IHA FOHO LULIK MATEBIAN: MINISTRA EDUKASAUN DRA. DULCE SOARES HATUUR AN IHA ESPIRITU FALINTIL NIAN.
Asuntu
IHA FOHO LULIK MATEBIAN: MINISTRA EDUKASAUN DRA. DULCE SOARES HATUUR AN IHA ESPIRITU FALINTIL NIAN.
Data Publica
24 Aug 2026
Descrisaun
BAUCAU, - Loron 20 Agostu 2026. Anin iha Foho Lulik Matebian, Abo-Lir Melari, Quelicai, lori fali liafuan hosi tempu ne'ebé Timor-Leste selu liberdade ho ran no sakrifisiu.
Iha rai ne'ebé sai testemuñu ba luta todan FALINTIL nian, Timor oan hamriik hodi selebra Loron FALINTIL ba Dala-51. Loron ida ne'e la'os loron Bain bain. Ne'e loron sagradu. Loron atu hanoin, atu respeita, no atu kontinua.
Iha klaran serimónia ne'e, Sua Exelénsia Ministra Edukasaun, Dra. Dulce de Jesus Soares hamriik hamutuk ho povu, ho veteranu, ho jerasaun foun. Ho nia prezensa, nia hatudu katak knaar FALINTIL nian sei kontinua. Maibé agora iha forma foun.
Ho faru kinur ne'ebé taka ulun metin ho xaile, sinál respeitu ba kultura Timor , Sua Exelénsia Ministra hakbesik-an ba Eis-Xefe Estadu, Taur Matan Ruak.
Iha kumprimentu badak ne'e, laiha liafuan barak. Iha de'it respeitu.
Momentu ne'e hatudu buat ida: La Haluha. Governu da-9, liuhosi nia membru sira, La haluha istória. La haluha sé mak fó dalan ba ita atu ohin bele hamriik iha ne'e ho bandeira RDTL.
FFDTL no Komisaun Organizadór simu Sua Exelénsia ho onra protokolar nian. Tanba nia ba iha ne'e la'os ba nia an. Nia ba hanesan reprezentante Estadu. Nia ba hanesan Ministra Edukasaun RDTL.Foho Matebian hanorin buat rua: Sakrifisiu no Unidade.
Iha biban ne'e, Ministra Dulce hato'o mensajen ne'ebé refleta espiritu FALINTIL nian:
"Eroi sira iha ai-laran la husu ba malu 'ne'e partidu saida'. Sira husu de'it: 'ita prontu mate ba rai ne'e ka lae?'. Ohin pergunta ba ita mós hanesan: 'ita prontu servi rai ne'e ho matenek no ho fuan ka lae?'"
Nia subliña tan: "Se uluk FALINTIL nia armas mak kilat, granada no disiplina. Ohin ita nia armas mak eskola, profesór, livru no matenek. Luta seidauk hotu. Luta muda de'it nia forma."
Ne'e mak respeitu loloos ba FALINTIL. La'os de'it tau ai-funan. Maibé tau knar iha liman no kontinua buat ne'ebé sira hahú.
Ministra reafirma kompromisu Ministériu Edukasaun nian:
1. Istória Luta sei sai parte importante iha kuríkulu nasional.
2. Valor FALINTIL hanesan disiplina, sakrifisiu, patriotizmu no domin ba rai sei hanorin iha eskola hotu.
3. Eskola iha munisípiu hotu tenke hatene katak sira nia liberdade iha presu.
Objetivu ida de'it: atu oan sira , la haluha Foho Matebian. Atu sira hatene katak sira nia futuru hari'i iha leten sakrifisiu ne'ebé bo'ot tebes.
FALINTIL uluk rekruta ema hosi lorosae to'o loromonu. Hosi foho to'o tasi. La haree nia relijiaun. La haree nia familia. Tanba objetivu mak ida de'it: Timor-Leste Ukun Rasik -an.
Espíritu ne'e mak ohin Governu da-9 buka atu kontinua. Konstituisaun Artigu 3 hatete: Timor-Leste ba sidadun hotu.
Prezensa Sua Exelénsia Ministra Dulce de Jesus Soares iha Governu mós mai hosi prinsípiu ne'e. Prinsípiu katak se ema iha kapasidade, iha vontade, no iha fuan atu servi, entaun odamatan loke ba nia.
Ne'e la'os kona-ba ema ida. Ne'e kona-ba nasaun. Kona-ba oinsá ita uza Timor-oan hotu nia talentu atu hari'i nasaun ne'ebé eroi sira mehi ba.
Knaar ba Ministériu Edukasaun mak atu garante katak loron 20 Agostu la'os de'it feriadu. Maibé sai aula. Sai reflesaun. Sai inspirasaun ba estudante sira atu estuda maka'as, atu respeita malu, no atu labele fahe an ba grupu ki'ik.
Knaar ba ita hotu mak atu hatudu ba mundu katak sakrifisiu iha Foho Matebian la Para. Tanba iha rai ne'e, ohin iha estudante sira ne'ebé matenek. Iha profesór sira ne'ebé dedika. Iha inan-aman sira ne'ebé fó oan ba eskola.
Iha tuku 6 lokraik, serimónia termina ho minutu silenzíu. Rai iha Matebian kalma. Maibé iha kalma ne'e iha liafuan ida: Kontinua.
Kontinua luta. Maibé ohin ho Unidade.
Kontinua defende nasaun. Maibé ohin ho edukasaun.
Kontinua hamutuk. Hanesan FALINTIL uluk.
Sua Exelénsia Ministra Edukasaun Dra. Dulce de Jesus Soares fila hosi Foho Lulik ho responsabilidade foun.
Responsabilidade atu transforma memoria ba matenek. Transformar sakrifisiu ba oportunidade.
See less
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus