𝐌𝐀𝐏𝐏𝐅 𝐋𝐢𝐮 𝐇𝐮𝐬𝐢 𝐒𝐄𝐅-𝐑𝐞𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚 𝐒𝐞𝐧𝐬𝐢𝐛𝐢𝐥𝐢𝐳𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐇𝐨𝐝𝐢 𝐇𝐚𝐬𝐚'𝐞 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐢𝐞́𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐮𝐧𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐒𝐢𝐫𝐚 𝐍𝐢𝐚𝐧 ba 𝐏𝐫𝐨𝐭𝐞𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐧𝐨 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐞𝐫𝐯𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐑𝐞𝐤𝐮𝐫𝐬𝐮𝐬 𝐍𝐚𝐭𝐮𝐫𝐚𝐢𝐬 𝐬𝐢𝐫𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐮𝐧𝐢𝐬𝐢́𝐩𝐢𝐮 𝐋𝐚𝐮𝐭𝐞́𝐦
Asuntu
𝐌𝐀𝐏𝐏𝐅 𝐋𝐢𝐮 𝐇𝐮𝐬𝐢 𝐒𝐄𝐅-𝐑𝐞𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚 𝐒𝐞𝐧𝐬𝐢𝐛𝐢𝐥𝐢𝐳𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐇𝐨𝐝𝐢 𝐇𝐚𝐬𝐚'𝐞 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐢𝐞́𝐧𝐬𝐢𝐚 𝐊𝐨𝐦𝐮𝐧𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐒𝐢𝐫𝐚 𝐍𝐢𝐚𝐧 ba 𝐏𝐫𝐨𝐭𝐞𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐧𝐨 𝐊𝐨𝐧𝐬𝐞𝐫𝐯𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐑𝐞𝐤𝐮𝐫𝐬𝐮𝐬 𝐍𝐚𝐭𝐮𝐫𝐚𝐢𝐬 𝐬𝐢𝐫𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐮𝐧𝐢𝐬𝐢́𝐩𝐢𝐮 𝐋𝐚𝐮𝐭𝐞́𝐦
Data Publica
29 Sep 2026
Descrisaun
𝐋𝐚𝐮𝐭𝐞́𝐦, 25 Setembru 2026|| Ministério da Agricultura, Pecuária, Pesca e Florestas (MAPPF), Liu husi 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬(SEF), Realiza sensibilizasaun ba komunidade sira konaba protesaun no konservasaun rekursus florestais, ai-laran no biodiversidade sira hotu, iha Salaun Postu Administrativu Lautém, Munisípiu Lautém.
Intervensaun husi Xefe Gabinete SEF, Eng. Cesaltino dos R. de Carvalho “Kokolila“, Reprezenta 𝐒𝐮𝐚 𝐄𝐱𝐜𝐞𝐥𝐞̂𝐧𝐜𝐢𝐚 𝐒𝐞𝐜𝐫𝐞𝐭𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐞 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐝𝐨 𝐝𝐚𝐬 𝐅𝐥𝐨𝐫𝐞𝐬𝐭𝐚𝐬(𝐒𝐄𝐅),informa konsultasaun ho sensibilizasaun ne'e atu hasa'e koñesimentu no konsiensia, muda hahalok, no hametin partisipasaun ativu husi populasaun lokal, ba protesaun no konservsaun rekursus naturais sira hotu.
"Floresta, ai-laran sira mak bele fó mahon no fó iss ba ita ema tanba ne'e Importansia husi realiza sensibilizasaun ne'e atu fahe informasaun no eduka ba komunidade sira hotu konaba protesaun no konservasaun rekursus Florestais no Flora-Fauna tanba ne'e patrimoniu natural. Komunidade sira hotu prevene evita Tesi ai, Sunu Rai no Kasa animal fuik no destroisaun habitat" dehan Xefe_GSEF.
Ho nune'e Xefe Gabinte SEF, Husu ba Komunidade sira hotu para ona tesi ai, arbiru tanba atitude ida ne'e sei fó risku ba desastre naturais rai halai no hamosu inundasaun ne'ebé kada tinan sempre akontese, tanba ne'e Florestas, ai-laran sira ne'e iha papél importante atu, Prevene erosaun no degradasaun rai, aumentu infiltrasaun bee ba rai no redus sedimentasaun no risku inundasaun bainhira akontese.
Apoiu agrikultura sustentavel, protesaun Florestal, ai-laran sira tenke liga ho moris agricultura. Pratika Agrofloresta kombina ai horis no atividade agricultura bele ajuda Komunidade hetan produtus ekónomia, maibe rai no ekosistema nafatin protejidu" hateten Xefe .
Xefe Gabinete SEF,informa liu tan katak Politika Nonu Governo Konstitusional kontinua implementa programa reflorestasaun hodi proteje bee matan no animal fuik sira nune'e bele kontribui ba Diversifikasaun ekonómia no dezenvolvimentu sustentavel bele implementa liu husi rekursus florestais ne'ebé jere no responsabilidade.
Iha fatin hanesan Administrador Postu Administrativu(APA)Lautém Sr. Anacleto Fernandes Xavier, agradese no kontente ba programa sensibilizasaun ne'e hodi bele fahe informasaun ba Autoridade lokal no Komunidade sira oinsa bele tau importansia ba protesaun no konservasaun ba rekursus naturais, liuliu rekursus florestais, ai-laran sira ne'ebé moris iha Postu Adm. Lautém.
"Riku soin laos osan mean deit, maibé riku soin sira ne'e mós ai-laran sira ne'ebé ita proteje fo iss moris ba ita, tanba ne'e mak hau kontente ho sensibilizasaun ida ne'e oinsa ita bele koñese diak liu tan ba protesaun no konservasaun ba ai-laran sira, tanba durante ne'e ita la tau atensaun ba ita nia ai-laran sira hetan estragus ba bebeik" dehan APA, Lautém.
Ho nune'e sensibilizasaun ne'e fo hanoin ba ita bainhira tempu udan karik husi Secretário de Estado Floresta(SEF) bele fahe ai-oan sira ba kada Suku 10, iha Postu Adm. Lautém nune'e bele kuda no konserva fila-fali ba ita nia área sira ne'ebé durante ne'e hetan estragus liuliu fatin sira ne'ebé risku ba rai monu.
"Hau halo observasaun durante viagen ba Suku Baduro hare balija entre Suku Baduro nian ho Suku Mahina II, ai-laran sira hetan estragus barak rai molik ba bebeik, tanba ne'e husu ba Autoridade Suku rua ne'e tenke tau atensaun no kontrola ita nia Komunidade sira ne'ebé halo toos iha ne'eba haruka labele tesi ai-arbiru ho oportunidade ida ne'e husu ba Floresta sira tenke kontrola masimu nune'e Komunidade sira labele tesi ai-arbiru" dehan APA-Lautém.
Marka prezensa iha sensibilizasaun ne'e Administrador Postu Administrativa Lautém, Komandante PNTL Postu Adm. Lautém, no Partisipa masimu husi Xefe Suku sira husi Suku 10, iha Postu Adm. Lautém, Xefe Suku Com, Xefe Suku Euquise, Xefe Suku Ililai, Xefe Suku Mahina I, Xefe Suku Mahina II, Xefe Suku Parlamento, Xefe Suku Pairara, Xefe Suku Serelau no Xefe Suku Daudere no reprezentante Xefe Suku Baduro. Partisipa mós Xefe Aldeia no Delegadu sira, Lia Nain Inklui Komunidade sira no Estudante Estajiadu sira husi Universidade Nasionál Timor Lorosa'e(UNTL)ne'ebé hala'o estajiu Sosiál iha Postu Adm. Lautém.
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus