MINISTRA EDUKASAUN NO F-FDTL PEREGRINA BA FOHO MATEBIAN KOMEMORA ANIVERSÁRIU FALINTÍL BA DALA 51.
Asuntu
MINISTRA EDUKASAUN NO F-FDTL PEREGRINA BA FOHO MATEBIAN KOMEMORA ANIVERSÁRIU FALINTÍL BA DALA 51.
Data Publica
24 Aug 2026
Descrisaun
BAUCAU– Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares, hamutuk ho Prezidente Autoridade Munisípiu Baucau, Sra. Veneranda Lemos Martins, no membru Forças de Defesa de Timor-Leste (F-FDTL) hala’o marsa peregrinasaun ba Foho Matebian, Tersa-feira (19/08/2026), hodi komemora Loron Aniversáriu Forças Armadas de Libertação Nacional de Timor-Leste (FALINTÍL) ba dala 51.
Komemorasaun ne’e hala’o ho espíritu nasionalizmu, respeitu, no hanoin fila-fali ba sakrifísiu boot husi ita-nia veteranu no rezisténsia sira iha tempu funu ba ukun rasik an.
Tuir observasaun Media ME iha terrenu, partisipante sira hahú marsa husi baze no sa’e to’o iha abrigu sira ne’ebé uluk FALINTÍL sira uza hodi subar husi persegisaun forsa okupante Indonézia nian durante tinan barak.
Ministra Edukasaun Dra. Dulce de Jesus Soares iha nia intervensaun hatete, atividade peregrinasaun ne’e iha objetivu rua prinsipál.
"Primeiru maka atu vizita fatin istóriku sira, liu-liu abrigu sira iha Foho Matebian ne’ebé sai testemuña ba luta difisil FALINTÍL nian. Daruak maka atu halo reflesaun kona-ba valór luta nian no hato’o mensajen ida ba jerasaun foun sira," dehan nia.
Nia subliña katak independénsia ne’ebé povu Timor-Leste goza ohin loron la mai ho fasil.
"Ita nia liberdade sosa ho ruin, ho ran, no ho terus. Tanba ne’e ita hotu iha dever atu respeita no kontinua luta ne’e iha frontira edukasaun no dezenvolvimentu," nia afirma .
Atividade mós hetan partisipasaun ativa husi estudante sira husi eskola sekundária oin-oin iha Munisípiu Baucau. Partisipasaun ne’e ho objetivu atu fó esperiénsia direta ba joven sira atu sente no komprende istória luta nian.
Iha okaziaun ne’e, reprezentante veteranu sira husu ba estudante sira atu foti responsabilidade boot ba futuru nasaun nian.
"Oan sira, imi tenke estuda makas. Ita nia luta uluk maka atu fó dalan ba imi nia futuru. Imi maka sei kaer ukun no servi rai ida ne’e," dehan veteranu ida ho matan ben.
Ministra Edukasaun mós reforsa mensajen ne’e. "Estudante sira maka transformadór ba istória. Importante ba imi atu hatene lala’ok luta inan-aman sira nian, tanba imi maka sei sai lider ba rai no nasaun ida ne’e iha aban bainrua," nia dehan.
Komemorasaun ne’e hetan seguransa no apoiu direta husi membru F-FDTL Munisípiu Baucau. Prezidente Autoridade Munisípiu Baucau, Sra. Veneranda Lemos Martins, mós partisipa tomak iha marsa no hatete katak Governu Munisípiu sei nafatin apoia atividade sira ne’ebé valoriza istória no kultura patriótika.
Atividade ne’e remata ho momentu orasaun, refleksaun, no depositasaun koroa aifunan iha Monumentu Foho Matebian nu’udar omenajen ba eroi no eroiña sira ne’ebé sakrifika sira nia moris ba rai doben Timor-Leste.
MINISTRA DA EDUCAÇÃO, EM CONJUNTO COM AS F-FDTL, PARTICIPA NA PEREGRINAÇÃO AO MONTE MATEBIAN PARA ASSINALAR O 51.º ANIVERSÁRIO DAS FALINTÍL
Baucau, 19 de agosto de 2026 — Sua Excelência a Ministra da Educação, Dra. Dulce de Jesus Soares, acompanhada pela Presidente da Autoridade Municipal de Baucau, Sra. Veneranda Lemos Martins, e por membros das F-FDTL, participou numa marcha ou peregrinação ao Monte Matebian, no Município de Baucau, no âmbito das comemorações do 51.º aniversário das Forças Armadas de Libertação Nacional de Timor-Leste (FALINTÍL).
A peregrinação teve como objetivo visitar e aprofundar o conhecimento sobre os locais de abrigo utilizados pelas FALINTÍL durante o período da ocupação indonésia, constituindo igualmente um momento de reflexão sobre a história da luta e os sacrifícios dos veteranos, preservados e transmitidos às novas gerações.
No âmbito da atividade, os estudantes participaram diretamente na visita aos locais históricos. Na ocasião, os veteranos transmitiram uma mensagem aos estudantes, apelando ao estudo com seriedade e dedicação, recordando que a independência de Timor-Leste foi alcançada através da luta, do sacrifício, do sofrimento e do sangue derramado pelo povo timorense.
Os estudantes são considerados a geração que dará continuidade à história da luta nacional e contribuirá para a construção do futuro do país. Neste sentido, é fundamental que compreendam e aprendam sobre a história da luta e os sacrifícios dos seus antepassados, de modo a tornarem-se cidadãos responsáveis e preparados para servir a pátria e a nação de Timor-Leste.
A peregrinação constituiu também uma iniciativa destinada a reforçar o conhecimento histórico e o patriotismo entre as novas gerações, particularmente entre os estudantes, contribuindo para a preservação da memória histórica e dos valores associados à luta pela independência de Timor-Leste.
Reportajen: Elias da Costa
Foto: Media ME
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus