SEI REALIZA WORKSHOP KONA-BA JESTAUN NO GOVERNASAUN DI’AK, BA DIRIJENTI NO FUNSIUNÁRIU/A SEI TOMAK.

26 Aug 2026
Press Release Image
Asuntu

SEI REALIZA WORKSHOP KONA-BA JESTAUN NO GOVERNASAUN DI’AK, BA DIRIJENTI NO FUNSIUNÁRIU/A SEI TOMAK.

Data Publica

26 Aug 2026

Descrisaun

Sekretaria Estadu ba Igualdade-SEI, liu husi Diresaun Gabinete Inspetora no Auditoria, iha loron 10 fulan-Agostu tinan 2026, realiza Workshop durante loron ida kona-ba Jestaun no Governasaun Diak ba Dirijente no Funsionariu/a sira iha SEI, ne’ebé ho sentral “Jestaun no Governasaun Di’ak”, no Sub Tema ”Prosedimentus Legais ba Mitigasaun Risku no Kombate Korupsaun” iha Instituisaun rasik.

Workshop refere realiza iha sala Maria Goreti-SEI, Caicoli Dili, no abertura direitamente husi Sua Exelénsia Sekretária Estadu ba Igualdade-SEI, Sra. Elvina Sousa Carvalho, akompaña husi Diretór-Jerál SEI, Sr. Armando da Costa, Inspetora no Auditoria-SEI, Sra. Benigna Maria Amaral, no iha abertura refere partisipa mos husi Sua Exelénsia Prezidente Komisaun Funsaun Públika, Sr. Agostinho Letencio de Deus, Reprezentante husi Komisaun Anti Korupasaun (KAK).

Objetivu husi workshop refere hodi hasae diak liu tan abilidade dirijente no funsionariu sira hodi servisu ho responsabilidade tuir prosidimentu legal sira ne’ebé hatur ona iha Timor-Leste.

Iha diskursu Sua Exelénsia Sekretária Estadu ba Igualdade-SEI, Elvina Sousa Carvalho hateten katak, bazeia ba Ezistensia funsionariu sira iha nasional to’o iha munisipiu presisa tebes hakbiit kuinesimentu kona-ba prosedimentu legal no lei sira hodi Evita funsionariu sira hodi kontra prosimentu sira ne’ebe iha.

“Dalaruma problema mosu tanba menus kuñesimentu iha prosedimentus legais sira ne’ebé ezistente, ha’u hanoin importante tebes ba funsiunáriu públiku sira para atu bele hatene regras prosidimentus legais no Lei ejistenti ne’ebé mak regula Funsiunáriu Públiku sira no ne’ebé mak gia funsiunáriu públiku sira atu halo sira-nia servisu, liu-liu ba lideransa sira ne’ebé mak lidera hela hanesan Diretór-Jeral, Diretór Nasionais no Xefe Departamentu sira no mós en jerál ba funsiunáriu públiku sira hotu,” haktuir S.E Sekretária Estadu ba Igualdade.

Sekretária Estadu esplika katak atu garantia Governasaun ne’ebé diak, laos depende deit ba iha regulamentu sira maibe presiza mos funsionariu ida idak atu halo ninia knaar hanesan funsionariu publiku tenke iha integridade nomos iha sentidu Responsabilidade nasionalismu, hodi hado’ok a’an husi hahalok ne’ebe kontra prosedimentu Legal ne’ebe iha.

Iha fatin hanesan Sua Exelénsia Prezidente Komisaun Funsaun Públika, Sr. Agostinho Letencio de Deus iha intervensaun fo apresia ba Sekretaria Estadu ba Igualdade bele realiza ona Workshop refere ba Funsionariu/a sira no hodi konvida mos Komisaun Funsaun Publika hodi aprezenta konaba Regime Carreira Unica Adimistrasaun Públika iha Timor Leste.

Iha oportunidade ne’e S.E Presidente KFP Agostinho Leténcio de Deus, fahe mos informasaun konabaá Politika Regime Carrira Unica Adimistrasaun Públika Timor Leste iha future, bazeia ba orentasaun husi Sua Excelencia Premeiru Ministro Kay Rala Xanana Gusmão nian atu komisaun koalia ho linas Ministeriais sira ida idak hodi rona direitamente funsionario sira ida idak nia defikuldade ka desafiu sira durante ne’e, Komisaun akumula iha Politika regimie Karreira Unika ne’e, no prepara atu apresenta ba Conselho Ministros.

Apresiasaun Presidente nian mós hato’o ba IX Governo Konstituisional ne’ebe ho vontade diak hakarak foka ba kualidade prestasaun servisu liu husi Politika reforma, ne’ebe adopta sistema meritokrasia.

Administrasaun Públika iha kontekstu Timor Leste nian ne’ebe foin hahu desenvolve iha prosesu konstrusaun estadu, pontu importante ida mak konsolida Administrasaun Públika tuir identidade Timor Leste nian, iha ambitu prestasaun servisu públik ho efisiensia no efikasia hodi hases makina estadu Timor Leste husi familiarismu, sukeismu no partidarismu iha administrasaun Públika.

Iha sorin seluk, Inspetora no Auditoria SEI, Sra. Benigna Maria Amaral, iha nia intervensaun ba sesaun introdusaun hatete, Gabinete GIA-SEI liuhusi nia Planu tinan-tinan sempre halo workshop ka sosializasaun ne’ebé ho tema sira diferensia hahu iha tinan 2013 to’o ohin loron, ne’ebe servisu hamutuk ho Komisaun Funsaun Públika (CFP), Komisaun Anti Korupsaun (CAC), Inspetur Jerál, Provedór Direitus Umanus (PDHJ), hodi halo Dezeminasaun Normas Legais sira ba ezistensia Funsaun Públika nian, no mós ba Funsiunáiru Públiku sira iha SEI.

Iha tinan ne’e Gabinte Inspesaun Auditoria-SEI, hili tema jerál ida maka hanesan, “Jestaun no Governasaun Di’ak”, Sub Tema “ Prosidementus Legais ba Metigasaun Risku no Kombate Korupsaun”,. Ho objetivu atu fahe informasaun ba Funsiunáriu/a Permanenete sira, Ajente Administrasaun Públika, no kazuais sira kona-ba konteudu sira ne’e, fó oportunidade hanesan ba Funsiunáriu/a SEI nian hodi asesu ba informasaun ne’ebé hanesan, hametin no haforsa Funsiunáriu/a sira nia responsabilidade ho diknidade no integridade, SEI nu’udar Instituisaun Estadu ida ne’ebé livre husi prátika korupsaun sira hotu.

Workshop ohin partisipa husi Kargu Diretores sira, Xefe Departamentu sira, Funsiunáriu Permanente, Ajente Administrasaun Públika, Pontu Fokál Munisipiu no Kazuais termu sertu sira hamutuk ema-nain 80, no iha workshop ne’e SEI Konvida orador sira mai husi Komisaun Funsaun Puiblika ne’ebé lidera direitamente husi Sua Exelénsia Prezidente Komisaun Funsaun Públika, hodi aprezenta kona-ba Rejimi Kareira Unika, Reprezentante Komisaun Anti Korupsau (CAC), Kolia kona-ba Deklarasaun Redimentus Riku Soin no Bems Intrese, Assesor Legal husi Ministériu Finansan, ko’alia kona-ba, Regras Ezekusaun Orasamentu Estadu tuir Dekretu Lei ne’ebé mak iha, no ikus liu Diretór-Jerál Aprovizionamentu Ministériu Finansa foka liu ba Aprovizionamentu no Kontraktus Públik tuir Dekretu Lei ne’ebé mak iha.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus