 24 a 26 de junho de 2026.
A reunião reuniu altos funcionários da área econômica dos Estados-Membros da ASEAN, da Austrália, da Nova Zelândia e do Secretariado da ASEAN para analisar a implementação do Acordo AANZFTA atualizado, incluindo os progressos no âmbito do Segundo Protocolo, iniciativas de cooperação econômica, programas de assistência técnica e prioridades futuras para fortalecer a integração comercial regional.
Na sessão plenária, S.Exa. Augusto Junior Trindade foi convidado a proferir breves palavras, reafirmando o compromisso de Timor-Leste em fortalecer a integração econômica regional e aprimorar sua prontidão institucional para implementar os Acordos Econômicos da ASEAN.
O Vice-Ministro também destacou os progressos de Timor-Leste no desenvolvimento do Roteiro Nacional de Implementação da AEC (Comunidade Econômica da ASEAN) para o período 2026–2030 e enfatizou o compromisso do país em participar ativamente dos órgãos subsidiários e dos programas de cooperação técnica do AANZFTA.
A participação de Timor-Leste no Comitê Conjunto do AANZFTA representa um marco importante na transição do país da fase de adesão à ASEAN para a fase de implementação da integração econômica regional.
A reunião proporcionou uma valiosa experiência prática sobre os mecanismos de governança, implementação e cooperação técnica do AANZFTA, ao mesmo tempo em que criou oportunidades para fortalecer parcerias com os Estados-Membros da ASEAN, a Austrália, a Nova Zelândia e o Secretariado da ASEAN.
O Ministério do Comércio e Indústria mantém seu compromisso de aproveitar os acordos comerciais regionais e as iniciativas de cooperação técnica para aumentar a competitividade nacional, facilitar o comércio e os investimentos e apoiar a integração plena e bem-sucedida de Timor-Leste na Comunidade Econômica da ASEAN.
Melbourne, Australia | 24–26 June 2026
His Excellency Augusto Junior Trindade, Vice Minister of Commerce and Industry and SEOM Lead for Timor-Leste and delegation participated for the first time as an Observer at the 23rd ASEAN-Australia-New Zealand Free Trade Area (AANZFTA) Joint Committee Meeting, held in Melbourne, Australia, from 24 to 26 June 2026.
The Meeting brought together senior economic officials from ASEAN Member States, Australia, New Zealand, and the ASEAN Secretariat to review the implementation of the upgraded AANZFTA Agreement, including progress under the Second Protocol, economic cooperation initiatives, technical assistance programmes, and future priorities to strengthen regional trade integration.
At the plenary session, H.E. Augusto Junior Trindade was invited to deliver brief remarks, reaffirming Timor-Leste's commitment to strengthening regional economic integration and enhancing its institutional readiness to implement ASEAN Economic Agreements. The Vice Minister also highlighted Timor-Leste's progress in developing the National AEC Implementation Roadmap 2026–2030 and emphasized the country's commitment to engaging actively in AANZFTA subsidiary bodies and technical cooperation programmes.
Timor-Leste's participation in the AANZFTA Joint Committee represents an important milestone in the country's transition from ASEAN accession to the implementation phase of regional economic integration.
The Meeting provided valuable practical exposure to the governance, implementation, and technical cooperation mechanisms of AANZFTA while creating opportunities to strengthen partnerships with ASEAN Member States, Australia, New Zealand, the ASEAN Secretariat.
The Ministry of Commerce and Industry remains committed to leveraging regional trade agreements and technical cooperation initiatives to enhance national competitiveness, facilitate trade and investment, and support Timor-Leste's successful full integration into the ASEAN Economic Community.
Media_MCI
See less
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus