MTK AUDÍENSIA PÚBLIKA HO KOMISAUN E PN KONA-BÁ PPL NO 33/VI/4a/2026 ORSAMENTU JERÁL ESTADU 2027.
Asuntu
MTK AUDÍENSIA PÚBLIKA HO KOMISAUN E PN KONA-BÁ PPL NO 33/VI/4a/2026 ORSAMENTU JERÁL ESTADU 2027.
Data Publica
29 Oct 2026
Descrisaun
Dili, 26 Outubru 2026
Ministériu Transportes no Komunikasaun, halo audíensia ho Komisaun E Parlamentu Nasionál ne’ebé trata asuntu Infraestrutura, Komérsiu no Indústria.
Iha audíensia ne’e Ministériu Manetelu ne’ebé akompaña husi Xefe Gabinete, Diretór Jerál sira, Diretór Nasionál, Prezidente ANATL, ANC, AACTL, TIC-TIMOR no APORTIL halo aprezentasaun kona-bá ejekusaun OJE 2026 no planu OJE 2027.
Hafoin audiénsia bá jornalista sira Ministru Manetelu hateten Ministériu mai halo audiénsia ho Komisaun E relasionál ho OJE 2027 no aprezentasaun ejekusaun OJE 2026
“Ohin Ministériu Transportes no Komunikasaun, audiénsia ho Komisaun E ligadu ho orsamentu jerál estadu 2027, ami halo aprezentasaun ejekusaun orsamentu jerál estadu 2026 nia, tantu administrasaun direta ne’ebé ha’u lidera rasik, tantu administrasaun indireta ne’ebé lidera husi Prezidente Autoridade sira EP no IP, sira mós aprezenta sira nia ejekusaun no planu”, dehan Ministru Manetelu.
Iha sesaun audiénsia ho Komisaun E ne'e, aprezentasaun kona-bá ejekusaun Orsamentu Jerál Estadu (OGE) 2026 no preparasaun bá OGE 2027 husi Ministériu Transportes no Komunikasaun inklui administrasaun direta no entidade sira husi administrasaun indireta Empresa Públika.EP no Institutu Públiku.IP nu'udar pasu krítiku ida atu hatudu akuntabilidade no transparénsia iha jestaun fundu públiku. Esforsu hodi aprezenta dadus ejekusaun no planu sira-ne'e ajuda Komisaun C atu avalia ho loloos oinsá fundu estadu uza ona hodi dezenvolve setór transportes no komunikasaun.
Orsamentu ho valor hamutuk dólar millaun 14 ($14,000,000), ne'ebé simu ona apresiasaun husi Komité Revizaun Polítika (KRP) no Konsellu Ministrus. Iha aumentu dólar millaun 2 ($2,000,000) kompara ho OJE 2026. Aumentu ne'e dedika espesífikamente bá Seguransa Sibernétika (cybersecurity), ne'ebé sai nu'udar preokupasaun husi Primeiru-Ministru hodi ho vizaun bá Prezidénsia Timor-Leste iha ASEAN 2029. Osan ne'e sei uza atu atualiza sistema no infraestrutura (fiziku no lojiku/dijitál) hodi proteje no garante seguransa dadus nian.
“Preokupasaun husi Primeiru-Ministru mak seguransa sibernetik, tanba ne’e mak iha osan milaun rua hanesan ne’e, atu atualiza ita nia Sistema, tanba ko’alia kona-bá seguransa sibernetika ne’e laos deit infraestrutura fizíku maibé mós infraestrutura sira ne’e persiza atualiza, orsamentu ne’e fazeadamente 2027 tau oituan husu liu, maibé ita hatene katak ita nia tetu orsamentu ne’e hanesan ne’e ona, komite revizaun politika apoiu deit buat balu depois 2028 ita bele halo tan buat balu, bele laos sem porsentu bá mós to’o 2029 kuandu ita lidera ASEAN ita nia dadus ne’e seguru, servisu ne’e bele lidera husi ministériu, bele mós iha TIC TIMOR no bele mós ANC, bele mós iha DNIK, ajénsia sira”, dehan Ministru Manetelu.
Iha sorin seluk Ministru Manetelu afirma iha audíensia ne’e AACTL.IP mós preokupa kona-bá sira nia orsamentu tinan ne'e menus tanba ne’e persiza aumenta iha tinan oin.
“Imi hatene ona autoridade aviasaun sivil sira nia kna'ar, sira nia servisu todan, preokupasaun lubuk ida sira aprezenta, hanesan mós oje 2026 nia, sira iha osan ne’ebé lá to’o tanba sira persiza informasaun lubuk ida. Informasaun ne’e persiza viajen bá rai liur halo inspesaun bá aviaun sira ne’ebé ema hadia, halo inspesaun bá pedidu ruma ne’ebé ema tama mai aviaun monu, sira tenke halo viajen sira ne’e, tanba nemak 2026 mós sira nia osan kuaze la to’o, tanba ne’e mak sira mós aprezenta adisionál ruma maibé ne’e kabe ba komisaun B para atu hare kordena ho governu liu-liu ho ministériu finansas atu hare oinsa maka konsidera ka oinsa. ba sira seluk iha ANC, APORTIL, TIC Timor sira nia osan mantein balu aumenta oituan tanba ajustamentu balu, maibé numeru ne’e sira mak hatene, osan bá 2027 nia hira. Ida ohin hau temi milaun sanulu resin haat ne’e. osan ba administrasaun direta ne’ebé koloka bá MTK ida ne’e lá inklui osan sira ne’ebé aloka bá AACTL, ANC, TIC TIMOR, ho APORTIL osan ketak”, afirma Ministru Manetelu.
Governante ne’e hateten Osan hamutuk millaun $14 ne'ebé tama iha transferénsia públika inklui subvensaun ba ANATL ho valor millaun $1,2, desde tinan kotuk ne'ebé fó subvensaun millaun $1,1. ezekuasaun to'o trimestru da-tolu nia rohan ba MTK no ajénsia autónoma sira lao hela iha 66% too porsentu 70%, Ministériu rasik nia ezekuasaun to'o ona 64% bazeia ba obrigasaun, maibé montante osan ne'ebé gasta (pagamentu efetivu) mak 56%.
https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create
Média MTK
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus