TIMOR-LESTE NO PORTUGAL HAMETIN KOOPERASAUN IHA ÁREA ORDENAMENTU TERRITÓRIU.
Asuntu
TIMOR-LESTE NO PORTUGAL HAMETIN KOOPERASAUN IHA ÁREA ORDENAMENTU TERRITÓRIU.
Data Publica
25 Aug 2026
Descrisaun
Lisboa, 20 Agostu 2026
Direção-Geral de Ordenamento do Território (DGOT) Timor-Leste no Direção-Geral do Território (DGT) Portugal asina ona ohin, iha Lisboa. Memorandu Entendimentu ida hodi hametin koperasaun institusionál entre entidade rua iha área ordenamentu territóriu, informasaun jeoespasiál no jeodezia.
Memorandu ne’e asina husi Diretor-Geral de Ordenamento do Território Timor-Leste, Roger Tertuliano de F. B. Belo, no Diretora-Geral do Território Portugal, Fernanda Maria Rosa do Carmo Julião.
Serimónia ne’e hetan prezensa husi Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku Timor-Leste, Gastão Francisco de Sousa no Sekretáriu Estadu Administrasaun Lokál no Ordenamentu Territóriu Portugal, Silvério Regalado.
Memorandu ne’e kria kuadru kooperasaun ida entre Direção-Geral rua, ne’ebé permite dezenvolve inisiativa sira kona-bá fahe koñesimentu no prátika di’ak, asisténsia téknika, formasaun, interkambiu tékniku no espesiálita sira no programa estájiu.
Kooperasaun ne’e sei fó atensaun liuliu bá hadi’a lejizlasaun kona-bá ordenamentu territóriu, planeamentu territoriál, informasaun jeoespasiál no jeodezia hametin kapasidade téknika nomos institusionál DGOT nian.
Área sira ne’ebé previstu inklui fahe esperiénsia Portugal nian iha elaborasaun, implementasaun, monitorizasaun no avaliasaun bá lejizlasaun, programa no planu territoriál sira; dezenvolvimentu solusaun sira bá produsaun no jestaun informasaun jeoespasiál; monitorizasaun okupasaun no uza rai; hametin infraestrutura jeodézika; nomos formasaun espesiálizada bá tékniku Timor-oan sira.
Parseria ne’e hakarak kontribui bá konsolidasaun Sistema Nasionál Ordenamentu Territóriu Timor-Leste nian, ne’ebé agora daudaun iha ona kuadru legál rasik, Planu Nasionál Ordenamentu Territóriu, planu munisipál dahuluk sira ne’ebé aprova ona, planu munisipál no urbanu foun sira ne’ebé dezenvolve hela no estrutura nasionál ida dedicada bá informasaun jeoespasiál.
Durante serimónia, Señor Ministru Planeamentu no Investimentu Estratéjiku Timor-Leste nian subliña importánsia atu aproveita esperiénsia ne’ebé DGT Portugal halibur ona, adapta prátika di’ak sira bá realidade Timor-oan no kria oportunidade atu tékniku husi instituisaun rua bele servisu hamutuk.
Iha sorin seluk, Sekretáriu Estadu Administrasaun Lokál no Ordenamentu Territóriu Portugál hatudu nia interese no empeñu tomak atu dezenvolve, hamutuk ho Timor-Leste, programa kooperasaun ida ne’ebé efetivu iha área sira ne’ebé previstu iha Memorandu, liuhusi esperiénsia no koñesimentu DGT nian no instituisaun Portugál seluk bá Timor-Leste.
Asinatura Memorandu ne’e reprezenta pasu foun ida iha kooperasaun institusionál entre Portugal no Timor-Leste no kria baze ida bá dezenvolvimentu asaun konkretu sira ne’ebé bele kontribui bá hametin kapasidade nasionál iha planeamentu no jestaun sustentável territóriu.
https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create
Média MPIE
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus