SEI HO UN WOMEN REALIZA FORMASAUN TOT HASA'E KAPASIDADE LIDERANSA TRANSFORMATIVA BA ESTRUTURA AFEMA NO PONTU FOKÁL SEI IHA MANATUTO
Asuntu
SEI HO UN WOMEN REALIZA FORMASAUN TOT HASA'E KAPASIDADE LIDERANSA TRANSFORMATIVA BA ESTRUTURA AFEMA NO PONTU FOKÁL SEI IHA MANATUTO
Data Publica
16 Sep 2026
Descrisaun
Manatuto, 14 Setembru 2026____Sekretaria Estadu ba Igualdade (SEI), lidera husi Diretora Nasionál Dezenvolvimentu Igualdade Jéneru (DNDIJ-SEI), Sra. Olga da Costa Monteiro, akompaña husi Xefe Departamentu Partisipasaun Polítika, Sra. Avia Costa, hamutuk ho Reprezentante Prezidente Autoridade Munisípiu Manatuto, Sekretáriu Munisípiu ba Asuntu Sosiál, Sr. Natalino M. Carvalho, Reprezentante Xefe UN Women iha Timor-Leste, Sr. Dario Fernandes Doutel de Sousa, no Prezidente Asosiasaun Feto Munisípiu Manatuto (AFEMA), Sra. Maria Elidia Soares Sequeira, hala'o abertura ba Formasaun Training of Trainers (TOT) kona-ba Hasa'e Kapasidade Lideransa Transformativa ba Igualdade Jéneru ba Estrutura AFEMA no Pontu Fokál SEI Munisípiu Manatuto, iha Salaun Cruz Vermelha Timor-Leste (CVTL), Munisípiu Manatuto.
Objetivu husi formasaun TOT ne'e maka atu prepara no kapasita estrutura AFEMA atu sai fasilitadora no treinadora ne'ebé iha koñesimentu, abilidade no atitude kona-ba konseitu no prátika Lideransa Transformativa ba Igualdade Jéneru, hodi bele implementa no fahe koñesimentu iha sira-nia organizasaun no komunidade, no hametin sira-nia preparasaun ba partisipasaun ativa iha prosesu governasaun lokál no eleisaun munisipál.
Iha sesaun abertura, Diretora DNDIJ-SEI, Sra. Olga da Costa Monteiro, lori SEI nia naran hato'o agradesimentu ba Organizasaun UN Women, ba AFEMA no ba Pontu Fokál SEI Munisípiu ne'ebé servisu hamutuk hodi realiza treinamentu importante ida-ne'e. Nia hatutan, parseira no kolaborasaun ida-ne'e importante tebes tanba hatudu katak bainhira Governu, Parseiru Dezenvolvimentu no Organizasaun Komunitária servisu hamutuk, ita bele kria oportunidade boot liután ba feto sira atu dezenvolve sira-nia kapasidade no kontribui ativu ba dezenvolvimentu Munisípiu Manatuto. "Treinamentu ida-ne'e importante tebes tanba la'os de'it atu aumenta ita-boot sira-nia koñesimentu kona-ba Igualdade Jéneru, maibé mós atu prepara ita-boot sira atu sai líder no formadór ne'ebé bele inspira mudansa pozitivu iha família, iha asosiasaun nia laran, iha suku no aldeia, no iha komunidade tomak," dehan Diretora DNDIJ-SEI, Sra. Olga da Costa Monteiro.
Diretora ne'e esplika katak feto sira importante tebes iha dezenvolvimentu Timor-Leste, tanba ne'e presiza tebes aumenta númeru partisipasaun no lideransa feto sira. Maibé feto sira presiza kontinua aprende, dezenvolve kapasidade no hametin konfiansa iha aan rasik, no formasaun refere importante tebes ba feto sira.
"Durante semana ida-ne'e, ita-boot sira sei aprende kona-ba Lideransa Transformativa, ne'ebé hanorin ita atu lidera ho vizaun, responsabilidade no servisu ba ema seluk. Ita sei aprende diferensa entre Lideransa no Autoridade, tanba autoridade bele mai husi pozisaun, maibé lideransa verdadeira mai husi kapasidade atu inspira no mobiliza ema seluk atu servisu hamutuk ba objetivu komún," katak nia.
Iha fatin hanesan, Reprezentante Prezidente Autoridade Munisípiu Manatuto, Sekretáriu Munisípiu ba Asuntu Sosiál, Sr. Natalino M. Carvalho, iha nia intervensaun apresia tebes SEI no UN Women tanba bele realiza ona formasaun espesífiku nu'udar alvu ba hasa'e kapasidade feto sira hodi prepara ba futuru.
"Treinamentu ba Treinadór ne'e hanesan investimentu boot ida atu nune'e ita-boot sira bele sai hanesan ema espesiál ida hodi haree no kontinua halo tratamentu ba asuntu feto nian iha Munisípiu Manatuto. Husi pontu-de-vista barak ne'ebé hato'o ona husi parte SEI no UN Women, ha'u reprezenta Prezidente Autoridade hakarak enkoraja nafatin ita-boot sira atu aproveita tempu ne'e ho di'ak, atu nune'e fini ne'ebé ita-boot sira hetan durante loron lima treinamentu ida-ne'e bele kari tutan ba ita-nia inan-feto hotu-hotu ne'ebé namkari iha postu administrativu neen iha Munisípiu Manatuto," dehan nia.
Iha sorin seluk, Reprezentante Xefe UN Women iha Timor-Leste, Sr. Dario Fernandes Doutel de Sousa, hatete, "Hodi UN Women nia naran, ha'u hakarak hato'o apresiasaun no obrigadu barak ba Sekretaria Estadu ba Igualdade, PAM Manatuto, Asosiasaun Feto Potensiál Manatuto no parseiru sira hotu ne'ebé kontinua fó apoiu ba esforsu sira atu promove lideransa feto no igualdade jéneru iha nivel munisípiu no lokál."
"Liuliu, ha'u hakarak hato'o parabéns ba feto potensiál na'in 10 ne'ebé ohin loron mai hamutuk atu partisipá iha formasaun ida-ne'e, imi-nia prezensa importante tebes. Tanba bainhira feto sira hetan oportunidade atu dezenvolve sira-nia koñesimentu, kapasidade no fiar-aan, sira bele sai líder ne'ebé lori mudansa pozitivu ba família, komunidade no sosiedade," dehan Reprezentante UN Women.
Nia mós hatutan katak feto sira iha papél importante tebes iha sosiedade, kontribui iha família, iha ekonomia, iha komunidade, iha organizasaun no iha prosesu dezenvolvimentu. Maibé iha realidade, feto sira sei hasoru barreira barak atu partisipá ho hanesan iha prosesu desizaun no lideransa. Tanba ne'e, importante tebes atu kria oportunidade ba feto sira atu dezenvolve abilidade no fiar-aan, aumenta kapasidade lideransa, aprende atu ko'alia no komunika ho efetivu, partisipá iha prosesu foti desizaun, hatene jere konflitu, uza podér ho responsabilidade no sai ajente mudansa iha sira-nia komunidade.
Ikus liu, Prezidente AFEMA, Sra. Maria Elidia Soares Sequeira hatete, formasaun ida-ne'e sai hanesan priviléjiu ba sira tanba foin primeira vez ba sira. "Ida-ne'e ami apresia tebes. Hanoin ida-ne'e mai husi SEI atu fó formasaun hamutuk ho UN Women durante loron lima. Formasaun ida-ne'e sai hanesan pilotu dahuluk iha Timor-Leste, ne'ebé prepara formadór sira ho matéria husi SEI ho UN Women sai hanesan livru ida ba ami atu bele hetan koñesimentu ne'ebé kle'an, hodi formasaun ne'e remata ami sai formadora atu bele prepara fali ami-nia feto maluk sira seluk hodi hasoru eleisaun Kamara Munisipál," dehan nia.
Formasaun ne'e realiza tanba servisu parseiru entre SEI ho UN Women, no fasilita husi formadór sira husi UN Women, Sr. Dario Fernandes Doutel de Sousa ho Sr. Jeremias Baptista Gomes. Formasaun refere realiza durante loron lima no partisipá husi estrutura AFEMA hamutuk feto na'in sia no Pontu Fokál SEI Munisípiu Manatuto mane na'in ida.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus