𝐌𝐅-𝐔𝐂𝐑𝐏 𝐇𝐀𝐋𝐀’𝐎 𝐃𝐄𝐙𝐀𝐌𝐈𝐍𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐈𝐍𝐅𝐎𝐑𝐌𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐁𝐀 𝐀𝐔𝐓𝐎𝐑𝐈𝐃𝐀𝐃𝐄 𝐌𝐔𝐍𝐈𝐒Í𝐏𝐈𝐔 𝐀𝐈𝐋𝐄𝐔

15 Sep 2026
Press Release Image
Asuntu

𝐌𝐅-𝐔𝐂𝐑𝐏 𝐇𝐀𝐋𝐀’𝐎 𝐃𝐄𝐙𝐀𝐌𝐈𝐍𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐈𝐍𝐅𝐎𝐑𝐌𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐁𝐀 𝐀𝐔𝐓𝐎𝐑𝐈𝐃𝐀𝐃𝐄 𝐌𝐔𝐍𝐈𝐒Í𝐏𝐈𝐔 𝐀𝐈𝐋𝐄𝐔

Data Publica

15 Sep 2026

Descrisaun

𝐀𝐈𝐋𝐄𝐔-𝐊𝐔𝐀𝐑𝐓𝐀, 𝟎𝟐 𝐒𝐞𝐭𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔.

Ministériu Finansas liuhusi Diretor Jeral Unidade Komunikasaun Relasaun Públika (UCRP) hamutuk ho Diretor Nasionál no ekipa tekniku hala’o dezaminasaun informasaun ba partisipante sira husi Autoridade Munisípiu Aileu ho Diretor Munisipal ho funsionariu sira hotu, atu hasa’e sira koñesimentu komprensaun kona-ba kna’ar Ministériu Finansas nomós diresaun ida-idak nian iha Ministériu Finansas.

Dezaminasaun informasaun ne’e ho tema “Hametin Koordenasaun, Promove Transparensia no Responsabilidade” husi diresaun ida-idak nian iha Ministériu Finansas ba partisipante sira.

Iha ambitu dezaminasaun ne’e Unidade ida no diresaun lima (5) hanesan Unidade Komunikasaun no Relasaun Públika (UCRP), Diresaun Jeral Jestaun Patrimoniu Estadu (DGGPE), Diresaun Jeral Servisus Koorperativus (DGSK), Diresaun Jeral Tizouru (DGT) no Instituto Nasionál Estatístika Timor-Leste.IP, atividade ne’e hala’o iha salaun nu. 2 Autoridade Munisipiu Aileu.

Diretor Jeral Komunikasaun Sr. Fernando Manuel Ribeiro, iha nia intrudusaun hateten katak

Objetivu prisipál husi atividade ne’e maka atu lori informasaun aktualizadu, atividade Ministériu Finansas nian hakbesik-an liutan ba komunidade sira iha baze, atu nune’e bele hatene no komprende kona-ba Ministériu Finansas nia papel no funsaun, inklui kna’ar no responsabilidade dirijente sira kada diresaun iha Ministériu Finansas, no importante liu maka oinsa públiku bele hatene no asesu informasaun ofisiál sira kona-ba mudansas no reforma sira, avizu no atividade servisu Ministériu Finansas nian.

Alende ne’e oinsa hametin relasaun kordenasaun servisu komunikasaun entre midia Ministeriu ho midia Jornalista, no Radio komunidade sira iha munisipiu Aileu.

Diretor jeral hatutan, iha era digitalizasaun agora, Ministériu Finansas liuhusi Unidade Komunikasaun Relasaun Públika (UCRP) konvida partisipante hotu atu utiliza plataforma no kanál ofisial MF nu’udar Fonte Informasaun prinsipal hanesan website Ministériu Finansas, portal transparênsia, nomós Pagiña Ofisiál (facebook) Ministériu nian, hodi akumpaña atividade saida de’it mak Ministério Finansas ho diresaun sira halo no bele asesu dadus no informasaun sira ho loos kona-ba Polítika MF Orsamentu no Programa prioridade sira, informasaun finanseira notísia no avizu oficialmente ne’ebé maka disponível.

Iha fatin hanesan reprezenta PAM Aileu liuhusi Sekretariu Asuntu Finansas Sr. José Vicente Vilanova, katak nia parte apresia tebes ba atividade dezamninasaun informasaun ne’e, bele aumenta ona sira nia koñesimentu ba utiliza veíkulu Estadu no prepara Planeamentu Orsamentu PAM nian bazeia ba dadus estatistika nian.

Iha workshop ne’e ekipa disiminasaun informasaun MF kada unidade no diresaun sira halao apresentasaun kona-ba unidade no diresaun sira nia papel importante nomós apresenta informasaun no mudansa no progresu sira hala’o ona.

Reprezenta UCRP, Sr. Geovanio MRH Henriques, dezamina informasaun jeral papel Ministériu Finansas nian ba partisipante sira katak MF maka Departamentu Governu nian ne’ebé responsavel ba Dezeñu, Ezekusaun, Koordenasaun no Avaliasaun ba Polítika, ne’ebé define no aprova hosi Konsellu Ministru, ba área sira Planeamentu, Monitorizasaun no Avaliasaun Anuál, Orsamentu Jerál Estadu no Finansas Públikas, Tuir dekretu lei 70/2023 de 14 de Setembru, Aprova a Organica do Ministério Finansas.

Diresaun Jerál Tezouru liuhusi Xefe Departamentu Dotasaun Geral Estadu (DNPADGE), Sr. Julio Henriques, Diresaun Jerál Tezouru nia papel iha Ministériu Finansas Timor-Leste maka asegura orientasaun jerál no koordenasaun integradu ba servisu sira Ministériu Finansas ho kompeténsia sira iha área: Kontabilidade no normalizasaun kontabilístika Jestaun ba Tesouraria Sentrál Estadu nian, Pagamentu sira no administrasaun Dotasaun Jerál Estadu nian, Monitorizasaun ba desentralizasaun finanseira, Jestaun ba ativu finanseiru sira Partisipasaun públika sira no dívida públika.

Diretor Nasionál Jestaun Veikulo Estadu (DGGPE), Sr. Edmundo dos B. da Silva, hato’o papel Diresaun Jeral Jestaun Patrimoniu Estadu (DGGPE), aprezenta mós enkuadramntu legais ba partisipante sira hanesan;

Decreto-Lei N.º 70 /2023 de 14 de Setembro, kona-ba Aprova a Orgânica do Ministério das Finanças

Decreito Lei no. 32/2011 de Julho kona-ba Jestaun e Alineasaun Beins Moveis Estadu nian.

Decreto-Lei N.º 80/2022 de 09 de Novembro kona-ba Regulamentu Veikulu Estadu

Diploma Ministerial no. 15/2012 kona-ba Guia ba Prosedimentu Jestaun e Alineasaun Bens movies Estadu nian, ne’ebé fó kompetensia ba Ministériu Finansas hodi Jere Patrimonio Estado ho Efetivu no Efisiensa.

Dekreito Lei no. 41/2025 de 15 de Desembru kona-ba Ezekusaun Orsamentu Jeral Estadu (OJE) ba tinan 2026.

Alende ne’e, Diresaun Jeral Servisu Koorporativus (DGSK) liu husi Diresaun Nasionál Aprovizonamentu (DNA), Sr. Livio Bernardino Soares, hato’o papel Diresaun Jeral Servisus Koorperatius ba partisipante sira hotu katak bazea ba decretu Lei nu. 70 / 2023 14 setembru artigu nu. 21 kna’ar espesifiku maka;

a) Promove no divulga polítika, estratéjia, prosedimentu no padrões sira ne'ebé iha relasaun ho servisu korporativu sira;

b) Asegura apoiu rekursu umanu ba Ministériu Finansas nian, prejuízu hosi atribuisaun sira hosi Komisaun Funsaun Públika nian;

c) Asegura apoiu lojístiku ba atividades husi Diresaun sira iha Ministeriu Finansas

d) Asegura transmisaun prosesu sira ezekusaun nian ne'ebé relasiona ho atividade Diresaun nian iha Ministériu Finansas;

Nune’e mós Sr. Domingos S. Freitas, Tékniku Espesializadu Publisidade INETL.i.p. hato’o Papel INETL.IP nian maka Instituisaun prinsipál governu nian ne'ebé responsavel ba halibur, prosesa, no públika dadus nasionál ofisiál sira kona-ba ekonomia, populasaun, no kondisaun sosiál sira. Ida-ne'e fornese informasaun vital ne'ebé uza ba planeamentu públiku, governasaun, no elaborasaun polítika bazeia ba evidénsia.

Iha atividade dezaminasaun ne’e hetan partisipa maximu husi diretores sira iha munisípiu aileu, funsionáriu husi INETL.IP, Rádiu Komunidade Rai-Husar Aileu no jornalista destakadu RTTL.EP sira.

Iha parti ikus husi aprezentasaun ne’e iha mós Play vídeo mensagem Diretor Geral Planeamentu no Orsamentu (DGPO) kona-ba Prioridade Politika Governu (PPG) no Estimasaun Futuras (EF) ba iha preprasaun Orsamentu Geral Estadu (OGE) tinan 2027 no vídeo atividade servisu Jestores sira lor-loron iha ministério Finansas.

Diretor Jeral Unidade Komunikasaun no Relasaun Públika (UKRP) hodi Ministra Finansas no Vise-Ministra Finansas nia naran, hato’o apresiasaun boot ba iha Prezidente Autoridade Munisipal Aileu nomós estrutura no funsionáriu estadu munisípiu, Midia, Jornalista, Rádio komunidade, nomós Partisipante sira hotu ne’ebé fó ona tempu hodi marka prezensa iha ne’e atividade ne’e.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus