𝐒𝐄𝐏𝐄 𝐊𝐎𝐍𝐒𝐎𝐋𝐈𝐃𝐀 𝐊𝐎𝐎𝐏𝐄𝐑𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐇𝐎 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐈𝐍𝐆𝐎𝐒𝐀𝐑𝐈 𝐈𝐇𝐀 𝐀𝐑𝐄𝐀 𝐏𝐄𝐊𝐔Á𝐑𝐈𝐀.
Asuntu
𝐒𝐄𝐏𝐄 𝐊𝐎𝐍𝐒𝐎𝐋𝐈𝐃𝐀 𝐊𝐎𝐎𝐏𝐄𝐑𝐀𝐒𝐀𝐔𝐍 𝐇𝐎 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐈𝐍𝐆𝐎𝐒𝐀𝐑𝐈 𝐈𝐇𝐀 𝐀𝐑𝐄𝐀 𝐏𝐄𝐊𝐔Á𝐑𝐈𝐀.
Data Publica
29 Sep 2026
Descrisaun
𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢, 𝟐𝟒 𝐒𝐞𝐭𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟔 || Sua Excelénsia Sekretáriu Estadu Pekuária, 𝐉𝐨𝐬é 𝐕𝐢𝐞𝐢𝐫𝐚 𝐝𝐞 𝐀𝐫𝐚ú𝐣𝐨. 𝐋𝐢𝐜. 𝐂𝐒𝐇., 𝐋𝐢𝐜. 𝐃𝐢𝐫. 𝐌𝐃., 𝐌.𝐀𝐏., kontinua hametin kooperasaun téknika ho Indonésia, liuliu iha área inseminasaun artifisiál, hadi’a kualidade jenétika no dezenvolvimentu rekursu umanu iha setór pekuária. Iha Balai Besar Inseminasi Buatan (BBIB) Singosari, Malang, Jawa Timur.
Durante vizita, Sua Excelénsia Sekretáriu Estadu Pekuária ho Ekipa observa diretamente prosesu produsaun semen konjeladu, sistema armazenamentu, no luhan karau-aman no karau-inan, unidade prosesamentu susu been Karau, no Sentru Armazenamentu Semen Konjeladu.
Hafoin vizita, SEPE hatoo kompromisu atu hametin kooperasaun ho 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢 , liuliu iha área formasaun téknika, Training of Trainers (
), partilha esperiénsia, apoiu peritu no transferénsia teknolojia inseminasaun artifisiál, inklui posibilidade asesu ba semen konjeladu hodi apoia programa hadi’a kualidade jenétika no produtividade pekuária iha Timor-Leste. Sekretáriu Estadu Pekuária, José Vieira de Araújo, hateten katak Timor-Leste presiza hametin kapasidade téknika no teknolojia atu bele acelera dezenvolvimentu setór pekuária.
“Esperiénsia 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢 iha área inseminasaun artifisiál importante tebes atu apoia Timor-Leste iha hadi’a kualidade jenétika no produtividade pekuária,” dehan SEPE
Nia hatutan katak Timor-Leste atualmente iha sentru dezenvolvimentu pekuária lima, ne’ebé presiza kontinua hametin infraestrutura, teknolojia no kapasidade rekursu umanu, atu programa sira bele fó impaktu boot liu ba aumentu populasaun no produtividade animál.
Dezenvolvimentu rekursu umanu sai hanesan prioridade importante iha kooperasaun nee. Timor-Leste hakarak atu ofisiál no tékniku pekuária sira hetan formasaun espesializada no
, atu koñesimentu neebé hetan bele transferi ba tékniku no funsionáriu sira seluk iha munisípiu sira.Aleinde formasaun, Timor-Leste mós konsidera kolokasaun peritu Indonésia ba Timor-Leste hanesan oportunidade atu ajuda aplika diretamente teknolojia inseminasaun artifisiál tuir kondisaun no nesesidade pekuária lokál.
Kooperasaun entre Timor-Leste no 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢 iha ona istória naruk. Hahú husi tinan 2007, to’o agora, pesoál tékniku Timor-Leste na’in 38 partisipa ona iha formasaun iha BBIB Singosari. Iha sorin seluk, peritu BBIB Singosari na’in haat mós destaka ona ba Timor-Leste atu apoia implementasaun programa inseminasaun artifisiál.
Vizita ba 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢 ne’e mós kontinua rezultadu husi diskusaun entre Diretór Jerál Pekuária no Saúde Animál Indonésia, Agung Suganda, ho Sekretáriu Estadu Pekuária, José Vieira de Araújo, iha Jakarta, loron 21 Setembru 2026.
Diskusaun iha Jakarta foka ba oportunidade hametin kooperasaun iha área saúde animál, hadi’a jenétika, dezenvolvimentu kapasidade rekursu umanu no komérsiu produtu pekuária.
Ba Timor-Leste, kooperasaun ida-ne’e sei loke oportunidade atu asesu ba esperiénsia, teknolojia no rekursu jenétika Indonésia nian. Enkuantu ba 𝐁𝐁𝐈𝐁 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐨𝐬𝐚𝐫𝐢, kooperasaun ne’e mós sai hanesan espasu atu fahe koñesimentu no teknolojia reprodutiva ho nasaun parseira.
Ho kooperasaun ne’e, Timor-Leste espera bele hametin kapasidade téknika, aplikasaun inseminasaun artifisiál, kualidade jenétika no produtividade pekuária, ne’ebé iha ligasaun direta ho prioridade nasional kona-ba aumentu produsaun, saúde animál, seguransa ai-han no dezenvolvimentu ekonomia rurál.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus