Debate Loron Daruak OJE 2026 iha Jeneralidade
Asuntu
Debate Loron Daruak OJE 2026 iha Jeneralidade
Data Publica
10 Nov 2025
Descrisaun
Dili, 6 Outubru 2025 – Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares (VMAP), S.E Adérito Hugo da Costa akompaña Primeiru Ministru (PM), S.E Kay Rala Xanana Gusmão, iha debate jeneralidade Orsamentu Jeral Estadu (OJE) 2026 ba loron daruak nian, ne’ebé realiza iha Parlamentu Nasional.
Iha sesaun debate ne’e, Governu aprezenta no defende proposta OJE 2026, hodi responde ba perguntas no komentarius husi bankada parlamentares sira. Primeiru Ministru, esplika prioridades orsamentarias governu nian ba tinan oin mai.
Iha nia intervensaun, Primeiru Ministru subliña katak OJE 2026 deseña hodi kontinua dezenvolvimentu nasionál no hadi’a moris povu nian. Governu foka ba:
-
- Dezenvolvimentu Infraestrutura: Investimentu boot ba konstrusaun no reabilitasaun estradas, pontes, no fasilidades públikas seluk
-
- Edukasaun no Saúde: Aumenta alocasaun ba setores sosiál sira-ne’e hodi garante asesu di’ak liu ba servisu báziku
-
- Agrikultura no Seguransa Ai-han: Apoiu ba agrikultores no promosaun produsaun lokál
-
- Jerasaun Empregu: Kria oportunidade servisu ba joven sira no redús taxa dezempregu
-
- Jestaun Sustentável: Implementasaun polítikas ambiente nian no promosaun enerjia renovável
Primeiru Ministru reforsa katak Governu kompromete atu jere orsamentu ho transparensia no akontabilidade, asegura katak rekursus públikus uza ba benefísiu nasaun tomak. Iha debate ne’e mós, membru governu sira hato’o sira-nia intervensaun kona-ba setores respetivus sira.
Ministra Finansas esplika estrutura fiskal OJE 2026, inklui fontes rendimentu estadu nian no estratéjia ba jestaun prudente rekursus naturais sira, liuliu husi Fundu Petróleu.
Nia hateten katak Governu sei mantein disiplina fiskál hodi garante sustentabilidade ekonómika ba jerasaun futuru.
Ministra Edukasaun detalla planus ba hadi’a kualidade ensinu iha eskolas públikas sira, inklui formasaun ba profesores, distribuisaun materiál didátiku, no infraestrutura edukativu. Nia realsa importansia edukasaun hanesan fundasaun ba dezenvolvimentu nasionál naruk-prazu.
Ministra Saúde aprezenta programa saúde públika ba 2026, inklui asesu ba servisu saúde báziku iha área rurál sira, prevensaun moras, no fornesimentu medikamentus esensiál ba populasaun tomak.
Ministru Agrikultura hato’o intervensaun kona-ba estratéjia hadi’a setor agrikultura nian iha tinan 2026. Nia hateten katak Governu sei implementa programa apoiu ba agrikultores sira, inklui Distribuisaun fini no ai-horis kualidade di’ak ba agrikultores, Formasaun tékniku kona-ba metodus kultiva modernu no orgániku, Konstrusaun no reabilitasaun sistema irrigasaun ba aumenta produsaun batar no kultura seluk, Apoiu ba kooperativas agríkolas no asesu ba merkadu no Promosaun diversifikasaun kultura hodi redús dependensia ba importasaun ai-han.
Ministru Agrikultura subliña tan katak setor agrikultura importante tebes ba ekonomia Timor-Leste, tanba maioria populasaun servisu iha setor ne’e. Nia reforsa kompromisu Governu nian atu garante seguransa ai-han no aumenta rendimentu agrikultores sira.
Debate jeneralidade ne’e mak parte esensiál husi prosesu aprova orsamentu, ne’ebé permite deputadus sira halo analiza no diskusaun kona-ba alokasaun orsamentu ba setores oioin.
Prezensa Vise-Ministru ba Asuntus Parlamentares iha debate ne’e hatudu kompromisu Governu nian atu mantein diálogu konstrutívu ho Parlamentu Nasional no asegura transparensia iha jestaun orsamentu públiku.
Debate jeneralidade OJE 2026 sei kontinua to dia 7 fulan novembru to’o votasaun jeneralidade, no depois debate espesialidade komisaun parlamentares relevantes sira sei halao iha loron 13-26 fulan novembru tinan 2025. (©MediaGVMAP)
Galeria
Video
Laiha Video
Dokumentus
Laiha Dokumentus