𝟐𝟔 𝐒𝐞𝐭𝐞𝐦𝐛𝐫𝐮 𝟐𝟎𝟐𝟓
=============
Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku, no Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay, hatete, atu impulsiona turizmu Timor-Leste ba oin, setór privadu no públiku presiza koopera malu.

Iha diskusaun meja redonda entre setór privadu no públiku iha Forum Investimentu Turizmu 2025 ne’e identifika problema balu ne’ebé presiza hadi’a mak hanesan infraestrutura turizmu.

“Infraestrutura turizmu ne’e importante. Tanba ema tun iha Aeroportu, ema haree kedas aeroportu ne’e oinsa, fasilidade oin nusa, mai fali iha Imigrasaun sira simu di’ak ka lae? Ba fali iha liur ne’e oinsa? Nia sa’e fali kareta tama ba iha Hotel ne’e nia reservation ne’e oinsa? iha Hotel ne’e nia presu hira? Ita atu dezenvolve turizmu  ne’e hahú husi sira ne’e, maibe ne’e presiza servisu hamutuk, la’ós Governu deit, maibé ita hotu,”Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Ekonómiku, no Ministru Turizmu no Ambiente, Dato’ Seri Francisco Kalbuadi Lay, hato’o asuntu ne’e ba partisipante sira iha Fórum Investimentu Turizmu Timor-Leste 2025 iha Centro de Convenções de Dili (CCD) iha loron Sesta, 26 Setembru 2025.

Vise-PM nota katak, infraestrutura turizmu iha Timor-Leste presiza halo di’ak liu tan atu bele akomoda ema bainhira vizita Timor-Leste bele sente konfortável.

“Turizmu iha Timor ne’e barak, maibé seidauk konserva ho didi’ak, balu mak Marobo (Bobonaro), Rabilau, iha Lospalos ne’eba iha Ainaro, Same, Suai, Baucau, Díli,  barak tan, presiza hadi’a. Ita Timor la presiza halo uma-andár bar-barak, presiza konserva no prezerva saida deit mak iha no halo tan saida mak presiza. Maibe ida ne’e labele halo husi Governu mesak, ita hotu, setór privadu papél importante atu dezenvolve turizmu rai-laran,”dehan Vise-PM liuhusi Forum ida ne’ebé oportunidade ba Governu atu rona preokupasaun sira husi setór privadu no emprezáriu sira no entidade relevante sira seluk. 

Alende ne’e, Vise-PM mos sei kontinua dezenvolve turizmu komunitáriu sira ne’ebé durante ne’e la’o hela hanesan kulináriu no seluk tan. 

Iha okaziaun, Emprezária Timoroan, Clarícia Lay, agradese ba Governu tanba tau prioridade máximu ba parte turizmu. Nune’e nia fó sujestaun ba Governu atu kontinua dezenvolve, had’ia prezerva no konserva turizmu Timor-Leste nune’e bele atrai ema rai-liur mai vizita.

Prezidente Banku Mundial, David Freedman, ne’ebé sai mós oradór iha Forum Investimentu Turizmu ne’e fó nia perspetiva pozitivu ba turizmu Timor-Leste nian ne’ebé dezenvolve daudaun ona husi Governu no mós setór privadu sira.

“Ida ne’e di’ak. Ba oin atu dezenvolve turizmu mai ita servisu hamutuk, tanba Governu mós fo prioridade ba ida ne’e. Banku Mundial sempre koopera,”dehan David Freedman.

Oradór sira ne’ebé partisipa iha Forum Investimentu Turizmu Timor-Leste 2025 ne’e mak Governadór Banco Central de Timor-Leste, Reprezentante BNCTL, Banku Mundial, membru Governu relevante sira, no mós emprezáriu sira.

Forum Investimentu Turizmu 2025 ne’e, Governu servisu hamutuk ho parseiru internasionál, IFC, no seluk tan.