MAPPF-CTC KONTINUA FO FORMASAUN KONABA AREA PROTEZIDA MARIÑA (APM) BA PESKADOR SIRA

17 Nov 2026
Press Release Image
Asuntu

MAPPF-CTC KONTINUA FO FORMASAUN KONABA AREA PROTEZIDA MARIÑA (APM) BA PESKADOR SIRA

Data Publica

17 Nov 2026

Descrisaun

Manufahi, 11 Novembero 2026 – Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF), liu husi Diresaun Nasionál Planeamentu Espasiál Marítimu no Jestaun Rekursu Aquátiku, kontinua hametin kooperasaun ho Coral Triangle Center (CTC), hodi realiza formasaun ba peskadór sira durante loron tolu, ho matéria prinsipal kona-ba Área Protesida Mariña (APM).

Iha Diskursu Diretór Nasionál Planeamento Espacial do Mar no Gestaun Rekursu Aquatiku, Januario Marçal esplika, Formasaun ne'e objetivu atu hasa'e koñesimentu no kapasidade peskadór sira kona-ba importánsia proteje no konserva ekosistema tasi nian, liu liu área sira ne'ebé identifika nu'udar Área Protesida Marinha. Aleinde ne'e, formasaun mós fó komprensaun kona-ba oinsá atu uza no jere rekursu tasi nian ho responsabilidade, atu bele mantein nia sustentabilidade ba jerasaun ohin no aban-bain rua.

Ministèriu mós apelu ba komunidade sira, liu liu komunidade peskadora, atu kontinua hametin partisipasaun no responsabilidade hamutuk hodi proteje no konserva biodiversidade mariña ne'ebé moris iha tasi. Komunidade sira tenke evita prátika ne'ebé bele estraga korál, habitat no ekosistema tasi nian, no labele halo atividade peskas ne'ebé kontra regra konservasaun. Ho esforsu hamutuk entre governu, parseiru dezenvolvimentu no komunidade, bele asegura katak rekursu tasi nian kontinua moris, dezenvolve no fó benefísiu ba komunidade peskador sira. Dehan Diretor Nasional DNPEMGRA

Iha fatin hanesan Project Manager CTC Constancio dos Santos hateten, Durante atividade formasaun loron tolu ne'e, peskador sira hetan oportunidade atu aprende kona-ba prinsípiu konservasaun rekursu maritimu, benefísiu Área Protesida Marinha, no papél importante komunidade peskadora nian iha prosesu proteksaun ambiente tasi nian.

Iha parte seluk, kolaborasaun entre MAPPF no CTC ne'e sai hanesan pasu importante ida atu kontinua hametin kapasidade komunidade peskadora sira, hodi promove jestaun rekursu tasi nian ne'ebé sustentavel, inkluzivu no responsavel, ho formasaun ne'e, espera katak peskador sira bele aplika koñesimentu ne'ebé sira hetan iha sira-nia atividade loroloron, no hamutuk ho instituisaun relevante sira kontribui ba konservasaun biodiversidade marinha no dezenvolvimentu setór peskas iha Timor-Leste.

Iha oportunidade ne'e, Xefe Suku Tahubein, Ermalindo da Costa, hato'o apresiasaun no agradese ba MAPPF no Coral Triangle Center (CTC) tanba sira-nia inisiativa atu realiza formasaun ba peskador sira. Nia mós husu ba MAPPF no CTC atu kontinua hala'o atividade formasaun no sensibilizasaun hanesan ne'e iha futuru, hodi hasa'e tan koñesimentu no kapasidade komunidade sira, liuliu peskador sira, kona-ba importánsia proteje no konserva Área Protesida Marinha (APM) no biodiversidade ne'ebé moris iha tasi.

Nune'e mós, peskador Boaventura dos Reis da Costa hato'o nia agradese no apresiasaun ba Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peskas no Floresta (MAPPF) ne'ebe hamutuk ho Coral Triangle Center (CTC), tanba sira-nia apoiu no inisiativa atu fó formasaun ba peskador sira. Nia konsidera katak formasaun ne'e importante tebes tanba fó koñesimentu foun no komprensaun kle'an kona-ba oinsá atu proteje Área Protesida Marinha (APM), no konserva biodiversidade ne'ebé moris iha tasi. Nia mós hein katak koñesimentu ne'ebé sira hetan bele aplika iha sira-nia atividade loro loron, hodi hametin esforsu hamutuk atu mantein rekursu tasi nian ba futuru.

Galeria
Video

Laiha Video

Dokumentus

Laiha Dokumentus