SEI HO UN WOMEN REALIZA FORMASAUN HASA’E KAPASIDADE: LIDERANSA TRANSFORMATIVU BA IGUALDADE JÉNERU BA OFISIÁL SEI.
Asuntu
SEI HO UN WOMEN REALIZA FORMASAUN HASA’E KAPASIDADE: LIDERANSA TRANSFORMATIVU BA IGUALDADE JÉNERU BA OFISIÁL SEI.
Data Publica
08 Sep 2026
Descrisaun
Dili, 02-09-2026___Diretór-Jerál SEI, Sr. Armando da Costa, akompaña husi Diretora Nasionál Dezenvolvimentu Igualdade Jéneru (DNDIJ-SEI), Sra. Olga da Costa Monteiro, hamutuk ho Xefe UN-WOMEN Interina, Sra. Lumena Freitas, hala’o abertura ba iha Seremónia Formasaun Hasa’e Kapasidade: Lideransa Transformativa ba Igualdade Jéneru ba Ofisiál SEI, ne’ebé mak organiza husi SEI, no servisu hamutuk ho UN-WOMEN, iha Salaun Maria Goreti-SEI, Caicoli.
Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI), ne’ebé estabelese bazeia ba Dekretu-Lei Nú. 74/2023, loron 14 fulan-Setembru, iha mandatu atu formula, koordena no monitoriza polítika no programa sira ne’ebé promove igualdade jéneru no hakbiit feto iha Timor-Leste. Hodi kumpre mandatu ida-ne’e, SEI kontinua haforsa kapasidade institusionál, promove igualdade jéneru no lideransa feto, no asegura integrasaun perspetiva jéneru iha prosesu dezenvolvimentu, planeamentu no governasaun iha nivel nasionál no lokal.
Hodi garante implementasaun efetiva ba mandatu SEI, importante tebes atu haforsa kapasidade no abilidade pesoál SEI sira iha área lideransa transformativa, igualdade jéneru, komunikasaun, fasilitasaun, advokasia, analize podér no governasaun responsivu ba jéneru. Kapasidade ida-ne’e sei ajuda pesoál SEI sira atu lidera no koordena inisiativa sira ne’ebé promove igualdade jéneru, partisipasaun feto no transformasaun institusionál no sosiál.
Hodi responde ba nesesidade ida-ne’e, Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI), iha kolaborasaun besik ho UN Women, sei organiza Treinamentu ba Treinadór (Training of Trainers – TOT) kona-ba Transformative Leadership for Gender Equality (TLGE) ba partisipante na’in 16 husi SEI. Treinamentu ne’e sei fó oportunidade ba pesoál SEI sira atu aprofunda sira-nia koñesimentu, abilidade no atitude kona-ba lideransa transformativa no igualdade jéneru, no prepara sira atu aplika no fahe koñesimentu ne’ebé hetan iha sira-nia ambiente servisu.
Treinamentu ida-ne’e sei fó énfase ba dezenvolvimentu koñesimentu no abilidade kona-ba lideransa transformativa, komunikasaun, fasilitasaun, advokasia, analize podér, negosiasaun no governasaun responsivu ba jéneru. Liuhusi abordajen Training of Trainers (TOT), partisipante sira sei hetan koñesimentu, instrumentu no métodu fasilitasaun ne’ebé bele uza atu replika no fahe aprendizajen kona-ba lideransa transformativa no igualdade jéneru ba kolega sira iha SEI no parte interesada relevante sira.
Abordajen Transformative Leadership for Gender Equality (TLGE) promove lideransa ne’ebé inkluzivu no transformativu liuhusi refleksaun kritika kona-ba relasaun podér, responsabilidade, asaun kolektiva no transformasaun norma sosiál ne’ebé impede igualdade jéneru. Abordajen ida-ne’e ajuda lider no pesoál sira atu komprende oinsá podér no norma sosiál influensia relasaun no prosesu foti desizaun, no oinsá bele promove lideransa ne’ebé inkluzivu, kolaborativu no sensível ba jéneru.
Liuhusi atividade ida-ne’e, SEI hakarak haforsa kapasidade institusionál no lideransa transformativa husi pesoál sira, atu sira bele aplika prinsipiu igualdade jéneru iha sira-nia servisu, lidera prosesu mudansa, fasilita diskusaun no aprendizajen, no kontribui ba dezenvolvimentu polítika no programa sira ne’ebé responsivu ba jéneru. Abordajen TOT mós sei ajuda SEI atu iha grupu pesoál ne’ebé iha kapasidade atu kontinua fahe no replika koñesimentu kona-ba TLGE iha SEI no ho parseiru sira.
Programa ida-ne’e kontribui ba implementasaun komitmentu Timor-Leste tuir CEDAW, Beijing Declaration and Platform for Action, Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (SDG 5 no SDG 16), Deklarasaun Maubisse, Polítika Nasionál Igualdade Jéneru, no Ajenda Feto, Dame no Seguransa (Women, Peace and Security), liuhusi haforsa kapasidade institusionál no lideransa atu promove igualdade jéneru, partisipasaun inkluziva no governasaun responsivu ba jéneru.
Objetivu husi formasaun ne’e mak, Prepára no kapasita pesoál Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI) atu sai fasilitadór/treinadór ne’ebé iha koñesimentu, abilidade no atitude kona-ba konseitu no prátika Lideransa Transformativa ba Igualdade Jéneru (TLGE), atu bele implementa no partilla koñesimentu iha SEI no ho parte interesada relevante sira, no hametin sira-nia kapasidade atu kontribui ho efetivu ba prosesu planeamentu, governasaun no promosaun igualdade jéneru.
Seremónia Formasaun refere hala’o durante loron lima, no fasilita husi Oradór sira ne’ebé mai husi UM-WOMEN, no participa husi participante sira ne’ebé mai husi Funsiunáriu/a SEI, kompostu husi Mane nain 7 no feto nain 9.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus