MINISTRU MANETELU HALO ENKONTRU HO PAM RAEOA HODI DISKUTE SERTIFIKASAUN NO JESTAUN AEROPORTU INTERNASIONÁL ROTA DO SÂNDALO OE-CUSSE.

11 Nov 2026
Press Release Image
Asuntu

MINISTRU MANETELU HALO ENKONTRU HO PAM RAEOA HODI DISKUTE SERTIFIKASAUN NO JESTAUN AEROPORTU INTERNASIONÁL ROTA DO SÂNDALO OE-CUSSE.

Data Publica

11 Nov 2026

Descrisaun

Oe-Cusse, 5 Novembru 2026

Ministru Transportes no Komunikasaun, Eng.Miguel Marques Gonçalves, akompaña husi Prezidente ANATL, Romualdo António Soares da Silva no Diretór Infraestrutura Aeroportuária, Armando da Silva, halo enkontru ho Prezidente Autoridade RAEOA, Regio da Cruz Salu, iha sala enkontru Aeroportu Internasionál Rota do Sândalo, Oe-Cusse.

Enkontru ne’e ho objetivu atu diskute asuntu importante sira hanesan, prosesu sertifikasaun Aeroportu Internasionál Rota do Sândalo no kooperasaun entre ANATL ho RAEOA kona-bá jestaun no operasaun aeroportu nian.

Liuhusi enkontru ne’e, atu hametin koordenasaun no kolaborasaun institusionál hodi apoia prosesu sertifikasaun no asegura katak jestaun aeroportu lao ho di’ak, tuir padraun no rekizitu aviasaun sivil, atu kontribui bá hadi’a konektividade aérea no dezenvolvimentu iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oe-Cusse Ambeno.

Ministériu Transportes no Komunikasaun (MTK) kontinua komprometidu atu hametin kooperasaun ho instituisaun relevante sira hodi dezenvolve setór transportes no aviasaun sivil iha Timor-Leste.

“Prosesu sertifikasaun Aeroportu Internasionál Rota do Sândalo, Oe-Cusse, la’ós de’it envolve kestaun téknika, maibé mós kestaun polítika ne’ebé liga ho espasu aéreu no negosiasaun fronteira terrestre nomos tasi entre Timor-Leste ho Indonézia. Tanba ne’e, prosesu sertifikasaun sei kontinua iha negosiasaun ho Governu Indonézia no to’o agora seidauk iha desizaun definitiva kona-bá bainhira mak aeroportu ne’e sei hetan sertifikasaun”, dehan Ministru Manetelu.

Governante ne’e mós subliña kona-bá administrasaun bá aeroportu nia ho lei sira ne’ebé mak iha, dekretu lei, oinsá maka ANATL atu koopera ho autoridade RAEOA oinsá mak bá oin atu jere aeroportu ne’e, maibé atu jere aeroportu ida ne’e, ANATL mós haree bá lei maibé iha lei seluk mós fó kompetensia bá autoirdade RAEOA.

Ministru Manetelu informa bazeia bá diskusaun tékniku entre ANATL ho Fundu Espesiál Dezenvolmentu (FED), kontinua halo diskusaun.

“PA RAEOA ho ha’u orienta ona bá sira, diskusaun tenke lao, para fó rekomendasaun bá dokumentus ne’ebé ha’u sei asina ho Ministru Estatal interorganika ho operasaun aeroportu nia, ne’ebé husi ne’ebá mak sei define Se mak halo saida”, afirma Ministru Manetelu.

Ministru Manetelu hateten Aeroportu Internasionál Dili nia apron iha kapasidade limitadu atu akomoda aviaun barak iha tempu hanesan, liuliu bainhira Xefe Estadu no xefe Governu husi nasaun ASEAN nomos nasaun seluk mai partisipa iha simeira ASEAN 2029. Bainhira Timor-Leste lidera ASEAN iha 2029, importante atu asegura katak aeroportu sira iha Dili, Baukau, Suai no Rota do Sândalo, Oe-Cusse, hetan sertifikasaun ho nune’e aviaun husi delegasaun sira bele aterra iha aeroprotu ne’ebé mensiona.

Preparasaun ne’e sei ajuda garante katak Timor-Leste iha kapasidade no infraestrutura adekuada atu simu lider sira durante simeira ASEAN 2029 iha Timor-Leste.

PA RAEOA, Régio da Cruz Salu bá jornalista sira hateten, Prosesu sertifikasaun aeroportu la’ós de’it envolve asuntu tékniku, maibé mós aspetu polítiku ne’ebé presiza aprovasaun husi governu. Tanba ne’e, prosesu tenke lao tuir prosedimentu no orientasaun ne’ebé estabelese ona. Autoridade RAEOA iha responsabilidade atu kontinua superviziona no asegura funsionamentu aeroportu nian, enkuantu prosedimentu operasionál no jestaun tenke hala’o tuir lei no regulamentu ne’ebé vigora.

Alende deskuti kona-bá prosesu sertifikasaun aeroportu internasional rota do sandalo, iha biban ne’e mós Ministru Manetelu hateten iha mós preokupasaun balu husi diretór planeamentu PA RAEOA ligadu bá portu mahata ho nune'e Ministru Manetelu esplika governu halo ona aprosimasaun ho JICA atu alarga tan portu mahata metro atus ida.

“Ohin kestaun ne’ebé mosu hanoin katak iha posibilidade ka lae tanba sasan mai husi Indonesia to’o tiha Dili mak sei mai fali oecusse. Diskusaun foka bá posibilidade atu dezenvolve Portu Mahata, Oe-Cusse, sai portu karga. Se projetu espansaun portu nian ho alargamentu metru 100 hala’o duni, iha kurtu prazu no médiu, portu ne’e bele uza hanesan portu multifunsaun bá karga, pasajeiru no atividade peska. Abordajen ne’e sei permite Timor-Leste aproveita rekursu nomos infraestrutura ne’ebé iha ona, hodi hadi’a servisu transporte marítimu, fasilita movimentasaun sasán no apoia atividade ekonómika iha Oe-kusse”dehan Ministru Manetelu.

Iha setór telekomunikasaun, diskute mós planu atu asina kontratu konstrusaun torre telekomunikasaun rua iha Dili, ida atu fasilita konektividade bá Atauro no ida bá Oe-Cusse, hodi hadi’a asesu internet bá komunidade sira. Aleinde ne’e, Kabu Timor-Leste, empreza públika, kontinua halo diskusaun ho Indonézia kona-bá planu dezenvolvimentu infraestrutura telekomunikasaun, atu hametin konektividade no hadi’a asesu komunikasaun iha Timor-Leste.

https://sdi.gov.tl/ministerio/presrealease/create

Média MTK 

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus