REFORMA KURRÍKULU SAI PASU IMPORTANTE BA FUTURU EDUKASAUN TIMOR-LESTE
Asuntu
REFORMA KURRÍKULU SAI PASU IMPORTANTE BA FUTURU EDUKASAUN TIMOR-LESTE
Data Publica
24 Jul 2026
Descrisaun
Bobonaru, 22 Jullu 2026 - Ministériu Edukasaun liuhosi Prezidente Institutu Nasionál Formasaun Dosente no Profisionál Edukasaun (INFORDEPE), Domingos Martins hamutuk ho Diretór Edukasaun Munisípiu no Superintendente Munisipál, realiza abertura formasaun reforma kurríkulu klase 8 nian ba manorin sira iha salaun INFORDEPE Maliana, Portu Administrativu Maliana, Munisípiu Bobonaru.
“Reforma kurríkulu ida-ne’e atu korresponde ba situasaun nível globál liu-liu korresponde situasaun nivel rejionál Ásia nomós kurríkulu ne’ebé kompetitivu ho nasaun sira-seluk. Objetivu prinsipál formasaun ne’e oinsá atu bele kapasita manorin sira bele aprende no hatudu sira-nia abilidade koñesimentu nomós transmite ba estudante sira iha aula laran” dehan Prezidente INFORDEPE iha nia diskursu abertura ba partisipante sira.
Nia haktuir katak, reforma kurríkulu ba siklu 3 hahú husi tinan kotuk, implementa formasaun ba profesór sira klase 7 , iha tinan ne’e implementa ba klase 8 nomós sei implementa tinan oin ba klase 9 to’o iha tinan 2028. Tanba ne’e mak nia enkoraja ba profesór sira-ne’ebé partisipa formasaun durante loron tolu atu tranzmite koñesimentu husi formadór no mós sira bele tranzmite fali ba iha profesór seluk iha sira-nia eskola.
Iha fatin hanesan, Diretór Polo Maliana, Domingos da Costa Tavares informa, kona-ba reforma kurríkulár ba klase 8 Ensinu Báziku siklu 3 nian ne’e sei hala’o durante loron tolu hahú husi 22 to’o 24 foka ba dixiplina sira hanesan Matemátika, Edukasaun Físika no Saúde Bem-Estar.
Tuir Formadór Munisipál ba dixiplina Saúde no Bem-Estar, Bartolomeu Barreto iha entrevista hatete, Formasaun Reforma Kurrikulár ba klase 8 ne’e importante tebes ba manorin sira, atu hakle’an manorin sira-nia koñesimentu no kompriensaun kona-ba kurríkulu foun, manuál, estratéjia hanorin, avaliasaun ba aprendizajen bazeia ba kompeténsia sékulu XXI nian, diferensa entre kurríkulu foun ho kurríkulu tuan. Kurríkulu tuan hanorin bazeia ba subtema no konteúdu, maibé Kurríkulu sékulu XXI hanorin bazeia ba Kuadru Kompeténsia Manorin nian.
Partisipante sira hamutuk 102 kompostu husi profesór dixiplina Matemátika 34 (M. 27 no F. 7), Profesór dixiplina Edukasaun Fizika 34 (M. 22 no F. 12), no Profesór dixiplina Saúde Bem-Estar 34 (M. 21 no F. 13) mai husi eskola EBC Públiku no EBC Privadu iha Munisípiu Bobonaro.
[PORTU]
REFORMA CURRICULAR REPRESENTA UM PASSO IMPORTANTE PARA O FUTURO DA EDUCAÇÃO EM TIMOR-LESTE
Bobonaro, 22 de julho de 2026 – O Ministério da Educação, através do Presidente do Instituto Nacional de Formação de Docentes e Profissionais da Educação (INFORDEPE), Domingos Martins, em conjunto com o Diretor Municipal da Educação e o Superintendente Municipal, procedeu à abertura da formação sobre a reforma curricular do 8.º ano, dirigida aos professores, nas instalações do INFORDEPE, em Maliana, Município de Bobonaro.
“Esta reforma curricular pretende responder às exigências do contexto global, particularmente às necessidades do contexto regional asiático, e garantir um currículo competitivo em relação aos de outros países. O principal objetivo desta formação é capacitar os professores para adquirirem novos conhecimentos e desenvolverem as suas competências, de modo a que possam aplicá-los e transmiti-los aos alunos no processo de ensino e aprendizagem em sala de aula”, afirmou o Presidente do INFORDEPE, no seu discurso de abertura dirigido aos participantes.
Domingos Martins acrescentou que a reforma curricular do 3.º Ciclo do Ensino Básico teve início no ano passado, com a implementação da formação para os professores do 7.º ano. Este ano, a reforma está a ser implementada no 8.º ano e, no próximo ano, será alargada ao 9.º ano, estando prevista a sua conclusão em 2028.
Neste sentido, o Presidente do INFORDEPE apelou aos professores participantes na formação, que decorre durante três dias, para partilharem e transmitirem os conhecimentos adquiridos junto dos formadores, não só com os seus alunos, mas também com os restantes professores das respetivas escolas.
Por sua vez, o Diretor do Polo do INFORDEPE de Maliana, Domingos da Costa Tavares, informou que a formação sobre a reforma curricular do 8.º ano do 3.º Ciclo do Ensino Básico decorre durante três dias, de 22 a 24 de julho, abrangendo as disciplinas de Matemática, Educação Física e Saúde e Bem-Estar.
Entretanto, o Formador Municipal da disciplina de Saúde e Bem-Estar, Bartolomeu Barreto, afirmou, em entrevista, que a formação sobre a reforma curricular do 8.º ano é de grande importância para os professores, uma vez que permite aprofundar os seus conhecimentos e a compreensão sobre o novo currículo, os manuais escolares, as estratégias de ensino e os métodos de avaliação da aprendizagem baseados nas competências exigidas para o século XXI.
O formador explicou ainda que a formação permite aos professores compreenderem melhor as diferenças entre o currículo anterior e o novo currículo. Segundo Bartolomeu Barreto, o currículo anterior estava essencialmente centrado nos subtemas e conteúdos, enquanto o currículo orientado para as competências do século XXI se baseia no Quadro de Competências dos Professores, promovendo uma abordagem mais centrada no desenvolvimento de competências dos alunos.
A formação conta com um total de 102 participantes, provenientes de escolas públicas e privadas do Ensino Básico do Município de Bobonaro. Destes, 34 são professores de Matemática, sendo 27 homens e 7 mulheres; 34 professores de Educação Física, dos quais 22 homens e 12 mulheres; e 34 professores de Saúde e Bem-Estar, sendo 21 homens e 13 mulheres.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus