TIMOR-LESTE HUSU KOOPERASAUN INTERNASIONÁL ATU TULUN NO SIMPLIFIKA BÁ NASAUN SUB-DEZENVOLVIDU SIRA-NIA PROSESU UTILIZASAUN AI NO TEKNOLÓJIA DIJITÁL.
Asuntu
TIMOR-LESTE HUSU KOOPERASAUN INTERNASIONÁL ATU TULUN NO SIMPLIFIKA BÁ NASAUN SUB-DEZENVOLVIDU SIRA-NIA PROSESU UTILIZASAUN AI NO TEKNOLÓJIA DIJITÁL.
Data Publica
23 Oct 2026
Descrisaun
Seoul, Korea, 19 Outubru 2026
Governu Timor-Leste liuhusi Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng.Miguel Marques Gonçalves Manetelu partisipa iha Simeira Globál AI & Dijitál iha Seoul, Korea Súl.
Simeira Globál AI no Dijitál 2026 hala'o iha Seoul, Koreia-Súl hahú husi loron 19-22 fulan-Outubru tinan 2026 iha Grand Hyatt Seoul.
Simeira Globál AI & Dijitál iha Seoul foka bá esplorasaun oinsá intelijénsia artifisiál (AI) no transformasaun dijitál ne’ebé bele fó lukru dezenvolvimentu prátiku.
Partisipasaun Timor-Leste nia iha eventu prestijiu ida ne’e hanesan nudar pasu pozitivu ida hodi rona no hato’o kona-bá progressu no dezenvolvimentu transformasaun dijitál iha Timor-Leste
Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng.Miguel Marques Gonçalves Manetelu halo mós aprezentasaun ida kona-bá progresu saida de’it mak Timor-leste liu-liu iha transformsaun dijitál.
“Iha sesaun dahuluk, sira husu nasaun sira atu fahe sira-nia situasaun no progressu dezenvolvimentu transformasaun dijitál nian, Timor-Leste foka bá pontu rua ne'ebé ho valor boot, ita foka liu bá saida mak ita halo ona liu-liu ha’u temi ita nia lansamentu kabu submariñu fibra otika nomos ita nia projetu konektividade nasionál ne’ebé atu liga fiu fibra ne’e bá too iha ita nia área remotas sira, tanba sa mak ita temi buat rua ne’e. Razaun Prinsipál mak ne’e, Telekomunikasaun no infrastrutura mak fundasuan meius importante liu bá Intelijénsia Artifisiál (AI). Bainhira laiha infrastrutura ne'ebé diak AI mós ita la ko’alia ka uza AI Projets rua ne'e sei sai pilar atu fasilita no simu utilizasaun teknolójia AI iha futuru iha Timor-Leste”, dehan Ministru Manetelu.
Ministru Manetelu husu kooperasaun internasionál Atu fó apoiu bá nasaun sub-dezenvolvidu sira-nia prosesu utilizasaun Intelijénsia Artifisiál.
“Ita mós subliña katak AI ne’e mós laos de’it lori buat di’ak maibé bainhira monu bá ema ne’ebé sala AI ne’e bele sai ameasa bá vida umana nia, ema bele uza desfama ema, estraga ema nia privasidade fó informasaun ne’ebé Lalos, tanba ne’e mak ita husu bá kooperasaun internasionál atu oinsá fó apoiu dezenvolve bá nasaun sub-dezenvolvimentu sira, hodi bele sira nia prosesu bá utilizasaun AI liu-liu oinsá mak ema hotu tenke uza AI ne’e bá buat ne’ebé pozitivu bá vida umana nia, primeiru maka konsiensia ema ida-ida nia uza teknolójia ne’e bá buat ne’ebé diak. Ida ne’e ita fila fali bá ema ida-ida nia, segundu realidade maske ita ne’e ema, ita iha konsiensia maibé dala barak ita teknolójia lá tuir nia dalan tanba ne’e mak persiza iha kuadur legál sira para atu regulariza utilizasaun teknolójia sira ne’e, para depois kuandu utiliza sala poder ser tenke iha sansaun tuir rejime ka kuadru legál ou lei sira ne’ebé bá oin ita atu halo.
Timor-Leste fó sai progressu no planu estratéjiku sira kona-bá oinsá nasaun ne'e adota teknolójia no transformasaun dijitál atu moderniza setór públiku no ekonomiá", hateten Ministru Manetelu.
Aprezentasaun ne'e hatudu kompromissu Timor-Leste nian atu uza Intelijénsia Artifisiál (AI) no meius dijitál sira hodi hadi'ak kualidade servisu públiku, infrastrutura no kapasitasaun ruma iha rai-laran.
Partisipasaun iha simeira internasionál iha Korea ne'e nakloke odamatan bá Timor-Leste atu hametin kooperasaun ho nasaun sira seluk no parseru teknolójiku sira bá dezenvolvimentu dijitál ne'ebé sustentável.
Simeira ne'e halibur ofisiál governu nian sira husi nasaun 60, hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu sira, líder sira setór privadu nian no peskizadór sira.
Tema xave sira inklui aplikasaun prátika husi AI bá dezenvolvimentu no eventu ne'e hahú ho enkontru Ministeriál AI no Dijitál.
https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create
Média MTK
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus