Dili-06/10/26 Sekretáriu Estadu Floresta (SEF) Fernandino Vieira da Costa ofisialmente abertura treinamentu konaba Community Based Natural Resource Management (CBNRM) ba staf tekniku husi munisipiu 5 no mós funsionariu sira ne’ebé servisu iha Diresaun Jerál Floresta oinsa atu halo jestaun ne'ebè sustentavél ba Basias Hidrografika iha ita nia Nasaun. Atividade ne’e realiza iha loron Tersa Feira iha Salaun MAPPF Uma Adat Comoro.

Iha entrevista SEF esplika, atividade ne’e Sekretariu Estadu Floresta liu hosi Diresaun Jeràl Floresta servisu hamutuk ho ajensia JICA iha Timor Leste organiza treinamentu ba staf tekniku sira ne’ebé mak servisu iha munisipiu lima (5) hanesan Lautém, Baucau, Voqueque, Bobonaro no REAOA atu bele kapasita nafatin ita nia tekniku sira.

Nia informa, Objetivu treinamentu ne’e oinsa atu kapasita tekniku sira nomós funsionariu ne’ebé mak servisu iha Dirasaun Jerál Floresta no parseria dezenvolvimentu sira ne’ebé mak destaka iha iha munusipiu 5 ne’e, oinsa mak atu halo jestaun sustentavél ba ita nia Basias Hidrografika ne’ebé mak iha ita nia Nasaun.

“Ita hatene katak parseiru dezenvolvimentu JICA servisu hamutuk ho Dirasaun Jerál Floresta oinsa atu promove nafatin ita nia CBNRM oinsa partisipasaun komunidade iha dezenvolvimentu CBNRM no mós dezenvolvimentu setór Floresta sustentavél iha ita nia rai, liu-liu iha Basias Hidrografika ne’ebé mai sai hanesan tarjeitu.” Tenik SEF

Nia informa, Basias Hidrografika sira mak hanesan Basias Hidrografika Laklo lokaliza iha Munisipiun Manatuto Basias Hidrografika Tafara lokaliza iha Munisipiu Covalima, Basias Hidrografika Comoro iha Munisipiu Dili, Basias Hidrografika hirak ne’e hotu iha ona kondisaun kritiku, entaun presiza iha jestaun ne’ebé mak sustentavél, entaun tekniku sira presiza iha kapasidade no koñesementu atu bele transforma siensia ba ita nia komunidade sira ne’ebé mak moris besik ba iha Basias Hidrografika atu nune’e labele fo impaktu ba ita nia moris lor-loron.

“Ita mós apresia ba iha Dirasaun Jeral Floresta ne’ebé mak servisu hamutuk ho Ajensia JICA hodi organiza treinamentu ida ne’e. Treinamentu ida ne’e importante tebes atu tekniku sira bele iha koñesementu naton hodi bele tun ba esplika ba komunidade sira.” Katak SEF

Nia mós husu ba partisipante sira atu partisipa masimu iha formasaun refere, husu buat ne’ebé mak imi la komprende no la hatene, aprende buat ne’ebé mak imi hakarak aprende atu nune’e matenek ne’ebé mai iha sai hanesan bukae ruma hodi tranforma fali matenek no informasaun ne’eé mak imi hetan ba ita nia komunidade sira ne’ebé mak moris iha area rural.

Iha fatin hanesan reprezentante JICA iha Timor Leste Aquing Soares Lay, hato’o agradese ba partisipante sira hotu ne’ebé mak iha vontade hodi tuir formasaun konaba CBNRM, ne’e katak halo jestaun rekursu naturais bazeia ba komunidade.

Treinamentu ida ne’e akumula partisipante sira husi Munisipiu 5, hanesan Bobonaro, Baucau, Lautém, Viqueque no Oecusse.

“Ohin loron hau sente kontenti los hare reprezentante sira husi Munisipiu 5 hamutuk iha fatin ida ne’e, treinamentu ida ne’e laos de’it oportunidade ida ne’ebé aumenta koñesementu foun, maibe mós hanesan plataforma importante ida atu halo koneksaun entre profesional sira no ema sira ne’ebé envolve diretamente iha jestaun Rekursus Natural.” Katak Aquing

Nune’e mós Partisipante ka tekniku Floresta husi Munisipiu Viqueque José da Silva Sente kontenti tebes ho treinamentu ne’e, tanba bele loke sira nia hanoin hodi bele fasilita sira hala’o servisu atendimentu iha munisipiu bele lao ho diak liu-liu iha area konservasaun Floresta ninian. Ho formasaun ne’ebé mak sira hetan sira sei aplika servisu lor-loron nian nune’e hamutuk ho komunidade sira bele proteje area floresta ba futuru nasaun nian.

Portantu treinamentu refere sei hala’o durante loron 3 nia laran hahu husi loron 6-8 no partisipante sira sei iha aprezentasaun no vizita mós terenu iha Munisipiu Aileu. Ekipa DMEA