𝗠𝗜𝗡𝗜𝗦𝗧𝗥𝗨 𝗢𝗕𝗥𝗔𝗦 𝗣Ú𝗕𝗟𝗜𝗞𝗔𝗦 𝗜𝗡𝗔𝗨𝗚𝗨𝗥𝗔 𝗣𝗥𝗢𝗝𝗘𝗧𝗨 𝗙𝗢𝗥𝗡𝗘𝗦𝗜𝗠𝗘𝗡𝗧𝗨 𝗕𝗘𝗘-𝗠𝗢𝗢𝗦 𝗜𝗛𝗔 𝗟𝗔𝗟𝗘𝗜𝗔 𝗡𝗢 𝗞𝗢𝗠𝗘𝗠𝗢𝗥𝗔 𝗔𝗡𝗜𝗩𝗘𝗥𝗦Á𝗥𝗜𝗨 𝗕𝗧𝗟, 𝗘.𝗣. 𝗕Á 𝗗𝗔𝗟𝗔-𝟲.
Asuntu
𝗠𝗜𝗡𝗜𝗦𝗧𝗥𝗨 𝗢𝗕𝗥𝗔𝗦 𝗣Ú𝗕𝗟𝗜𝗞𝗔𝗦 𝗜𝗡𝗔𝗨𝗚𝗨𝗥𝗔 𝗣𝗥𝗢𝗝𝗘𝗧𝗨 𝗙𝗢𝗥𝗡𝗘𝗦𝗜𝗠𝗘𝗡𝗧𝗨 𝗕𝗘𝗘-𝗠𝗢𝗢𝗦 𝗜𝗛𝗔 𝗟𝗔𝗟𝗘𝗜𝗔 𝗡𝗢 𝗞𝗢𝗠𝗘𝗠𝗢𝗥𝗔 𝗔𝗡𝗜𝗩𝗘𝗥𝗦Á𝗥𝗜𝗨 𝗕𝗧𝗟, 𝗘.𝗣. 𝗕Á 𝗗𝗔𝗟𝗔-𝟲.
Data Publica
29 Sep 2026
Descrisaun
𝗟𝗔𝗟𝗘𝗜𝗔, 𝟮𝟲 𝗦𝗲𝘁𝗲𝗺𝗯𝗿𝘂 𝟮𝟬𝟮𝟲
Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal hamutuk ho Vise-Ministra Finansas, Regina de Jesus Sousa, Sekretariu Estadu Eletrisidade Bee no Saneamentu (SEEBS), Santos Noronha akompaña husi Prezidente Konsellu Administrasaun Bee Timor-Leste, Empreza Públika (BTL, E.P.), Gustavo da Cruz, inaugura Projetu Konstrusaun Fornesimentu Sistema Bee-Moos iha Postu Administrativu Laleia, Munisípiu Manatuto no komemora Ezisténsia BTL, E.P. bá dala-6 ho tema “Servi Povu ho Bee-Moos”.
Serimónia ne'e hala'o iha Laleia, ho prezensa husi Autoridade Munisípiu Manatuto, líder komunitáriu, veteranu no populasaun lokál.
Iha ninia intervensaun, Ministru Samuel Marçal subliña importánsia bee-moos bá moris no saúde.
"Ohin ita mai inaugura Bee Mos no selebra mós aniversáriu BTL nian bá dala-6. Ohin Sekretáriu Estadu dehan katak bee limitadu, loos duni. Iha fatin balun hakarak bee mós maibe bee la iha. Tanba ne’e bee ne'e importante tebe-tebes bá ema nia moris,” hateten Ministru Obras Públikas
Ministru hateten, bainhira bee lá iha, bele fó impaktu boot bá saúde públika no moris loron-loron nian.
"Kuandu bee ne'e lá iha, bele lori moras, bee lá moos mós bele lori moras bá ita. Ita ema mós kuandu falta bee, isin lá di'ak, saúde lá di'ak. Entaun bee ne'e importante tebe-tebes." tenik Ministru Obras Públikas
Iha seremónia inaugurasaun no aniversariu BTL.E.P, Prezidente Ezekutivu BTL, E.P., Gustavo da Cruz hateten, ohin BTL kompleta tinan Neen (6) nia ezisténsia ho esforsu tomak atu responde bá nesesidade bázika populasaun nian.
"Espesialmente iha Laleia, ohin ita halo selebrasaun ita-nia aniversáriu bá dala-6 ne'e. Kona-bá Laleia ami hatene duni katak iha problema kona-bá rekursu bee,” dehan Prezidenti BTL
Projetu ne'e ezekuta husi kompañia tolu, inklui kompañia lokál Laleia-oan rasik. Projetu bee-moos iha Munisípiu Manatuto kontinua la'o, hanesan iha Laklubar no Lakló nomos balun hein hela reparasaun trafo ho koordenasaun EDTL, E.P.
Prezidente Autoridade Munisípiu Manatuto, Luis Inacio Henrique Fernandes, hato’o agradese bá Ministru no Prezidenti BTL tanba fó atensaun bá Laleia no konektividade estrada iha Mane Lima, Laklubar.
"Hodi populasaun Laleia nia naran hakarak agradese bá Señor Ministru ho ekipa BTL,E.P. ne’ebé ohin mai inaugural ona bee mos. Alende ne’e Povu Laleia mós orgullu tanba BTL bele mai selebra nia aniversáriu bá dala-6 hala'o iha sira-nia Postu Administrativu Laleia,” tenik PAM Manatuto
Serimónia remata ho inaugurasaun simbóliku sistema bee-moos no observasaun direta bá funsionamentu rezervatóriu no kanalizasaun bá komunidade.
Entretantu Projetu Sistema Bee-Moos iha Postu Administrativu Laleia, Munisípiu Manatuto fahe bá pakote tolu (3) hanesan tuir mai :
Pakote 1: Konstrusaun sistema fornesimentu bee-moos ne'ebé implementa husi Kompañia Reza Construction Lda, ho montante kontratu hamutuk US$ 565.203,55.
Pakote 2 : Fornesimentu no instalasaun Tanki Rezervatóriu (Liner Tank) ne'ebé implementa husi Kompañia Glariato Unipesoal Lda ho montante kontratu hamutuk US$ 138.333,75.
Pakote 3 : Perfurasaun bee-moos ne'ebé implementa husi Kompañia H2O Pump and Power ho montante kontratu hamutuk US$ 61.320,25.
Totál montante kontratu bá pakote tolu (3) ne'e hamutuk = US$ 764.857,55.
- Rekursu bee mai husi bee rai-okos (perfurasaun) ho kapasidade 20 L/s.
- Sistema fornesimentu bee-moos fahe ba Zona haat (4) hodi kobre área sira iha kapitál PA Laleia, inklui:
- Suku rua (2): Suku Lifau no Haturalan;
- Aldeia neen (6): Aldeia Uma-Rentau, Lenao, Uma-Klalan, Ralan, Weboro no Uma-Iuk.
- Instalasaun kanu transmisaun hamutuk 1,7 km no kanu distribuisaun hamutuk 19,3 km.
- Instalasaun Liner Tank hamutuk tolu (3):
- Liner Tank ho kapasidade 409 m³ unidade ida (1) - inklui lutu 15x15m.
- Liner Tank ho kapasidade 48 m³ unidade rua (2) – inklui lutu 9x9m.
- Instalasaun metru kontadór bá uma-kain hamutuk 450 ho populasaun hamutuk 2.700.
- Sistema ne'e halo mós koneksaun bá instituisaun públiku sira hanesan Postu Saúde, Eskola, PNTL Esquadra Laleia, Igreja.
Vise-Prezidente Komisaun Ezekutiva BTL, E.P. bá Asuntu Korporativu, Manuel Tomás Amaral de Carvalho; Vise-Prezidente Komisaun Ezekutiva BTL, E.P. bá asuntu tékniku, José Filipe Ximenes Smith, Diretór-Jerál Administrasaun no Finansas MOP, João Amaral; Xefe Gabinete MOP; Xefe Gabinete SEEBES; Prezidente Konsellu Administrasaun, Marito Ferreira, Prezidenti IGE-ADI, Ana Paula da Cruz,kargus Diretór DNRAS no DGREAS, reprezentante PNTL Manatuto, ekipa téknika husi MOP; autoridade lokál, lia-na'in, autoridade postu, lideransa komunitária, komunidade no entidade relevante sira seluk, inklui estudante sira.
https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create
*𝗠𝗶́𝗱𝗶𝗮-𝗠𝗢𝗣*
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus