𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮, 21 Agostu 2026, Sekretaria Estadu ba Formasaun Profissionál no Empregu,liu hosi Diresaun Jerál Servisu Koorporativus hala’o Formasaun konabá Igualidade Jéneru iha Timor-Leste. Formasaun refere abertura hosi Diretór J
Asuntu
𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮, 21 Agostu 2026, Sekretaria Estadu ba Formasaun Profissionál no Empregu,liu hosi Diresaun Jerál Servisu Koorporativus hala’o Formasaun konabá Igualidade Jéneru iha Timor-Leste. Formasaun refere abertura hosi Diretór J
Data Publica
27 Aug 2026
Descrisaun
Iha Diskursu Diretóra Interina Planeiamentu ne’ebé representa SEI, hateten katak Igualidade Jéneru iha Timor-Leste iha ona progresu, liu-liu iha área lei, Edukasaun no partisipasaun feto iha polítika. Maibe Igualidade tomak seidauk realiza tambá sei iha problema hanesan; Violensia ba jéneru, desigualidade ekonomia, servisu domestiku, ne’ebé la hetan pagamentu no norma sosiál ne’ebé bele limita feto sira. objetivu importante mak atu garante katak feto no mane bele iha diretu no oportunidade hanesan iha moris sosiál ekonomia polítika.
Iha oprtunidade ne’e DGSC ne’ebé hanesan Presidente GRUPO TRABALLO JÉNERO hateten katak formasaun ne’e importante tebes ba ita liu-liu kargu diresaun no chefia atu bele hateten ita nia programa nia alinamentu ba komprimisu polítika sira hanesan; PAN VBJ, PAN EHD, Deklarasaun Maubessi, Asedu Seksual no Rekomendasaun CEDAW. Tan ne’e husu ba funsionáriu no kargu Chefia sira hotu tenki tuir formasaun ne’e durante loron tolu hodi kompleta ita boot sira nia formasaun atu nune’e saida mak ita boot sira hetan iha formasaun ne’e bele implementa iha ita idak-idak nia servisu fatin no oinsá atu hasa’e Igualidade Jéneru iha Timor-Leste ita hotu tenki servisu hamutuk ho governu, familia, escola, komunidade no organizasaun sira. Formsaun ne’e partisipa hosi diretóres nasional sira hotu hosi diresaun Sefope no funsionáriu sira hotu.
‘’Objetivu principal hosi formasaun loron tolu ne’e mak atu hasa’e kuñesimentu funsionáriu no kagru sira iha alinamentu programa SEFOPE ba inkluzaun sosiál”.
Orador ba Formasaun Grupu Traballu Jéneru Sefope mak hanesan;
𝐔𝐍𝐖 𝐀𝐩𝐫𝐞𝐬𝐞𝐧𝐭𝐚 𝐤𝐨𝐧𝐚𝐛𝐚́
1. Jeneru no Xesu
2. Norma & Papel Jeneru
3. Identidade Jeneru (Igualidade Jeneru & Inkluzaun)
4. Violência Sexual
5. Asediu sexual (sexual harasament; form of gender- based
Violence)
6. Definição Assédio Sexual
7. Assédio Sexual iha Timor-Leste
8. Desigualidade Jeneru iha Forsa
𝐒𝐄𝐈 𝐀𝐩𝐫𝐞𝐬𝐞𝐧𝐭𝐚 𝐤𝐨𝐧𝐚𝐛𝐚́
1. Igualidade Jeneru
2. Gender Role (life Skill, Igulidade, Respeito, Partilha)
3. Gender Play (Game)
4. Diferença jeneru hamosu desigualidade
5. Tipu diskriminação (marginalização, subordinado, Estreótipos
Violência, Servsu Dupla/ Doubru)
6. Inkluzaun Sosial
7. Abordagem Integrada Jeneru
8. História Jeneru no Relebansia ba Timor-Leste
9. Orsmentu sensivel Jeneru
𝐈𝐧𝐜𝐥𝐮𝐬𝐚̃𝐨 𝐒𝐨𝐬𝐢𝐚𝐥 𝐀𝐩𝐫𝐞𝐬𝐞𝐧𝐭𝐚 𝐤𝐨𝐧𝐚𝐛𝐚́
1. Deiciência: konvensaun ONU konabá Direitu ba ema ho
Defisiensia (UNCRPD)
2. Barreira iha relalidade ba Defisiensia sira hanesan espasu
públiku, laiha dalan di’ak ne’ebé próprio ba maluk defisiensia
sira.
3. Imparidade + Barreira = Defisiensia
4. Imparidade + Barreira = Bele Partisipa
5. Terminolojia próprio atu bolu maluk defisiensia sira, defisiensia
matan, tilun, intelectual, defisiensia Mental
6. Tipo na kazu defisiensia: moris mai kedas asidente, moras,
menus nutrisaun, idozu etc.
7. Mental no psikososial: biolojia (jenetika, malaria, lepra, HIV-
Sida) psicologia (emosaun), kultura espiritual
8. Inabilidade Temporariu: Ail-Liman naksalak tohar, isin rua nst.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus