𝗠𝗜𝗡𝗜𝗦𝗧𝗥𝗨 𝗝𝗨𝗦𝗧𝗜𝗦𝗔 𝗡𝗢 𝗞𝗢𝗠𝗨𝗡𝗜𝗗𝗔𝗗𝗘 𝗦𝗔𝗡𝗧’𝗘𝗚𝗜𝗗𝗜𝗢 𝗟𝗔𝗡𝗦𝗔 𝗥𝗘𝗝𝗜𝗦𝗧𝗨 𝗠Ó𝗩𝗘𝗟 𝗕𝗔 𝗞𝗢𝗠𝗨𝗡𝗜𝗗𝗔𝗗𝗘
Asuntu
𝗠𝗜𝗡𝗜𝗦𝗧𝗥𝗨 𝗝𝗨𝗦𝗧𝗜𝗦𝗔 𝗡𝗢 𝗞𝗢𝗠𝗨𝗡𝗜𝗗𝗔𝗗𝗘 𝗦𝗔𝗡𝗧’𝗘𝗚𝗜𝗗𝗜𝗢 𝗟𝗔𝗡𝗦𝗔 𝗥𝗘𝗝𝗜𝗦𝗧𝗨 𝗠Ó𝗩𝗘𝗟 𝗕𝗔 𝗞𝗢𝗠𝗨𝗡𝗜𝗗𝗔𝗗𝗘
Data Publica
16 Jul 2026
Descrisaun
𝗗𝗜́𝗟𝗜, 𝗠𝗝 — 𝗦𝗲𝗴𝘂𝗻𝗱𝗮-𝗳𝗲𝗶𝗿𝗮, 𝟭𝟯 𝗝𝘂𝗹𝗹𝘂 𝟮𝟬𝟮𝟲, Ministru Justisa, Dr. Sérgio de Jesus Fernandes da Costa Hornai, hamutuk ho Komunidade Sant’Egidio, ofisiálmente hala’o serimónia lansamentu Rejistu Móvel ba komunidade sira iha Bairo Hudi-Laran, Suku Komoro, Postu Adminitrativu Dom Aleixo, Munisípiu Díli.
Ministru Justisa, Dr. Sérgio Hornai hateten liuhosi nia diskursu iha ambitu lansamentu Rejistu Móvel, reprezenta prioridade estratéjika IX Governu Konstitusionál atu hakbesik servisu públiku ba komunidade no garante asesu ekitativu ba servisu rejistu sivíl no notariadu.
Inisiativa ne’e permite inan-aman sira rejista sira-nia oan diretamente, asegura rekonesimentu jurídiku no direitu sivíl, liuliu ba labarik sira hosi idade 0 to’o 5 tinan no ba leten.
Ministru mos hato’o agradesimentu ba Komunidade Sant’Egidio tanba nia apoiu no kooperasaun kontinua ho Igreja Katólika Timor-Leste, ne’ebé kontribui ba dame, unidade nasional no dezenvolvimentu nasaun desde períodu luta ba libertasaun to’o Restaurasaun Independénsia.
Ministru Justisa destaka katak inisiativa rejistu móvel reprezenta jestu ida ne’ebé iha valor bo’ot atu kumpre responsabilidade Estadu hodi garante direitu ba identidade legal no dignidade sidadaun sira.
Kompromisu Governu liuhhosi Ministériu Justisa, atu hametin sistema rejistu sivil ne’ebé efisiente no inkluzivu, agradese ba parseria metin ho Komunidade Sant’Egidio, no apresia kontribuisaun Xefe Suku, autoridade lokal no inan-aman sira ne’ebé apoia implementasaun programa rejistu sivil ba komunidade.
Kolaborasaun entre autoridade komunitária sira, servisu Rejistu no Notariadu nian no parseiru sira ne’ebé servisu hamutuk ho populasaun sira ne’e esensiál tebes hodi hakbesik Estadu ba povu.
Rejistu moris nian lori labarik ida bele prova katak nia sé, proteje ninia identidade no asesu, ho seguransa boot, ba edukasaun, ba saúde no ba servisu públiku sira seluk. Tan ne’e, rejistu moris nian ne’e boot liu fali formalidade de’it. Ne’e mak faktu ida husi dignidade umana, sidadania no protesaun.
Konvensaun kona-ba Labarik nia Direitu sira, iha ninia artigu da-7, estabelece katak labarik tenke hetan rejistu kedas liutiha ninia moris no iha direitu ba naran ida no nasionalidade ida. Prinsípiu ne’e lori hanoin fundamentál ida: labarik hotu-hotu iha direitu hodi hetan rekoñesimentu hori sira-nia moris nia hahú.
Direitu ne’e labele dependente ba distánsia, ba difuldade ekonómika sira ka ba obstákulu sira hodi asesu ba servisu sira. Labarik ida mós labele hela de’it iha kotuk. Protesaun ba labarik sira, tan ne’e, nudar responsabilidade fahe nian ida. Bainhira nivel tolu ne’e servisu hamutuk mak ita bele garante protesaun ne’ebé efetivu liután ba labarik sira-nia direitu.
Permite ha’u hodi husik mensajen simples ida ba ita boot sria: rejista labarik ida mak faktu domin nian ida, responsabilidade nian no protesaun nian. Ne’e mak dalan ida hodi garante katak imi-nia oan sira iha identidade ne’ebé rekoñesidu, katak sira bele ezerse sira-nia direitu no katak sira iha kondisaun di’ak liután hodi harii sira-nia futuru.
Rejistu Móvel iha importánsia boot atu prevene eskluzaun sosial, hametin protesaun ba labarik sira no hakbesik família sira ba servisu Estadu. Labarik ida-idak ne’ebé rejista ona reprezenta afirmasaun ba esperansa no garantia ba direitu identidade, ne’ebé sai baze importante ba futuru ida ho dignidade.
Ministru Justisa reafirma katak, kontinua komprometidu atu promove rejistu sivíl no asegura asesu ba direitu identidade liuhosi servisu rejistu móvel, hanesan forma ida atu hakbesik administrasaun públika ba komunidade sira, hodi halo servisu ne’e asesível, inkluzivu no efisiente.
Iha oportunidade ne’e, Ministru Justisa husu ba Administradór Postu Administrativu, Xefe Suku sira no Komunidade Sant’Egidio atu kontinua hametin kooperasaun hodi implementa programa rejistu móvel hanesan programa kontinuadu ida, atu garante katak sidadaun hotu-hotu, liuliu labarik sira, hetan rekoñesimentu legal no asesu ba direitu fundamental sira.
Serimónia lansamentu ne’e partisipa hosi reprezentante Igreja Katólika, autoridade lokal sira, lider komunitáriu sira, inan-aman, juventude no Komunidade Sant’Egidio, ne’ebé hotu-hotu reafirma sira nia kompromisu atu servisu hamutuk hodi garante direitu identidade ba sidadaun sira iha Timor-Leste.
≠ 𝗠í𝗱𝗶𝗮 𝗚𝗮𝗯𝗶𝗻𝗲𝘁𝗲 𝗠𝗶𝗻𝗶𝘀𝘁𝗿𝘂 𝗝𝘂𝘀𝘁𝗶𝘀𝗮 ≠
Tampilkan lebih sedikit
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus