𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐞𝐬𝐚-𝐑𝐞𝐝𝐨𝐧𝐝𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐫𝐚𝐧𝐬𝐚 𝐄𝐤𝐨𝐧𝐨𝐦𝐢𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚
Asuntu
𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐢𝐩𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐞𝐬𝐚-𝐑𝐞𝐝𝐨𝐧𝐝𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐤𝐨𝐧𝐚-𝐛𝐚 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐫𝐚𝐧𝐬𝐚 𝐄𝐤𝐨𝐧𝐨𝐦𝐢𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚
Data Publica
27 Aug 2026
Descrisaun
𝐌𝐞𝐭𝐫𝐨 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚, 𝐅𝐢𝐥𝐢𝐩𝐢𝐧𝐚𝐬, 𝟐𝟔 𝐀𝐠𝐨𝐬𝐭𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔
Sua Excelénsia Augusto Júnior Trindade, Vise-Ministru Komérsiu no Indústria, iha nia kapasidade hanesan Líder Timor-Leste ba High-Level Task Force on ASEAN Economic Integration (HLTF-EI), partisipa iha Segunda Mesa-Redonda Track 1.5 kona-ba Seguransa Ekonomia ASEAN, ne’ebé hala’o iha Metro Manila.
Mesa-Redonda ne’e halibur Líder HLTF-EI husi Estadu-Membru ASEAN sira, funsionáriu sira iha nivel aas, espesialista sira, reprezentante setor privadu, akademiku sira, think tanks no parseiru esternu ASEAN nian, atu fahe hanoin no esperiénsia kona-ba oinsá atu hametin seguransa no reziliénsia ekonomia ASEAN iha tempu ne’ebé incerteza geoeekonómika no jeopolítika globál aumenta.
Diskusaun sira foka ba impaktu husi kompetisaun estratéjika, interrupsaun iha komérsiu no kadeia fornesimentu, seguransa enerjia no ai-han, koersaun ekonomia, dependénsia ba fornesimentu krítiku no teknolojia emerjente. Partisipante sira subliña importánsia atu hametin reziliénsia koletiva ASEAN, no iha tempu hanesan mantén sentralidade ASEAN, abertura, integrasaun ekonomia rejionál no sistema komérsiu multilateral ne’ebé bazeia ba regra sira.
Mesa-Redonda ne’e mós destaca importánsia atu muda husi kompromisu polítiku ba implementasaun prátika, inklui hametin fasilitasaun komérsiu, diversifikasaun kadeia fornesimentu, kooperasaun enerjia rejionál, konektividade dijitál, envolvimentu setor privadu no koordenasaun ne’ebé di’ak liután entre Estadu-Membru ASEAN sira atu responde ba posibilidade hosi choques ekonomia iha futuru.
Partisipasaun Timor-Leste fó oportunidade importante atu envolve ho Estadu-Membru ASEAN sira no parte interesada sira kona-ba evolusaun agenda seguransa ekonomia rejionál, no mós atu aprende husi esperiénsia ASEAN, enkuantu Timor-Leste kontinua avansa ba integrasaun kompleta iha Komunidade Ekonomia ASEAN (AEC).
Iha sorin Mesa-Redonda, Vise-Ministru Trindade mós partisipa hanesan panelista iha Joint ADB–UK ASEAN Day, ne’ebé nia fahe perspetiva Timor-Leste kona-ba integrasaun ekonomia ASEAN no prioridade rejionál atu responde ba tensaun geoeekonómika no jeopolítika globál sira ne’ebé agora daudaun. Iha nia intervensaun, nia subliña importánsia atu asegura katak integrasaun rejionál ne’ebé kle’an liután tenke inkluziva, responde ba lakuna dezenvolvimentu no desigualdade, no permite Estadu-Membru ASEAN hotu-hotu atu hetan benefísiu husi transformasaun teknolojia no oportunidade ekonomia emerjente.
Enkuadramentu rua ne’e reafirma kompromisu Timor-Leste atu kontribui ativu ba esforsu koletivu ASEAN iha harii Komunidade Ekonomia ASEAN ne’ebé integradu, reziliente, inkluziva no orientadu ba futuru, no iha tempu hanesan hametin kooperasaun ho Estadu-Membru ASEAN sira no parseiru dezenvolvimentu sira.
***********************
𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐩𝐚𝐫𝐭𝐢𝐜𝐢𝐩𝐚 𝐧𝐚 𝐌𝐞𝐬𝐚-𝐑𝐞𝐝𝐨𝐧𝐝𝐚 𝐬𝐨𝐛𝐫𝐞 𝐒𝐞𝐠𝐮𝐫𝐚𝐧𝐜̧𝐚 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨́𝐦𝐢𝐜𝐚 𝐝𝐚 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐞𝐦 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚
𝐌𝐞𝐭𝐫𝐨 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚, 𝐅𝐢𝐥𝐢𝐩𝐢𝐧𝐚𝐬, 𝟐𝟔 𝐝𝐞 𝐚𝐠𝐨𝐬𝐭𝐨 𝐝𝐞 𝟐𝟎𝟐𝟔
Sua Excelência Augusto Júnior Trindade, Vice-Ministro do Comércio e Indústria, na qualidade de Líder de Timor-Leste na High-Level Task Force on ASEAN Economic Integration (HLTF-EI), participou na Segunda Mesa-Redonda Track 1.5 sobre Segurança Económica da ASEAN, realizada em Metro Manila.
A Mesa-Redonda reuniu os Líderes da HLTF-EI dos Estados-Membros da ASEAN, altos funcionários, especialistas, representantes do setor privado, académicos, think tanks e parceiros externos da ASEAN, para trocar opiniões sobre o reforço da segurança e resiliência económica da ASEAN face às crescentes incertezas geoeconómicas e geopolíticas globais.
As discussões centraram-se nas implicações da competição estratégica, nas perturbações do comércio e das cadeias de abastecimento, na segurança energética e alimentar, na coerção económica, nas dependências críticas de fornecimento e nas tecnologias emergentes. Os participantes salientaram a importância de reforçar a resiliência coletiva da ASEAN, preservando simultaneamente a centralidade da ASEAN, a abertura, a integração económica regional e o sistema multilateral de comércio baseado em regras.
A Mesa-Redonda destacou também a importância de passar dos compromissos políticos para a implementação prática, incluindo o reforço da facilitação do comércio, a diversificação das cadeias de abastecimento, a cooperação energética regional, a conectividade digital, o envolvimento do setor privado e uma maior coordenação entre os Estados-Membros da ASEAN na resposta a futuros choques económicos.
A participação de Timor-Leste proporcionou uma importante oportunidade para interagir com os Estados-Membros da ASEAN e outras partes interessadas sobre a evolução da agenda de segurança económica regional, bem como para aprender com as experiências da ASEAN, enquanto o país avança no seu processo de plena integração na Comunidade Económica da ASEAN (AEC).
À margem da Mesa-Redonda, o Vice-Ministro Trindade participou também como painelista no Joint ADB–UK ASEAN Day, onde partilhou as perspetivas de Timor-Leste sobre a integração económica da ASEAN e as prioridades regionais para responder às atuais tensões geoeconómicas e geopolíticas globais. Na sua intervenção, destacou a importância de assegurar que uma integração regional mais profunda seja inclusiva, reduza as lacunas de desenvolvimento e as desigualdades, e permita que todos os Estados-Membros da ASEAN beneficiem da transformação tecnológica e das novas oportunidades económicas.
As duas iniciativas reafirmaram o compromisso de Timor-Leste em contribuir ativamente para os esforços coletivos da ASEAN na construção de uma Comunidade Económica da ASEAN integrada, resiliente, inclusiva e orientada para o futuro, ao mesmo tempo que reforçam a cooperação com os Estados-Membros da ASEAN e os parceiros de desenvolvimento.
*********************
𝐓𝐢𝐦𝐨𝐫-𝐋𝐞𝐬𝐭𝐞 𝐏𝐚𝐫𝐭𝐢𝐜𝐢𝐩𝐚𝐭𝐞𝐬 𝐢𝐧 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐄𝐜𝐨𝐧𝐨𝐦𝐢𝐜 𝐒𝐞𝐜𝐮𝐫𝐢𝐭𝐲 𝐑𝐨𝐮𝐧𝐝𝐭𝐚𝐛𝐥𝐞 𝐢𝐧 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚
𝐌𝐞𝐭𝐫𝐨 𝐌𝐚𝐧𝐢𝐥𝐚, 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞𝐬, 𝟐𝟔 𝐀𝐮𝐠𝐮𝐬𝐭 𝟐𝟎𝟐𝟔
H.E. Augusto Junior Trindade, Vice Minister of Commerce and Industry, in his capacity as Timor-Leste’s Lead for the High-Level Task Force on ASEAN Economic Integration (HLTF-EI), participated in the Second Track 1.5 Roundtable on ASEAN Economic Security in Metro Manila.
The Roundtable brought together HLTF-EI Leads from ASEAN Member States, senior officials, experts, the private sector, academia, think tanks and ASEAN’s external partners to exchange views on strengthening ASEAN’s economic security and resilience amid growing global geoeconomic and geopolitical uncertainties.
Discussions focused on the implications of strategic competition, trade and supply-chain disruptions, energy and food security, economic coercion, critical supply dependencies and emerging technologies. Participants underscored the importance of strengthening ASEAN’s collective resilience while preserving ASEAN centrality, openness, regional economic integration and the rules-based multilateral trading system.
The Roundtable also highlighted the importance of moving from policy commitments to practical implementation, including stronger trade facilitation, supply-chain diversification, regional energy cooperation, digital connectivity, private-sector engagement, and enhanced coordination among ASEAN Member States in responding to future economic shocks.
Timor-Leste’s participation provided an important opportunity to engage with fellow ASEAN Member States and stakeholders on the evolving regional economic-security agenda and to learn from ASEAN experiences as the country advances its full integration into the ASEAN Economic Community (AEC).
On the sidelines of the Roundtable, Vice Minister MCI also participated as a panelist at the Joint ADB–UK ASEAN Day, where he shared Timor-Leste’s perspectives on ASEAN economic integration and regional priorities for responding to current global geoeconomic and geopolitical tensions. His intervention highlighted the importance of ensuring that deeper regional integration remains inclusive, addresses development gaps and inequality, and enables all ASEAN Member States to benefit from technological transformation and emerging economic opportunities.
The two engagements reaffirmed Timor-Leste’s commitment to actively contribute to ASEAN’s collective efforts to build an integrated, resilient, inclusive and forward-looking ASEAN Economic Community, while strengthening cooperation with ASEAN Member States and development partners.
𝐌𝐞𝐝𝐢𝐚_𝐌𝐂𝐈
See less
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus